Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2573667

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 września 2018 r.
I SA/Wa 808/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak.

Sędziowie WSA: Dorota Apostolidis Dariusz Pirogowicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) marca 2018 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z (...) marca 2018 r., nr (...) utrzymał w mocy własne postanowienie z (...) grudnia 2017 r., nr (...) o odmowie wszczęcia z wniosku M. Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z (...) czerwca 1995 r. nr (...) o zmianie decyzji komunalizacyjnej tego Wojewody z (...) lutego 1991 r.

Postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydane zostało przy następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy.

Decyzją z (...) lutego 1991 r. nr (...), sprostowaną postanowieniem z (...) lutego 1995 r., Wojewoda (...) potwierdził nabycie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) z mocy prawa przez Miasto (...) własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb (...) jako działka (...), karta mapy nr (...), uregulowanej w KW nr (...) o pow. (...) m2, opisanej na karcie inwentaryzacyjnej nr (...), stanowiącej integralną część tej decyzji. Decyzją z (...) czerwca 1995 r. Wojewoda (...), działając na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił w całości postanowienie z 6 lutego 1995 r. oraz dokonał zmiany swojej decyzji z (...) lutego 1991 r., w ten sposób, że oznaczył komunalizowaną nieruchomość jako: "działka nr (...), karta mapy nr (...) o pow. (...) m2, uregulowanej w KW nr (...)".

Na dzień (...) maja 1990 r. nieruchomość objęta wymienioną księgą, oznaczona była jako parcela nr (...) stanowiła w 1/3 własność Skarbu Państwa, a w udziałach po 1/6 części własność J.O. i Z. J. Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości we wskazanej części (przynależnej pierwotnie M. S. oraz A.L.) na podstawie art. 2 dekretu z dnia 2 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). Decyzja Wojewody (...) z (...) czerwca 1995 r. stanowiła podstawę ujawnienie w księdze wieczystej jako właściciela 2/3 części tej nieruchomości gminy (...). W księdze tej (oznaczonej obecnie nr (...)) nie figurował natomiast działka oznaczona nr (...).

Wnioskiem z (...) maja 2015 r. M. Z., powołując się na następstwo prawne po J.O. (post. SR w (...) z (...).03. 2000 r. (...)), która z kolei współdziedziczyła po M.S.i A. L. (post. SR w (...) z (...).10.2002 r. (...)) wystąpiła o stwierdzenie nieważności obydwu ww. decyzji Wojewody (...).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z (...) marca 2018 r. nr (...) po przeprowadzeniu z wniosku wyżej wymienionej postępowania nadzorczego stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z (...) lutego 1991 r.

Natomiast postanowieniem z (...) grudnia 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z (...) marca 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia z wniosku M.Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z (...) czerwca 1995 r. z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawczynię, by przysługiwał jej w tym postępowaniu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie przedstawiła ona bowiem dowodów wskazujących na przynależny jej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...). Tymczasem przedmiotem ww. decyzji i zarazem jej skutkiem było, zdaniem organu, stwierdzenie komunalizacji tej działki. W krańcowej części uzasadnienia postanowienia z (...) marca 2018 r. Minister zauważał dodatkowo, że decyzją z (...) stycznia 2018 r. nr (...), stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wojewody (...) z (...) czerwca 1995 r.

Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. Z.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu brak rozpoznania istoty sprawy poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczności w niej istotne oraz niepodjęcie czynności celem poczynienia ustaleń w przedmiocie istotnym dla sprawy, a także błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Nadto, naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, polegające na: braku przesłuchania jej na rozprawie administracyjnej w celu ustalenia interesu prawnego w sprawie; zaniechania informowania strony o przysługujących jej uprawnieniach ww. toku postępowania oraz faktach znanych organowi z urzędu; braku wyjaśnienia zasadności przesłanek którymi kierował się organ w toku postępowania; załatwienie sprawy w sposób pobieżny, przy jednoczesnym niepoinformowaniu strony o przedłużeniu postępowania; braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na jego części; dowolność oceny tego materiału; a także pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy interesu prawnego skarżącej w dochodzeniu jej roszczeń oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych podjętego rozstrzygnięcia.

