Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606206

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 listopada 2010 r.
I SA/Wa 842/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.).

Sędziowie WSA: Dariusz Chaciński Elżbieta Sobielarska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) marca 2010 r. nr (...), Wojewoda (...) po rozpatrzeniu odwołania U.W., od decyzji Prezydenta Miasta P. z (...) października 2009 r. nr (...) orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa o pow. (...) m2 (obecnie stanowiącej części działek o nr nr (...)), położonej w P. przy ul. (...) na rzecz spadkobierczyni po byłych właścicielach Z. i F. O. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z (...) października 2009 r. Prezydent Miasta P. - orzekł o odmowie zwrotu wyżej wskazanej nieruchomości.

Odwołanie od tej decyzji złożyła U.W. kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wniosła o uchylenie decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt Wojewoda (...) wskazał, iż kwestie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej a nie wykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia regulują przepisy art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), które stanowią, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca stanowiąc przepisy pozwalające na realizację tego uprawnienia jednocześnie wprowadził w art. 229 ustawy jego ograniczenie stwierdzając, iż roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia jej w życie (to jest przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym przepisie ustawodawca zawarł regulację chroniącą prawa wskazane w art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, przy czym ochroną objął prawa nabyte przez osoby trzecie. Usankcjonował tym samym stan prawny powstały przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - przed 1 stycznia 1998 r., w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 ustawy.

Organ wskazał, że U.W., wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), stanowiącej własność Z. i F. O., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z (...) sierpnia 2001 r. sygn. akt (...)- spadkobierczynią po Z.O. i F.O. jest U.W.

Nieruchomość oznaczona jako działka nr (...) o pow. (...) ha została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta P. z (...) lipca 1977 r. nr (...) pod budowę budynku administracyjnego (...) na podstawie decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli w P. nr (...) z (...) sierpnia 1976 r. zatwierdzającej pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny zagospodarowania terenu.

Organ odwoławczy stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. dokumentów Komisji Inwentaryzacyjnej, wniosku Urzędu Miasta P. o wpis zmiany numerów działek w księdze wieczystej KW nr (...) (dokonano zmiany numeracji wywłaszczonych działek, dz. nr (...) weszła w skład dz. nr (...)), wykazu zmian gruntowych sporządzonego przez (...)"G." (działce nr (...) nadano nr nowy (...)), wykazu zmian gruntowych (w skład działki nr (...) wchodzi działka nr (...)), mapy do celów prawnych (dz. nr (...) obejmuje dz. nr (...),(...) i (...)) oraz decyzji podziałowych Prezydenta Miasta P. nr (...) z (...) grudnia 1996 r. (z dz. nr (...) wydzielono dz. nr (...) i dz. nr (...)) oraz nr (...) z (...) marca 2001 r. (z dz. nr (...) wydzielono dz. nr (...)) - wynika, iż obecnie nieruchomość której zwrotu żąda strona, stanowi część działek o numerach (...),(...) i (...). Przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem administracyjnym (...), w którym mieszczą się siedziby Urzędu (...) oraz (...) w (...).

Decyzją nr (...) z (...) lipca 1977 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydent Miasta P. wywłaszczył roszczeniową nieruchomość działając na podstawie art. 1,2,3 ust. 1,15 i 21 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. Nieruchomość przeznaczona została pod budowę budynku administracyjnego (...) w P.

Wojewoda wyjaśnił, iż do końca 1983 r. został wybudowany w stanie surowym zamkniętym budynek administracyjny wraz z instalacjami wewnętrznymi, na co wskazuje materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Decyzją Wojewody (...) z (...) lutego 1992 r. nr (...) przedmiotowa nieruchomość gruntowa wraz z budynkami została przekazana nieodpłatnie Gminie P. Gmina nabyła tę nieruchomość na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43, poz. 253).

Następnie na podstawie aktu notarialnego Rep. Akt nr (...) z (...) grudnia 1996 r. oraz aktu notarialnego Rep. Akt nr (...) z (...) lipca 1997 r. - umowy przeniesienia własności oraz umowy sprzedaży, Gmina P. przeniosła nieodpłatnie prawo własności na rzecz Skarbu Państwa - (...) działek gruntu nr (...),(...) wraz z zabudowaniami oraz przeniosła nieodpłatnie prawo własności zabudowanej działki gruntu nr (...) i jednocześnie sprzedała Skarbowi Państwa naniesienia budowlane na tej działce.

