Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3085765

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 stycznia 2020 r.
I SA/Wa 2373/19
Uzasadnienie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak.

Sędziowie WSA: Iwona Kosińska Monika Sawa (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 242/17

1. wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych;

2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. oddala skargę w pozostałej części;

4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz T. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

T. F. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta (...) (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 242/17, mocą którego Sąd uwzględnił jego skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...) przy ul. (...) róg (...), oznaczoną hip. nr (...), w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz trzykrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego miesięcznego wynagrodzenia, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazał, że istnieje potrzeba podjęcia przez Sąd bardziej zdecydowanych kroków zmierzających do zdyscyplinowania organu, czemu służyć może, obok wymierzenia grzywny, również ww. środek prawny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustaleniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, oraz sprawdzeniu, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie pismem z (...) października 2019 r. poinformowano pełnomocnika stron o przedłużeniu postępowania do (...) grudnia 2019 r. ponadto Zarząd Dróg Miejskich pismem z (...) października 2019 r. przekazał organowi informacje oraz dokumenty dotyczące budowy, urządzenia lub poszerzenia po 1945 r. ulicy (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 242/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę T. F. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt sprawy, odpisprawomocnego wyroku z 5 czerwca 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu (...) września 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu (...) grudnia 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do (...) stycznia 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z (...) września 2019 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 242/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.

Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 5 czerwca 2017 r., okoliczność że jest to już czwarta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 23 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 344/18 wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1908/18 - 2000 zł, zaś wyrokiem z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 780/19 - 3000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.

Wymierzając grzywnę w tej samej wysokości, co w uprzednio wydanym wyroku z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 780/19, Sąd miał na względzie okoliczność, że od dnia zwrotu akt administracyjnych z ww. wyrokiem do organu, tj. (...) września 2019 r., już po miesiącu (tj. (...) października 2019 r.) skarżący wystąpił z kolejną skargą na niewykonanie wyroku, z którą akta ponownie przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podobnie skarżący czynił w przypadku poprzednich skarg na niewykonanie przedmiotowego wyroku, które wnoszone były nawet przed upływem jednego miesiąca od daty zwrotu akt z Sądu, który rozpoznawał poprzednią jego skargę. Skarżący nie daje zatem organowi możliwości pełnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego analizy.

Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nawet biorąc pod uwagę liczbę wnoszonych skarg na niewykonanie wyroku z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 242/17, co skutkowało koniecznością przekazywania akt sprawy do Sądu, organ powinien gromadzić i analizować materiał dowodowy (chociażby korzystając z akt zastępczych), zmierzając do zakończenia postępowania. Tymczasem od otrzymania w dniu (...) września 2017 r. odpisu ww. wyroku, organ podjął w sprawie zaledwie cztery czynności, tj. (...) października 2018 r. wystąpił do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji, czy dawnym właścicielom przedmiotowej nieruchomości lub ich następcom prawnym wypłacono odszkodowanie w ramach układów indemnizacyjnych (odpowiedź wpłynęła w dniu (...) stycznia 2019 r.); (...) marca 2019 r. do Urzędu (...) Biura (...) Wydział (...) o nadesłanie dokumentów dotyczących rozpoczęcia prac inwestycyjnych na gruncie ww. nieruchomości (dokumenty wpłynęły w dniu (...) lipca 2019 r.); (...) marca 2019 r. do Archiwum Państwowego w (...) o nadesłanie dokumentacji dotyczącej zabudowań na nieruchomości, jej przeznaczenia w planie miejscowym oraz dotyczących rozpoczęcia prac inwestycyjnych na gruncie (odpowiedź wpłynęła w dniu (...) maja 2019 r.); (...) października 2019 r. do Zarządu Dróg Miejskich w (...) o nadesłanie dokumentów dotyczących budowy, urządzenia i poszerzenia po 1945 r. ulicy (...) (dokumenty wpłynęły w dniu (...) października 2019 r.). Czynności te, choć podejmowane były pomiędzy kolejnymi wnoszonymi skargami na niewykonanie wyroku, nie usprawiedliwiają bezczynności organu, skoro terminy załatwienia sprawy przekroczono już wiele lat temu.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 154 § 7 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie wykazano, że skarżący poniósł szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Ponadto przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem organ podejmuje kroki zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, a zatem nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym go do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie (...) zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości (...) zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.