Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606178

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 grudnia 2010 r.
I SA/Wa 241/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.).

Sędziowie WSA: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skarg S. O. i W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. oddala skargi.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...) po rozpatrzeniu wniosków S. O. i W. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...) stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia (...) października 1970 r. nr (...) w części dotyczącej mienia komunalnego, tj. działek o nr ew. (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...), natomiast w części dot. działek o nr ew. (...), (...), (...) i (...) stwierdzającej wydanie ww. decyzji z naruszeniem prawa - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...) stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1970 r. nr (...) w części dotyczącej mienia komunalnego, tj. działek o nr ew. (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...), natomiast w części dotyczącej działek o nr ew. (...), (...), (...) i (...) stwierdzono wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. Kwestionowaną decyzją Prezydium Rady Narodowej w (...) odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) (...), stwierdzając że nieruchomość przeznaczona została pod użyteczność publiczną. Zdaniem Kolegium odmowa przyznania prawa własności czasowej bez dokonania ustaleń w zakresie przeznaczenia gruntu w obowiązującym planie zabudowy oraz możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu w planie zabudowy - rażąco narusza prawo. W konsekwencji Kolegium na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium, jednocześnie na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzając wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa i odmawiając stwierdzenia jej nieważności z uwagi na wywołanie przez nią nieodwracalnych skutków prawnych w zakresie części nieruchomości obejmującej działki ew. nr (...), (...), (...) i (...).

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium złożyli S. O. oraz W. D.

Ponownie rozpoznając spraw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 156 § 2 k.p.a. - nie stwierdza się nieważności decyzji (...), gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku W. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wybudowanie budynku na części przedmiotowej nieruchomości ani zawarcie umowy dzierżawy z gminą nie uzasadniają uznania, iż decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej w postępowaniu nadzorczym nie przesądza o treści rozstrzygnięcia w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia wniosku dekretowego. Dopiero organy administracyjne rozpatrujące taki wniosek uprawnione będą do oceny zaistnienia zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przesłanek ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Nie można bowiem uznać, aby tożsamy był zakres postępowania nadzorczego oraz postępowania zwyczajnego z wniosku dekretowego. Za taki skutek organ nie uznał również zawarcia umowy dzierżawy.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w (...) wnieśli S. O. oraz W. D.

S. O. zaskarżył ww. decyzję w części, w której stwierdzono wydanie decyzji dekretowej z naruszeniem prawa, tj. w części dotyczącej działek o nr (...), (...), (...) i (...) wnosząc o jej uchylenie w tej części. W uzasadnieniu skargi wskazał, że uwłaszczenie się osób trzecich na działkach wchodzących w skład nieruchomości dekretowej nie jest następstwem decyzji dekretowej, lecz aktów administracyjnych ewentualnie czynności cywilnoprawnych, których skutkiem były rozporządzenia tymi działkami; badanie nieodwracalności skutków prawnych powinno być przedmiotem postępowań mających za przedmiot te akty administracyjne, nie zaś dotyczyć decyzji dekretowej.

W. D. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) grudnia 2009 r. w części dotyczącej działek ew. o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...) zarzucając jej naruszenie przepisów prawa, a w szczególności:

- 156 § 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, w przypadku gdy z uwagi na art. 47 i 48 k.c. oraz § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przedmiot, którego prawo dotyczyło przestał istnieć;

- art. 46 § 1 oraz art. 47 § 1 k.c. poprzez wydanie dwóch odrębnych rozstrzygnięć co do tej samej, niepodzielnej rzeczy;