Nieruchomość nabyta została z przeznaczeniem na siedzibę (...) i Urzędu (...) w P. i pozostaje w zarządzie (...). Budynek wybudowany na przedmiotowej nieruchomości jest dużym kompleksem o kubaturze około (...) m2 składającym się z kilku części wielopoziomowych do (...) kondygnacji.

W ocenie organu odwoławczego Skarb Państwa występuje w opisywanej sytuacji jako osoba trzecia w rozumieniu przepisów art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarb Państwa funkcjonuje bowiem dwojako, w pewnych sytuacjach jest podmiotem realizującym określone przepisy prawa konstytucyjnego i ustawy o charakterze ustrojowym, prawa i obowiązki w stosunku do mienia państwowego. W tym charakterze Skarb Państwa wykonuje imperium państwowe poprzez stosowne akty władcze, a więc realizuje zadania w ramach administracji publicznej i gospodaruje mieniem państwowym. Z drugiej strony Skarb Państwa występuje w stosunkach cywilno-prawnych o charakterze majątkowym na równi z innymi podmiotami prawnymi. W wyżej wskazanej sytuacji wykonuje swoje zadanie w ramach dominium, z tym, że w obrocie występuje poprzez organy państwowych jednostek organizacyjnych, które podejmują za Skarb Państwa czynności w stosunkach cywilno-prawnych i to na identycznych zasadach, jak inne podmioty prawa cywilnego.

Zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie Skarb Państwa, wykonując swoje zadanie w ramach dominium, jest reprezentowany przez (...).

Gmina P. dokonała sprzedaży nieruchomości osobie trzeciej - Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez (...) przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r.

Przejście na Skarb Państwa własności zakupionej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej również przed datą wejścia w życie tej ustawy.

Wniosek o wpis prawa własności w odniesieniu do działki nr (...) został złożony w dniu (...) lipca 1997 r., natomiast wpis prawa własności dotyczący działek nr (...) i nr (...) został ujawniony w księdze wieczystej (...) marca 1997 r.

Wojewoda wskazał, iż stosownie do przepisu art. 29 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, co oznacza, że wpis obowiązuje z chwilą złożenia wniosku. Wpis ma charakter konstytutywny ale działa z mocą ex tunc.

A zatem przejście na Skarb Państwa spornej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r.

W ocenie Wojewody powyższe przesłanki wskazują na celowość zastosowania przez organ pierwszej instancji przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w rozstrzygnięciu podjętej decyzji stanowiący, iż roszczenie o zwrot tej nieruchomości stronie nie przysługuje.

Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła U.W.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1)

naruszenie prawa materialnego, tj.:

a)

przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że działki gruntu o numerach (...),(...),(...) (stanowiące w dniu wywłaszczenia jedną działkę nr (...) o łącznej powierzchni (...) m2), położone w P. przy ul. (...), zostały sprzedane na rzecz osoby trzeciej, tj. Skarbowi Państwa i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, podczas gdy nieruchomość wywłaszczona została podarowana na rzecz osoby trzeciej (Skarbowi Państwa);

b)

przepisu art. 136 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 2 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na rozporządzeniu nieruchomością na inny cel niż przewidziany w decyzji o wywłaszczeniu bez uprzedniej zgody poprzedniego właściciela (następcy prawnego);

c)

art. 137 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy w rzeczywistości stan faktyczny i prawny wywłaszczonej nieruchomości w chwili złożenia wniosku o jej zwrot był (i nadal jest) inny niż wynikający ze wskazanego w decyzji celu wywłaszczenia;

2)

naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a.

