I SA/Wa 2370/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2705511

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r. I SA/Wa 2370/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska.

Sędziowie WSA: Joanna Skiba Gabriela Nowak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi G. M., A. J., J. J. i E. V. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 747/15

1. wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 2500 (dwa tysiące pięćset) złotych;

2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta (...) w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. oddala w pozostałej części

4. zasądza od Prezydenta (...) solidarnie na rzecz skarżących G. M., A. J., J. J. i E. V. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

A. J., J. J., G. M. i E. V. (dalej jako "skarżący") pismem z 15 listopada 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 747/15, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta (...) i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 18 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. (...), hip. (...), w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo wymierzenia już raz przez Sąd organowi grzywny z uwagi na niewykonanie powyższego wyroku (wyrok z 8 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1407/17) oraz ponownego wezwania do jego wykonania, Prezydent (...) nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznanie na ich rzecz kwoty po 2000 zł jest dolegliwością, która może skutecznie wpłynąć na organ w celu rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Stosowane bowiem dotychczas środki w postaci wymierzenia grzywny, nie stanowią wystarczającego bodźca do załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie nie ustalono dotychczas, kto był dawnym właścicielem przedmiotowego gruntu na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wobec powyższego w dniu 3 października 2018 r. i 21 listopada 2018 r. wystąpiono do pełnomocnika wnioskodawców o uzupełnienie wniosku o odszkodowanie, o zaświadczenie hipoteczne dla gruntu lub o dostarczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii okładki oraz całego działu I i II księgi hipotecznej nr (...). Do dnia dzisiejszego żądanych dokumentów nie przedłożono, a tym samym postępowanie nie może zostać zakończone.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 4 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 747/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. J., J. J., G. M. i E. V. na bezczynność Prezydenta (...) i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 4 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi (...) w dniu 2 czerwca 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 3 października 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi (...) grzywny, tj. do 28 marca 2019 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 9 listopada 2018 r., którym wezwali Prezydenta (...) do wykonania wyroku z 4 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 747/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi (...) grzywny.

Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 4 marca 2016 r., okoliczność że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 8 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1407/17 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1500 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2500 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta (...) za niewykonanie ww. wyroku.

Rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych organ po otrzymaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi na bezczynność, pierwsze czynności podjął dopiero w dniach 3 października 2018 r. i 21 listopada 2018 r., występując do pełnomocnika wnioskodawców o uzupełnienie wniosku o odszkodowanie o zaświadczenie hipoteczne dla gruntu lub o dostarczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii okładki oraz całego działu I i II księgi hipotecznej nr (...). W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu powołanego wyżej wyroku, ma charakter rażący.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosowanie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Wskazać należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 154 § 7 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie wykazano, że skarżący ponieśli szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zasądzeniu na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (na koszty te składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.