Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606180

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 27 maja 2011 r.
I SA/Wa 2469/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich.

Sędziowie WSA: Jolanta Dargas Elżbieta Sobielarska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego

1.

oddala skargę;

2.

przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) października 2010 r. nr (...) orzekającej o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na wszystkie potrzeby wymienione w podaniu - utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia (...) października 2010 r. W. K. wystąpił do (...) Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o wypłatę zasiłku celowego. Wobec niemożności odczytania podania, organ pierwszej instancji dokonał ustalenia treści żądania w obecności wnoszącego w dniu 5 października 2010 r. W wyniku ww. czynności stwierdzono, iż podanie zawiera m.in. żądanie zasiłku celowego na zakup zamka w drzwiach wejściowych, odkupienie mieszkania i kserokopie dokumentów. Jak również o zobowiązanie M. K. i G. M. do udzielenia W. K. odpowiedzi na listy z dnia (...) kwietnia 2004 r. i (...) sierpnia 2008 r. W pozostałym zakresie zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na liczne potrzeby przedstawione w protokole z dnia (...) października 2010 r.

Wyżej wymienione podanie zostało rozpatrzone:

- decyzją z dnia (...) października 2010 r. nr (...) Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. orzekającego o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup zamka w drzwiach wejściowych, odkupienie mieszkania i kserokopie dokumentów

- decyzją z dnia (...) października 2010 r. nr (...) Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. orzekającego o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na wszystkie potrzeby wymienione w podaniu

Pismem z dnia (...) października 2010 r. organ poinformował, iż nie ma możliwości w kwestii prywatnej korespondencji do zobowiązania osób trzecich do odpowiedzi na listy.

Na decyzję Burmistrza B. z dnia (...) 10.2010 r. nr (...) W. K. wniósł odwołanie do SKO w W.

Oceniając zaskarżone orzeczenie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania W. K. zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na potrzeby wymienione w obszernym protokole z dnia (...) 10.2010 r. znajdującym się w materiale dokumentacyjnym sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2470/10 (wspólnym również dla rozpatrywanej sprawy) nie przekroczył granic uznania administracyjnego i właściwie zastosował obowiązujące przepisy.

Organ odwoławczy podniósł, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.)

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy).

Na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy).

Na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1)

specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2)

zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Powołany powyżej przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ma charakter normy uznaniowej. Do kompetencji organu pomocy społecznej należy - poza ustaleniem spełnienia warunków ustawowych - rozważenie czy z uwagi na całokształt okoliczności sprawy, zgłaszane potrzeby mieszczą się we wskazanym w art. 39 ustawy katalogu przykładowo wskazanych niezbędnych potrzeb bytowych, a następnie ocena czy i w jakim zakresie mogą one być uwzględnione zważywszy na środki finansowe czy rzeczowe jakimi organ pomocy społecznej dysponuje. Fakt, iż decyzje w sprawie przyznawania zasiłków celowych mają charakter uznaniowy nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia organu. Zgodnie bowiem z ww. przepisami art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, rodzaj, forma i wysokość świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zatem uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb.

Pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stanowią je kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy - m.in. ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Od dnia (...) października 2006 r. kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej jest dochód nieprzekraczający kwotę (...) zł.

Organ ustalił, że W. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości (...) zł i orzeczony (...) stopień niepełnosprawności.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że żądania wymienione w podaniu nie obejmują niezbędnych potrzeb życiowych i dotyczą przede wszystkim wypłaty ogromnych kwot pieniężnych za doznane przez W. K. rzekome krzywdy. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że zachowanie W. K. zdeterminowane jest chorobą (...).

Jednocześnie organ podkreślił, że W. K. jest pod stałą opieką ośrodka i uzyskuje pomoc w formie zwrotnych zasiłków z odstąpieniem od żądania ich zwrotu np. na opłacenie gazu, energii elektrycznej, wody, telefonu stacjonarnego, leków i dojazdów do lekarzy. Ponadto korzysta z bezpłatnych obiadów, pomocy opiekunki w ramach usług gospodarczych i specjalistycznych psychiatrycznych.

Natomiast stosownie do treści art. 3 ust. 3 i art. 4 powyższej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie takiej pomocy. Potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi i muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby W. K. (który otrzymuje stałe wsparcie z OPS w B.) ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. nie zgadzając się z jej treścią i uzasadnieniem.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany także w formie biletu kredytowego (ust. 3 i 4).

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe.

Ponieważ dochód W. K. przekracza kwotę (...) zł, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z brzmienia powyższego art. wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzje w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Ponadto uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia (...) listopada 2010 r. odmówił W. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego przyznając, że taki zasiłek można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast żądanie pomocy finansowej na cele wymienione w podaniu z dnia (...) 10.2010 r., takimi potrzebami nie są. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni stanowisko organu podziela.

Jednocześnie należy zgodzić się z organem, iż odmowa przyznania zasiłku na cele dotyczące przedmiotowej sprawy nie wpłynie negatywnie na pogorszenie warunków bytowych skarżącego, który jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i otrzymuje niezbędną pomoc na opłacenie energii elektrycznej, wody, gazu, telefonu stacjonarnego, leków oraz dojazdy do lekarza.

Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzje nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.