Skarżąca podniosła, że organy administracji publicznej - wbrew ciążącym na nich obowiązkom - badały jedynie przesłanki normy art. 229 ustawy, wskutek czego doszły do błędnego wniosku, iż prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało wyłączone, a tym samym organy te nie mają obowiązku rozpatrywania sprawy wedle treści norm prawnych wyrażonych w art. 136 oraz 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca zarzuciła, że organy nie odniosły się do wszystkich twierdzeń zawartych w składanych przez skarżącą pismach uzasadniających słuszność jej stanowiska, pomijając je milczeniem. Tym samym, w ocenie skarżącej, sprawa nie została wszechstronnie zbadana i rozstrzygnięta, co stanowi jej zdaniem oczywiste naruszenie przepisu art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącej powyższe zaniechanie organów administracji publicznej doprowadziło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez te organy treści przepisu art. 229 ustawy, polegających na przyjęciu, że działki gruntu o numerach (...) zostały sprzedane na rzecz osoby trzeciej tj. Skarbu Państwa i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, podczas gdy nieruchomości te zostały podarowane na rzecz osoby trzeciej (Skarbowi Państwa), co następnie zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Skarżąca podkreśliła, iż Gmina P. nie sprzedała na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości, ani też nie ustanowiła na jego rzecz użytkowania wieczystego. Nieruchomości te zostały przez Gminę P. przekazane nieodpłatnie (pod tytułem darmym). Sprzedano jedynie naniesienia poczynione przez Gminę P. Oznacza to, iż norma art. 229 ustawy nie miała zastosowania, a tym samym nie zostało przez ten przepis wyłączone prawo skarżącej żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Ponadto w przypadku działki nr (...) wpis własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej dokonany został dopiero 7 kwietnia 1998 r., a więc już po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca podniosła, iż organy administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego przemilczały fakt, iż przy przenoszeniu przez Gminę P. prawa własności działek na rzecz Skarbu Państwa pominięte zostało prawo pierwszeństwa byłego właściciela, przewidziane w normie art. 136 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 2 ustawy.

Wskazała na orzeczenia sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego dotyczące art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca zarzuciła, iż organy nie ustaliły jaki był stan faktyczny i prawny na wywłaszczonej nieruchomości w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, tj. w dniu (...) czerwca 2001 r. Tym samym naruszona została norma art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie skarżącej zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu, wywłaszczenie nastąpiło w celu budowy budynku dla (...) w P. Tymczasem, w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości znajdował się na niej budynek wykorzystywany także obecnie przez (...) i Urząd (...) w P. Wobec powyższego, w ocenie skarżącej - wbrew stanowisku organu I i II instancji - cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co powoduje, że nieruchomość wywłaszczoną uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do przepisu art. 119 ust. 1 ustawy jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia - (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2008 r., II SA/Kr 1224/07). W ocenie skarżącej, organy I i II instancji straciły z pola widzenia obowiązek ścisłego interpretowania celu wywłaszczenia i - poszukując pewnych podobieństw pomiędzy Komitetem Wojewódzkim (...) a Urzędem (...) oraz (...) - zdają się nie dostrzegać różnicy w stanie faktycznym i prawnym, którą widać dokonując porównania skutków (faktycznych i prawnych), które nastąpiłyby, gdyby cel wywłaszczenia został osiągnięty z odmiennymi skutkami (faktycznymi i prawnymi), które rzeczywiście istniały w chwili złożenia wniosku o wywłaszczenie.

Skarżąca podkreśliła, że instytucja wywłaszczenia nie może być wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów publicznych.

Skarżąca powołując przepis art. 107 k.p.a. podniosła, iż obowiązkiem organu jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej, a z uzasadnienia decyzji powinno wynikać dlaczego organ administracyjny zastosował dany przepis do konkretnych ustaleń lub dlaczego uznał go za niewłaściwy. W niniejszej sprawie, w ocenie skarżącej, organy I i II instancji nie wyjaśniły w należyty sposób, dlaczego uznały przepisy art. 136 ust. 1, art. 136 ust. 2 oraz art. 137 ustawy za niewłaściwe w przedmiotowej sprawie.

