I SA/Wa 2442/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3072455

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2020 r. I SA/Wa 2442/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich.

Sędziowie WSA: Bożena Marciniak Monika Sawa (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 641/13

1. wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych;

2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. przyznaje od Prezydenta (...) na rzecz D. B. sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych;

4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz D. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

D. B. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta (...) (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...) przy ul. G., oznaczoną hip. nr (...), w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz czterokrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że doznaje krzywdy związanej z przewlekłym prowadzenie postępowania, bowiem wciąż jest ofiarą państwowej biurokracji. Nawet poprzednio wymierzone grzywny i sumy pieniężne nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Skarżąca nie jest już natomiast osobą młodą i chciałaby swoje ważne sprawy życiowe zamknąć bez nieuzasadnionej zwłoki. Tymczasem nierozpoznawanie przez organ od 13 lat jej wniosku o odszkodowanie, skutkuje zahamowaniem szans na realizację planów i różnych potrzeb życiowych, na urzeczywistnienie których mogłaby przeznaczyć uzyskane środki. Skarżąca jest emerytką, zaś jej wiek nie pozwala na dalsze wieloletnie oczekiwanie na należne odszkodowanie. Skarżąca zwróciła również uwagę na negatywne konsekwencje zdrowotne, tak psychiczne jak i fizyczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w sprawie podjęto szereg czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację pozwalającą na ustalenie stanu faktycznego nieruchomości w latach 50-tych XX wieku oraz wydanie decyzji. Jednocześnie informowano skarżącą o etapie postępowania. Organ zauważył, że w dniu (...) września 2019 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy (...) oraz Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu (...) o dokumenty niezbędne do zakończenia postępowania, które wpłynęły w dniu (...) października 2019 r. Następnie pismem z (...) października 2019 r. wystąpiono do Wojskowego Biura Historycznego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość wykonanych w 1960 r. Przy piśmie z (...) listopada 2019 r. wpłynęły akta lokalizacyjne dotyczące budowy ul. B., zawierające dokumentacje archiwalną mającą istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego nieruchomości. Ponadto na zlecenie oczekuje opracowanie geodezyjne polegające na wykreśleniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej na mapę współczesną wraz z rozliczeniem jej powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych, które wykona uprawniony geodeta. Podsumowując organ wskazał, że skarga niniejsza wniesiona została w warunkach dynamicznego gromadzenia materiału dowodowego, pozwalającego na wydanie decyzji w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę D. B. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 17 marca 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 23 maja 2014 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 23 lipca 2014 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 6 lutego 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z (...) października 2019 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.

Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 17 marca 2014 r., okoliczność że jest to już piąta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 111/15 wymierzono grzywnę w wysokości 500 zł, wyrokiem z 17 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1644/15 - 1500 zł, wyrokiem z 3 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 475/17 - 3000 zł i sumę pieniężną w wysokości 3000 zł, zaś wyrokiem z 17 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2323/18 - 5000 zł oraz sumę pieniężną w wysokości 4000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość powyższej grzywny Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że ostatnie wymierzenie przez Sądu organowi grzywny wyrokiem z 17 maja 2019 r. (akta administracyjne Sąd zwrócił dopiero w dniu 14 sierpnia 2019 r.) przyspieszyło działania organu, który wystąpił do szeregu instytucji o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji. Dokumentacji tej nie zdążył jednak przeanalizować, bowiem już w dniu 18 października 2019 r. skarżąca wniosła kolejną skargę na niewykonanie wyroku z 17 marca 2014 r.

Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu (...) maja 2014 r. odpisu wyroku z 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13, organ podjął w sprawie zaledwie sześć czynności zmierzających do zakończenia postępowania, tj. w dniu (...) maja 2016 r. zlecił wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości (operat wykonano w dniu (...) lipca 2016 r., zaś w dniu (...) września 2017 r. potwierdzono jego aktualność); w dniu (...) grudnia 2018 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do złożenia oryginałów lub odpisów postanowień spadkowych po byłych właścicielach gruntu i pełnomocnictwa (dokumenty wpłynęły w dniu (...) stycznia 2019 r.); w dniu (...) września 2019 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy (...) oraz Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu (...) o dokumenty pomocne w określeniu daty pozbawienia byłego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością (dokumenty wpłynęły w dniu (...) października 2019 r.); w dniu (...) października 2019 r. wystąpiono do Wojskowego Biura Historycznego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość wykonanych w 1960 r., zaś w dniu (...) października 2019 r. wystąpiono do Wydziału Nieruchomości dla Dzielnicy (...) o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących budowy ul. B. (akta wpłynęły w dniu (...) listopada 2019 r.). Do zintensyfikowania działań organu nie zmobilizował zatem ani wyrok z 17 marca 2014 r. zobowiązujący do rozpoznania wniosku skarżącej o ustalenie odszkodowania, ani też wcześniejsze trzykrotne wymierzenie grzywny w związku z jego niewykonaniem. Dopiero czwarte wymierzenie grzywny wyrokiem z 17 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2323/18 skutkowało podjęciem kroków zmierzających do zgromadzenia pełnej dokumentacji (przed tym wyrokiem podjęto zaledwie dwie czynności). Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że od 2016 r. organ dysponował operatem szacunkowym określającym wartość nieruchomości (który stracił już ważność, choć już raz potwierdzano jego aktualność), a mimo tego nie wydał decyzji rozpoznającej wniosek skarżącej. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nawet biorąc pod uwagę, że przedmiotowe postępowanie od (...) grudnia 2017 r. do (...) października 2018 r. było zawieszone, nie sposób nie zarzucić organowi rażącej bezczynności w wykonaniu wyroku z 17 marca 2014 r.

Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo czterokrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z (...) maja 2006 r., a więc ponad 13 lat temu, oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.