W związku z czym wnosiła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W motywach skargi wywodziła, że jako następca prawny A. L. i M. S. ma interes prawny w ujawnieniu w księdze wieczystej rzeczywistych właścicieli nieruchomości w (...).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

skarga jest niezasadna, gdyż kwestionowane postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy wszczęcia z wniosku M.Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Wojewody (...) z (...) czerwca 1995 r. nr (...) odpowiada prawu.

Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przepisie tym zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, którymi są:

1)

wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną;

2)

istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

Okoliczności świadczące o istnieniu "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w tym przepisie nie zostały co prawda w Kodeksie skonkretyzowane, niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że są to tego rodzaju okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Obejmują więc sytuacje gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, Lex nr 1982821). Taką okolicznością jest m.in. brak przedmiotu postępowania. Sytuacja taka będzie miała miejsce wówczas, gdy w obrocie prawnym decyzja mająca stanowić przedmiot postępowania nadzorczego nie funkcjonuje, co może być efektem uprzedniej jej eliminacji ze skutkiem ex tunc, w ramach odrębnie prowadzonego postępowania.

Z taką waśnie sytuacja mamy do czynienie w rozpoznawanej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynika bowiem niezbicie, że w dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia, decyzja Wojewody (...) z (...) czerwca1995 r., której weryfikacji w trybie nieważnościowym żądała skarżąca, została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z (...) stycznia 2018 r. nr (...) poprzez stwierdzenie jej nieważność. W tym stanie rzeczy ponowne uruchomienie kolejnego postępowania nadzorczego mającego za przedmiot tę decyzje w sposób oczywisty nie mogło nastąpić. Na te konsekwencje wskazywał zresztą w krańcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister.

Ze względu na powyższe traci obecnie na znaczeniu, stanowiąca zasadniczy przedmiot rozważań organu nadzoru, a także zarzutów skargi, kwestia ewentualnego posiadania przez M. Z. interesu prawnego w sprawie zakończonej decyzją Wojewody (...). Niezależnie bowiem od oceny, czy rzeczywiście skarżąca nie wykazała przysługiwania jej owego interesu (jak utrzymuje organ, wskazując na brak legitymowania się przez nią na dzień (...) maja 1990 r. tytułem prawnorzeczowy do objętej tą decyzją działki nr (...)), czy też kwestia ta wymaga dalszych wyjaśnień (jak utrzymuje skarżąca), w przedmiocie zgłoszonego przez nią żądania - wobec ostatecznego usunięcia z obrotu prawnego ww. decyzji Wojewody - nie mogło zapaść inne rozstrzygnięcie niż to, które ujęte zostało w kwestionowanym postanowieniu, a mające umocowanie w treści normatywnej art. 61a § 1 k.p.a. Wszelkie zatem rozważania o legitymacji skarżącej w sprawie mogą mieć w tym wypadku wyłącznie walor czysto akademicki. Stąd także bezprzedmiotowe jest, zdaniem Sądu, odnoszenie się w tej materii do zarzutów skargi.

Aczkolwiek godzi się zauważyć, że nie jest uzasadnione stanowisko organu nadzoru, jakoby jedynym skutkiem kwestionowanej decyzji Wojewody (...) z 1995 r. było stwierdzenie komunalizacji działki nr (...). To na podstawie tej właśnie decyzji ujawniono wszak w dziale II księgi wieczystej nr (...) (dawniej (...)) tytuł gminy (...) do nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) (w udziale 2/3 części), której współwłaścicielem jest także w stosownym udziale M. Z. I to na księgę, w której uregulowano stan prawny tej nieruchomości, a nie działki nr (...), wskazywał Wojewoda w swojej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.