Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606191

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 10 listopada 2010 r.
I SA/Wa 727/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.).

Sędziowie WSA: Gabriela Nowak Joanna Skiba.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. W. i E. W. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...) Wojewoda (...) uchylił decyzję Starosty (...) z dnia (...) września 2009 r. nr (...) umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. (...) w S., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr (...) o pow. (...) m i odmówił uwzględnienia wniosku M. W. i E. W.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, iż decyzją z dnia (...) września 2009 r. Starosta (...) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. (...) w S. stwierdzając, iż wniosek został złożony po upływie wyznaczonego ustawowo terminu.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez M. i E. W. Wojewoda (...) stwierdził, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został złożony w dniu 14 sierpnia 2009 r., a więc po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ww. ustawy.

Wojewoda zauważył, iż termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, iż bezczynność strony w oznaczonym terminie powoduje utratę uprawnień. Przywrócenie terminu zawitego prawa materialnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewiduje przepis określający dany termin, zaś art. 73 ww. ustawy takiej możliwości nie przewiduje. Ustawodawca zdaniem organu jednoznacznie określa przedział czasu w jakim należy składać wnioski o ustalenie odszkodowania, jednocześnie stwierdzając, iż po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Wojewoda podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niekonstytucyjności art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. i zauważył, iż organ nie miał obowiązku powiadomienia stron o terminie wynikającym z art. 73 ust. 4 ww. ustawy.

Organ II instancji stwierdził, iż w przypadku ustalenia przez organ administracji, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia, brak jest podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż zamyka drogę do koniecznego rozstrzygnięcia merytorycznego.

W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż decyzja organu I instancji rażąco narusza art. 105 § 1 i 7 k.p.a. i dlatego je uchylił i odmówił uwzględnienia wniosku o ustalenie odszkodowania.

Skargę na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. i E. małż. W. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżący niezwłocznie po otrzymaniu decyzji Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2009 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto S. działki skarżących, zgłosili roszczenie o ustalenie odszkodowania.

W ocenie skarżących bezczynność organu przejawiająca się w nie wydaniu decyzji w odpowiednim terminie pozbawiła ich możliwości dochodzenia odszkodowania w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), zgodnie, z którymi nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zajęcie pod drogi publiczne oznacza zajęcie nieruchomości pod drogę zaliczaną przed 1 stycznia 1999 r. do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm.)

Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wynika, iż przepis ten nie wprowadza - jako warunku skuteczności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 i 2, dołączenia do wniosku o odszkodowanie, decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Uzyskanie takiej decyzji jest natomiast warunkiem przyznania odszkodowania, nie zaś warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie jego uzyskania.

Upływ terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., od którego zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia, nie podlega przywróceniu. Termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne ma charakter terminu prawa materialnego, co oznacza, że jeśli strona nie złoży wniosku w ustawowym terminie, brak jest podstaw do wypłaty należnego jej odszkodowania z uwagi na wygaśnięcie z ostatnim dniem ustalonego terminu roszczenia o przyznanie odszkodowania, bowiem upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Z akt administracyjnych wynika, jak słusznie zauważył Wojewoda (...), że skarżący, wniosek o odszkodowanie złożyli w dniu 14 sierpnia 2009 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Prawidłowo zatem organ II instancji odmówił uwzględnienia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Prawidłowo również uznał, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., gdyż brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., a organ jest zobowiązany do merytorycznego jego rozstrzygnięcia.

Postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Jeśli ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w art. 73 ust. 4 przewiduje określony termin - od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. - do złożenia przez właściciela nieruchomości wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego o odszkodowanie za wywłaszczoną nierucłiomość, to wnioskodawcy wprawdzie przysługuje prawo wszczęcia tego postępowania, jednakże pod warunkiem, iż uczyni to w ustawowo przewidzianym terminie. W niniejszej sprawie skarżący składając wniosek w dniu 14 sierpnia 2009 r. terminowi zakreślonemu w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., który nie podlega przywróceniu, uchybili. Dlatego też organ administracji prawidłowo odmówił uwzględnienia tego wniosku o przyznanie odszkodowania, jako złożonego po terminie.

Należy podkreślić, iż ani ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ani żaden inny przepis prawa nie nakłada na organ administracji publicznej obowiązku informowania osób uprawnionych o terminie wynikającym z art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

W związku z powyższym Sąd uznał, iż zarzuty skargi są całkowicie chybione. Sąd nie doszukał się naruszenia prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.