W ocenie skarżącej uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji nie zawierają kompletnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienia każdej z tych decyzji są niejasne oraz nieprzekonywujące. Nie zawierają także precyzyjnego wyjaśnienia wzajemnej relacji powoływanych aktów prawnych i przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania Urząd Skarbowy w P. wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, choć niektóre przytoczone w niej zarzuty są prawidłowe, to - jak niżej zostanie wykazane - nie mogły one być skuteczne.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy w kontrolowanym postępowaniu wykonały wytyczne zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2009 r. I OSK 255/08 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2007 r. I SA/Wa 1556/07, tj. uzupełniły w pełni materiał dowodowy w zakresie wskazanym w tych wyrokach. Organ I instancji zgromadził w aktach sprawy: zaświadczenia z ksiąg wieczystych działek nr (...),(...) i (...) oraz poświadczone za zgodność kserokopie z działów I i II papierowych ksiąg wieczystych nieruchomości z kolejnymi wpisami w tych księgach, decyzję komunalizacyjną z (...) lutego 1992 r. wraz z kartą inwentaryzacyjną i protokołem opisu nieruchomości, mapy nieruchomości, wypisy z rejestru gruntów, decyzje o zatwierdzeniu projektu podziału działek: nr (...) (z której wyodrębniona została m.in. działka nr (...)) oraz nr (...) (z której wyodrębniono m.in. działki nr (...) i (...)).

Dostrzec trzeba, że pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia organów obydwu instancji, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wadliwe, przy czym wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy nieprawidłowo odczytał podstawy prawne decyzji organu I instancji. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji nie był wyłącznie przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz przede wszystkim przepisy art. 136 i 137 tej ustawy. Przemawia za tym wskazanie tych ostatnich przepisów w podstawach rozstrzygnięcia i ustalenie przez organ niedopuszczalności zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy zrealizowany został cel wywłaszczenia. Ten aspekt sprawy organ I instancji wyraźnie podkreślił. Wskazuje na to wywód na stronie drugiej uzasadnienia decyzji tego organu, z którego wynika zrealizowanie celu wywłaszczenia, tj. wybudowanie obiektu budowlanego dla potrzeb Komitetu Wojewódzkiego (...).

Po tych ustaleniach, organ I instancji dokonał analizy przesłanek z art. 229 ustawy, przy czym błędnie doszedł do wniosku, że przepis ten ma również w sprawie zastosowanie. Jednakże rzeczywistą podstawą rozstrzygnięcia organu nie był przepis art. 229 ustawy. Dowodzi tego zawarty w treści uzasadnienia zwrot: "Należy również podnieść..." (por. str. 3 uzasadnienia 11 wers od góry). Wprawdzie badanie przesłanek z art. 229 ustawy spowodowane było wskazaniami wyroków sądów obydwu instancji, jednakże nie wynikało z nich, że przepis ten ma w sprawie zastosowanie. Skoro organ I instancji prawidłowo ustalił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, co czyni zwrot nieruchomości niedopuszczalnym, to wskazania sądów co do badania przesłanek z art. 229 ustawy stały się nieaktualne.

Natomiast organ odwoławczy, pomimo, że zanalizował przesłanki z art. 229 powołanej ustawy, to w rezultacie na stronie drugiej uzasadnienia wskazał na realizację celu wywłaszczenia. Zatem odniósł się także (chociaż marginalnie) do braku przesłanek zwrotu określonych w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wadliwe uzasadnienie narusza wprawdzie przepis art. 107 § 3 k.p.a., jednakże - jak wyżej wskazano - w sytuacji prawidłowego rozstrzygnięcia, naruszenie tego przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy.

Należy podnieść, że zgodnie z art. 136 ust. 3 przytoczonej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z kolei art. 137 ust. 1 tej ustawy zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1)

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2)

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że postępowanie dowodowe było przeprowadzone prawidłowo. W wyniku czego organy zasadnie ustaliły, że nie ma przesłanek do zwrotu w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów. I chociaż ocena materiału dowodowego nie znalazła pełnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to skoro w sprawie zebrany został - zgodnie z zasadami postępowania dowodowego - kompletny materiał dowodowy, to nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 6,7,8,9,77 § 1 k.p.a.

