Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1564007

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 maja 2014 r.
I SA/Wa 2353/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba.

Sędziowie WSA: Bożena Marciniak (spr.), Izabela Ostrowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) uchylił w całości własną decyzję z dnia (...) września 2011 r. nr (...) o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy (...) z dnia (...) października 1980 r. nr (...) o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. (...) ha, położonego we wsi B., składającego się z działek ewidencyjnych o numerach (...) stanowiącego byłą własność (w (...) części) B. Ł. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy (...) z dnia (...) października 1980 r.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Naczelnik Gminy w (...) decyzją z dnia (...) października 1980 r., nr (...), wydaną na postawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni (...) ha, położonego we wsi B., składającego się działek ewidencyjnych o numerach (...), stanowiącego byłą własność (w 1/2 części) B. Ł.

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2001 r., sprecyzowanym w dniu 25 października 2010 r., I. S. - następca prawny B. Ł., wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji podnosząc, iż przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Wskazała, między innymi, że w uzasadnieniu decyzji błędnie przyjęto, że wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego ponieważ istniejący następcy nie posiadają kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Decyzją z dnia (...) września 2011 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia (...) października 1980 r. przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. (...) ha, położonego we wsi B. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż I. S., jako zstępna byłej właścicielki gospodarstwa rolnego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy nie przekroczyła 55 roku życia, nie była inwalidą I lub II grupy, posiadała kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a zatem spełniała wszystkie warunki ustawowe, by jako następca przejąć gospodarstwo rolne po B. Ł.

W świetle powyższego, w ocenie Ministra, Naczelnik Gminy w S. wadliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, pominął fakt istnienia następcy B. Ł., która była uprawniona do przejęcia gospodarstwa rolnego, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W dniu 16 lipca 2013 r. nr (...), po rozpoznaniu wniosków Z. B. i I. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości własną decyzję z dnia (...) września 2011 r. nr (...) o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia (...) października 1980 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia (...) października 1980 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podał, że podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia (...) października 1980 r. stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W myśl tego przepisu - w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia - gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo.

Organ wskazał, iż zastosowanie art. 45 ww. ustawy uzależnione było od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczyła sytuacji, gdy rolnik przekazujący gospodarstwo rolne na własność Państwa za emeryturę/rentę nie posiadał następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa ewentualnie odmówił jego przejęcia. Druga przesłanka zaś sprowadzała się do złożenia przez rolnika stosownego wniosku w przedmiocie przejęcia. Odnosząc się do przesłanki odwołującej się do instytucji następcy, organ odwoławczy wskazał, iż w decyzji z dnia (...) września 2011 r. Minister słusznie wskazał, iż I. S. jako osoba legitymująca się świadectwem ukończenia (...) Szkoły (...) w zawodzie (...) spełniała podstawowy warunek do uznania jej za posiadającą kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. Jednakże, ww. przepis rozporządzenia nie wyczerpuje tematyki kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, do których nawiązuje definicja następcy zawarta w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Zgodnie bowiem z § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin - następcą rolnika powinna być osoba, która daje gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wzajemna relacja pomiędzy powołanymi wyżej regulacjami była przedmiotem analizy w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale 7 sędziów z 21 października 1982 r. (sygn. akt: III CZP 30/82) Sąd Najwyższy podniósł, że pojęć: kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa, którymi posługują się ww. przepisy, nie należy ze sobą utożsamiać, a § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. stawia dodatkowy warunek osobie, która ma stać się następcą rolnika.

