Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1966845

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 stycznia 2016 r.
I SA/Wa 643/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

P. S., zwany dalej wnioskodawcą, w dniu 13 listopada 2015 r. nadesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym formularzu wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę na zastępstwo w wysokości (...[ zł brutto miesięcznie, co stanowi netto kwotę w wysokości około (...) zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że jego wynagrodzenie jest zajęte przez komornika sądowego. Oświadczył, że wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości (...) zł brutto miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie (...) zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około (...) zł, za internet bezprzewodowy w wysokości około (...) zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości około (...) zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około (...) zł miesięcznie. W ocenie wnioskodawcy, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że z jego udziałem toczy się obecnie kilka postępowań sądowych.

W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 24 listopada 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę na zastępstwo (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę na zastępstwo), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia z jakiego tytułu i do kiedy wynagrodzenie o pracę wnioskodawcy będzie zajęte przez komornika sądowego oraz w jakiej wysokości jest zajęte. W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7 - dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do nadesłania ww. dokumentów, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca otrzymał powyższe wezwanie w dniu 7 grudnia 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 14 grudnia 2015 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów.

W dniu 24 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawca ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.

Uzasadnienie prawne

W niniejszej sprawie zważono, co następuje:

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy wskazać należy, że niniejszym postanowieniem objęto zarówno wniosek wnioskodawcy złożony na nadesłany urzędowym formularzu w dniu 13 listopada 2015 r., jak również wniosek zawarty w piśmie przewodnim z dnia 20 listopada 2015 r.

Stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. dodanego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie zbędne stało się zatem rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu, umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a wniosek wnioskodawcy rozpoznano w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu umowy o pracę w wysokości (...) zł brutto (ok. (...) zł netto) miesięcznie. Dochód wnioskodawcy jest zajęty przez komornika sądowego. Wnioskodawca ponosi stałe miesięczne wydatki wynoszące w sumie ok. (...) zł. Z zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z wysokością ponoszonych miesięcznych wydatków wynika, że nie pozostają mu środki finansowe, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów komornika sądowego. Udzielone przez wnioskodawcę informację odnoszące się do wysokości środków jakimi dysponuje oraz ponoszonych wydatków, w tym także kosztów komorniczych są zatem niespójne. Z informacji przekazanych do Sądu wynika bowiem, że dochód jest w całości przeznaczany na zakup żywności i utrzymanie wnioskodawcy.

Z tego względu, wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentu z którego wynikałaby wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Celem wezwania było zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy dotyczących wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków z nadesłanymi dokumentami, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest i w jakiej wysokości z tytułu zajęcia komorniczego.

Pomimo upływu terminu wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Pozyskanie ww. dodatkowych informacji umożliwić miało ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. przez wnioskodawcę. Nieustalona pozostaje także okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśniona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków.

Zaznaczyć należy, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w około 120 sprawach, w różnych terminach i we wszystkich został wezwany do nadesłania ww. dokumentów. Wezwania te zostały doręczone wnioskodawcy w okresie od 20 maja do 7 grudnia 2015 r. A zatem wnioskodawca miał wystarczająco dużo czasu, by do dnia rozpoznania wniosku (11 stycznia 2016 r.) nadesłać żądane dokumenty.

Sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została zatem dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Wnioskodawca nie wykazał tym samym, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Okoliczność, że wnioskodawca uczestniczy w wielu (około 120 w Wydziale I tut. Sądu) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a i 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.