Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1620627

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 23 kwietnia 2013 r.
I SA/Wa 2403/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz.

Sędziowie WSA: Jolanta Dargas (spr.), Marta Kołtun-Kulik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia (...) października 2012 r. nr (...) w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia (...) października 2012 r. Nr (...) utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) nr (...) dnia (...) października 2011 r., stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę W. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położoną w W., obręb (...), oznaczoną jako działka nr (...) o pow. (...) ha.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda (...) działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), decyzją nr (...) z dnia (...) października 2011 r., stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę W. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w W., obręb (...), oznaczonej jako działka nr (...) o pow. (...) ha.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. M., podnosząc iż sporna nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie była zajęta pod drogę oraz, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w 2009 r. została wydana decyzja zezwalającą na realizację inwestycji drogowej skutkująca przejęciem spornej nieruchomości na własność Gminy W.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia (...) października 2012 r. Nr (...) utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) października 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

W ocenie organu wszystkie przesłanki komunalizacyjne zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Jak wynika z akt sprawy na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomość stanowiła własność osoby fizycznej jaką był A. M.

Na podstawie uchwały Rady Narodowej Miasta W. Nr (...) z dnia (...) maja 1988 r. (Dz. Urz. Woj. (...) Nr 17, poz. 186) ul. (...) została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. ulica ta, w oparciu o art. 103 ust. 2 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stała się drogą gminną.

Fakt ten potwierdzony został protokołem z dnia (...) kwietnia 2007 r. sporządzonym przez geodetę uprawnionego, obrazujący przebieg granic pasa drogowego ul. (...) według faktycznego stanu władania na dzień 31 grudnia 1998 r. Z dokumentu tego jednoznacznie wynika, że działka nr (...) w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną - ul.(...).

Minister podkreślił, że o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Zdaniem organu również przesłanka władztwa gminy nad nieruchomością została spełniona, co odzwierciedla zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Przede wszystkim z oświadczenia Zastępcy Burmistrza W. wynika, iż ul. (...) była drogą, nad którą Gmina sprawowała władztwo poprzez wykonanie profilowania z wałowaniem. Dodatkowo Gmina W. w 1996 r. wykonała nawierzchnię asfaltową ul. (...). Do ww. oświadczenia załączono protokół odbioru robót drogowych z 1994 r. wykonanych przez Przedsiębiorstwo "(...)", które obejmowały m.in. ul.(...). Powyższe dokumenty potwierdzają zatem władanie publicznoprawne sporną nieruchomością zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. M. działający przez pełnomocnika radcę prawnego R. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody (...).

W ocenie skarżącego organy obu instancji dopuściły naruszenia przepisu art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak obiektywnego wyjaśnienia sprawy.

W roku 2009 toczyło się postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w celu realizacji inwestycji drogowej polegającej na przebudowie ulic (...) i (...). W toku prac geodezyjnych wydana została w dniu (...) lipca 2009 decyzja nr (...) Prezydenta W., zatwierdzająca podział nieruchomości oznaczonej nr (...), należącej do skarżącego A. M., na działki (...), (...),(...) oraz (...) i stwierdzająca nabycie przez W. własności działek (...),(...) oraz (...) za odszkodowaniem.

Realizacja inwestycji drogowej przez W. na odcinku ulicy (...) polegała na poszerzeniu jezdni, wymianie nawierzchni oraz budowie chodnika na tym odcinku na działkach m.in.(...), (...) oraz (...), które ma podstawie przepisów powyższej ustawy i mocą wskazanej decyzji Prezydenta W. zostały przejęte na rzecz W.

Z map geodezyjnych wyraźnie wynika, że ulica (...) na tym odcinku poprowadzona jest na wydzielonej działce o numerze geodezyjnym (...). Droga publiczna w całości przebiega w granicach działki drogowej nr (...), żaden fragment drogi ani jezdni asfaltowej nie jest położony na działce (...).

Zdaniem skarżącego Prezydent W. nie udowodnił zatem, że nieruchomość stanowiąca obecnie działkę (...) w dniu 31 grudnia 1998 r. w całości była zajęta pod drogę publiczną. Ani z treści Protokołu z dnia (...) kwietnia 2007 r., ani z jego szkiców nie wynika, jaki był faktyczny i rzeczywisty przebieg drogi w roku 1998. Ten dokument wspomina natomiast jedynie o "pasie drogowym" i linii.