Celem wywłaszczenia było pozyskanie gruntu pod budowę budynku administracyjnego Komitetu Wojewódzkiego (...). Jak wynika z akt sprawy, budynek biurowy został wybudowany w stanie surowym w 1983 r. Wobec tego, już z uwagi na treść art. 137 ust. 1 ustawy stanowi to o niedopuszczalności zwrotu wywłaszczonej decyzją z (...) lipca 1977 r. nieruchomości. Natomiast późniejsza modernizacja budynku (po realizacji celu wywłaszczenia) i przystosowanie go do potrzeb Urzędu (...) w P., nie może uzasadniać zwrotu nieruchomości. Stwierdzić należy, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można natomiast wyprowadzać ze zdarzeń późniejszych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy na nieruchomości po wywłaszczeniu został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie, czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r. I OSK 1138/08, LEX nr 552276). Przytoczyć również należy stanowisko NSA zawarte wyroku z 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99 LEX nr 55331; wynika z niego, że na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy przyjąć, że jeżeli cel nabycia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine), to nie istnieje możliwość jej zwrotu, mimo późniejszej zmiany przeznaczenia.

Wobec tego niezasadne są zarzuty skargi co do naruszenia przepisów art. 136 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie, jak wyżej wskazano, cel wywłaszczenia został zrealizowany, a dopiero po jego realizacji przeznaczono budynek dla potrzeb urzędu (...). Wobec tego przepisy art. 136 ust. 1 i 2 nie zostały naruszone. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że późniejsze wykorzystanie nieruchomości na inny cel narusza ratio legis przepisu art. 136 ust. 1 ustawy. Przepis ten nie zakazuje zmiany przeznaczenia nieruchomości po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Takie rozumienie przepisu - jak to czyni skarżąca - prowadziłoby do absurdu. Nie sposób przyjąć, aby po przemianach ustrojowych i likwidacji (...), budynek i grunt nadal był wykorzystywany przez nie istniejącą partię i dla jej potrzeb, a w przeciwnym razie podlegałby zwrotowi.

Natomiast stanowisko skarżącej jest zasadne w kwestii braku podstaw do zastosowania przepisu art. 229 ustawy. Przepis ten dotyczy sprzedaży nieruchomości, a wywłaszczone działki nie były przedmiotem sprzedaży. W świetle art. 535 kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży, sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Zapłata ceny jest więc elementem koniecznym umowy sprzedaży. Tymczasem umowy z (...) grudnia 1996 r. i (...) lipca 1997 r. pomiędzy Gminą P. a Skarbem Państwa przenoszącymi własność gruntu były umowami nieodpłatnymi. A więc nie była to umowa sprzedaży w rozumieniu art. 535 kodeksu cywilnego. Jednakże ta wadliwa ocena umów przez organy nie miała wpływu na wynik sprawy. W zaistniałym stanie faktycznym nie ma w przepisach prawa materialnego normy prawnej uprawniającej organ do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości na rzecz skarżącej. Dlatego też zarzut błędnej kwalifikacji umów, choć trafny, nie mógł być uwzględniony, gdyż częściowo wadliwa kwalifikacja prawna nie miała wpływu na wynik sprawy.

Wobec tego również zarzut naruszenia przepisów art. 107 § 3 k.p.a., choć uprawniony, to jednak nie mógł być skuteczny.

Odnośnie zarzutu nie ustalenia stanu faktycznego i prawnego na wywłaszczonej nieruchomości w dniu złożenia wniosku o zwrot wskazać należy, że organ I instancji wyjaśnił, że w dacie tej na gruncie znajdował się (...) i (...) kondygnacyjny budynek mający pełnić funkcje biurowo administracyjne. Z kolei stan prawny nieruchomości wynika z ksiąg wieczystych przedmiotowych działek, tj. (...) - odnośnie działki nr (...) i (...) - odnośnie działek nr (...) i (...). W księgach tych (odpisy pochodzą z 2009 r.) jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa na podstawie wniosków z (...) lipca 1997 r. i (...) stycznia 1997 r. Wobec tego zgodnie z wpisem w tych księgach Skarb Państwa był właścicielem w dacie złożenia wniosku o zwrot tj. (...) czerwca 2001 r.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał, że zarzuty skargi okazały się nieskuteczne, zatem wobec niestwierdzenia przez Sąd innych naruszeń prawa mających wpływ na wynik sprawy, skutkowało to oddaleniem skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.