- art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie ciążącego na organie obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz obowiązku prowadzenia spraw wnikliwie i najprostszymi środkami umożliwiającymi jego zakończenie. W konkluzji skargi W. D. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 7 grudnia 2009 r. nr (...) W części dotyczącej działek ew. o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...) i przekazanie sprawy - do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o ich oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji, ani decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, z wniosku następców prawnych byłego właściciela nieruchomości warszawskiej m.in. z wniosku S. O. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) października 1970 r., nr (...), Prezydium Rady Narodowej m. (...) o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego A. G. i M. M. do gruntu nieruchomości (...) położonej przy ul. (...) (...), ozn. Nr hip. (...). W tego rodzaju postępowaniu organ nie jest związany granicami zarzutów podniesionych przez stronę, ale obowiązany jest do skontrolowania kwestionowanej decyzji z punktu widzenia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W ramach tej kontroli kluczowym zagadnieniem była ocena zakwestionowanej przez stronę decyzji pod kątem jej legalności, co w szczególności oznaczało konieczność ustalenia, czy decyzja nie jest obciążona wadą rażącego naruszenia prawa.

Ustalenia organu w kwestii wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. odnośnie kwestionowanej decyzji nie budzą zastrzeżeń sądu, nie są również kwestionowane przez skarżących. Natomiast kwestia, która jest przedmiotem obu skarg dotyczy wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych związanych z wydaniem decyzji z dnia (...) października 1970 r. Art. 156 § 2 k.p.a. wprowadza ograniczenie dopuszczalności zastosowania sankcji nieważności przez przyjęcie przesłanki negatywnej jej zastosowania - przesłanki wywołania przez decyzję nieodwracalnego skutku prawnego. Zastosowanie zatem ograniczenia stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej ciężką kwalifikowaną wadą materialnoprawną: rażącym naruszeniem przepisów prawa jest uzależnione od stwierdzenia bezpośredniego związku nieodwracalnego skutku prawnego z decyzją nieważną. Przyjmuje się zatem, że nieodwracalność skutków prawnych o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a. rozpatrywać należy nie w sferze faktów, a wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługuje się w swym działaniu organ administracji publicznej. Przy braku przepisów prawnych rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organu administracyjnego podstawę prawną działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, zachodzić będzie względna ich nieodwracalności (v: wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA 2045/99, Lex nr 55317; z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/1796, Lex nr 81755; z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 444/05, Lex nr 188819).

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że aktualnie dawnej nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) (...) ozn. Nr hip. (...) o pow. (...) ha odpowiada szereg działek wymienionych w komparycji zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2009 r. W momencie orzekania przez organy obu instancji stan prawny tych działek był różny, nie wszystkie w momencie orzekania stanowiły własność Gminy (...), niektóre stanowiły własność lub współwłasność osób fizycznych i zostały nabyte w trybie cywilnoprawnym aktami notarialnymi. Dotyczy to właśnie działek nr (...), (...) (...) i (...), które stanowią własność lub współwłasność W. D. Prawidłowo zatem w zakresie tych działek organ orzekł, iż w tej części kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zupełnie dla sądu w tej nie sytuacji jest niezrozumiały zarzut zawarty w skardze S. O., że ocena wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych powinna być dokonana w postępowaniu dotyczącym uwłaszczenia. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (administracyjnych jak i sądowych) nie wynika, żeby w stosunku do którejkolwiek z działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości dekretowej prowadzone było postępowanie uwłaszczeniowe. W samej skardze również nie odniesiono się do konkretnego postępowania uwłaszczeniowego, tylko ogólnikowo o nim wspomniano.

Zdaniem sądu również nie może odnieść skutku zarzut podniesiony w skardze W. D., a dotyczący wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych również w stosunku do działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...). Wszystkie z tych działek aktualnie stanowią własność Miasta (...). Fakt, że na działce nr (...) znajduje się część budynku (pozostała część tego budynku znajduje się na działce nr (...)) wzniesionego przez W. D. nie oznacza, że wystąpił w stosunku do niej nieodwracalny skutek prawny. Jak bowiem podniesiono wyżej nieodwracalność skutków prawnych należy odnosić do sfery prawa a nie faktów. Z materiału dowodowego nie wynika też, żeby w stosunku do pozostałych działek (nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...)) zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.