Ponadto nawet gdyby przedmiotowa działka według protokołu znajdowała się w granicach pasa drogowego, nie jest to jednoznaczne z faktycznym zajęciem pod drogę publiczną, o którym mowa w ustawie z 1998 r. Ulica (...) posiadała w roku 1998 jedynie jezdnię, w całości zajmującą pas drogowy w liniach działki (...). Brak było leżących w ciągu obiektów inżynierskich, placów, zatok, chodników, ścieżek rowerowych ani wszystkich innych elementów określonych w definicji ustawowej. Dopiero w roku 2009 poprzez wywłaszczenie części sąsiednich nieruchomości poszerzono pas drogowy o chodnik i inne urządzenia.

Zdaniem skarżącego z całą stanowczością należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak jest dowodów na potwierdzenie, że działka obecnie oznaczona nr (...) w całości znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogą publiczną jaką jest ulica (...). Dlatego na jego podstawie nie jest możliwe wydanie decyzji potwierdzającej nabycie własności przez W.

Skarżący zarzucił również organom, że nie odniosły się w żaden sposób do zarzutów dotyczących sprawy wcześniejszego podziału działki nr (...), dokonanej decyzją Prezydenta W. z dnia (...) lipca 2009 r. oraz stwierdzenia nabycia przez W. własności działek (...), (...),(...). Wydając decyzję komunalizacyjną organ doprowadził zatem do sytuacji ponownego uregulowania własności nieruchomości na ten sam podmiot czyli Prezydenta W.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Podkreślić trzeba, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu.

Powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy dzieli zaś drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i lokalne miejskie oraz zakładowe.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. sformułowanie - nieruchomości zajęte pod drogi publiczne - oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.

Zauważyć przy tym trzeba, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy przeznaczone do powszechnego korzystania. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę W. prawa własności działki nr (...) o pow. (...) ha, położonej w W., obręb (...) jako nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul.(...).

Zaznaczyć należy, że z akt sprawy wynika, iż właścicielem działki nr (...), z której wydzielono działkę nr (...) w dniu 31 grudnia 1998 r. był A. M. Analiza akt sprawy wskazuje jednocześnie, że przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym i wchodziła w skład ul. (...) w W. Ulica ta, zgodnie z załącznikiem nr (...) do uchwały Rady Narodowej Miasta W. z dnia (...) maja 1988 r., nr (...) (Dz. Urz. Woj. (...) nr (...), poz. (...)) została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie natomiast z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r., dotychczasowe drogi gminne oraz drogi lokalne miejskie z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi.

W ocenie Sądu o tym, że działka nr (...) wchodziła w dniu 31 grudnia 1998 r. w skład ul. (...) w W. świadczy m.in. znajdujący się aktach sprawy protokół z dnia (...) kwietnia 2007 r. wraz z mapą sytuacyjną sporządzony przez geodetę uprawnionego, ustalający granice pasa drogowego ulicy według faktycznego stanu władania na dzień 31 grudnia 1998 r. Wynika to także - jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia Zastępcy Burmistrza W., w którym jednoznacznie stwierdzono, że ulica (...) była drogą, nad którą gmina sprawowała władztwo poprzez wykonanie profilowania z wałowaniem. Ponadto Gmina W. w 1996 r. wykonała nawierzchnię asfaltową ul. (...) Do ww oświadczenia załączono protokół odbioru robót drogowych z 1994 r. wykonanych przez Przedsiębiorstwo (...), które obejmowały m.in. ul. (...).

Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż skoro ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera normatywnie zdefiniowanego pojęcia "władania nieruchomością", to podstawowe znaczenie w świetle powołanego przepisu ma to, czy działające poprzez swoje jednostki organizacyjne Skarb Państwa lub gmina wykonywały faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wykazując przy tym i dokumentując wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/07).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy obu instancji orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w odniesieniu do wskazanej wyżej działki nr (...). Wydane w sprawie rozstrzygnięcia są więc zgodne z prawem.

Jednocześnie odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów stwierdzić trzeba, że są one bezpodstawne i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu na poparcie podnoszonych twierdzeń. Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. wchodziła w skład ul. (...) w W. Brak jest również podstaw do zakwestionowania wiarygodności protokołu z dnia (...) kwietnia 2007 r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę, a więc osobę posiadającą specjalną wiedzę z zakresu geodezji. Wbrew twierdzeniom skargi także wydanie przez Prezydenta W. decyzji z dnia (...) lipca 2009 r. na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie może mieć żadnego wpływu na treść decyzji wydawanej na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ponieważ decyzja taka jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą jedynie zaistnienie stanu prawnego nieruchomości z mocy prawa na dzień 31 grudnia 1998 r. Również podnoszony na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. przez pełnomocnika skarżącego argument, że na przedmiotowej działce znajduje się ogrodzenie skarżącego nie znajduje żadnego oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności w dokumentacji geodezyjnej, na którą powołują się organy. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.