W ocenie Ministra, kwestia dawania przez I. S. jako potencjalnego następcy B. Ł. faktycznej gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego nie została na gruncie decyzji Ministra z dnia (...) września 2011 r. omówiona i Minister zdecydował się uzupełnić materiał dowodowy w powyższym zakresie. W tym celu wystąpił do Urzędu Gminy w S. z wnioskiem o przesłuchanie I. S. Ustalenia wynikające z protokołu przesłuchania strony datowanego na (...) grudnia 2012 r. wskazują, w ocenie Ministra, iż zasadny jest zarzut Z. B. zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że w dacie wydawania decyzji Naczelnika Gminy S. I. S. nie dawała gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zatem, nie mogła być traktowana jako następca B. Ł. posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa. Za taką konkluzją przemawia, zdaniem Ministra, przede wszystkim bardzo młody wiek I. S. w chwili wydawania kontrolowanej decyzji (17 lat i 2 miesiące). Przemawia za tym również brak faktycznego doświadczenia w prowadzeniu przez nią gospodarstwa rolnego (sporadyczne świadczenie pomocy w gospodarstwie na rzecz babci nie może - zdaniem Ministra - przesądzać, iż osoba ta była gotowa do samodzielnego prowadzenia kilkuhektarowego gospodarstwa, szczególnie w sytuacji ciężkiej choroby ojca). Ponadto, przemawia za tym okoliczność, iż zarówno rzeczywiste miejsce zamieszkania I. S. jak też jej oficjalne miejsce zameldowania w okresie poprzedzającym wydanie decyzji z 1980 r. przypadało w miejscowościach oddalonych od wsi B. Z tych powodów, organ odwoławczy zdecydował o uchyleniu decyzji Ministra z dnia (...) września 2011 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) października 1980 r.

Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Irena Staszczyk zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 131 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez niedoręczenie skarżącej odpisu wniosku Z. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, czym udaremniono skarżącej możliwość ustosunkowania się do niego;

- art. 10 § 1 k.p.a. w szczególności polegające na uniemożliwieniu skarżącej ustosunkowania się do zarzutów i wniosków podniesionych przez Z. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym ograniczono stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu;

- art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w taki sposób, aby dostatecznie wyjaśnić czy skarżąca dawała gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego, tym samym bezkrytyczne przyjęcie za prawdziwe twierdzeń Z. B.;

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin - poprzez jego zastosowanie przy błędnie ustalonym stanie faktycznym;

- § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych poprzez jego zastosowanie przy błędnie ustalonym stanie faktycznym.

- § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin - poprzez jego zastosowanie przy błędnie ustalonym stanie faktycznym.

Ponadto, skarżąca wskazała, iż powyższe naruszenia naruszyły postanowienia ustawy zasadniczej m.in. art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez bezprawne przyjęcie, ze brak jest następcy, który może przejąć gospodarstwo rolne, dyskryminowanie skarżącej z uwagi na wiek i miejsce zamieszkania oraz ochronę własności nieruchomości. W związku z tym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż nigdy nie otrzymała odpisu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Z. B. Tym samym, przez cały czas trwania postępowania w sprawie ponownego rozpoznania sprawy nie miała możliwości ustosunkowania się do zarzutów i wniosków wskazanych przez Z. B. i pozbawiona została czynnego udziału w postępowaniu.

Skarżąca podniosła również, iż organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie wyjaśnił dostatecznie czy skarżąca jako następca prawny B. Ł. spełnia warunki określone w ustawie do przejęcia gospodarstwa. Organ pominął fakt, że decyzja została wydana w dniu (...) października 1980 r., a I. S. pierwszą pracę podjęła - jak ustalił organ - w okresie od 19 lipca 1982 r. do 31 lipca 1983 r., a więc niespełna dwa lata po wydaniu decyzji Naczelnika Gminy (...). I. S. do 15 roku życia mieszkała na wsi w msc. B. u swojej macierzystej babki R. K., które to gospodarstwo oddalone jest od gospodarstwa B. Ł. ok. 3-4 km, a co za tym idzie do czasu zamieszkania w internacie współuczestniczyła w prowadzaniu gospodarstwa zarówno B. Ł. oraz R. K., co również stanowi gwarancję do należytego prowadzania gospodarstwa. Okoliczności te jednak zostały pominięte przez organ.

Ponadto, organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dopuścił się dyskryminacji skarżącej z uwagi na wiek przy orzekaniu przez Naczelnika co do istoty sprawy. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, a tym bardziej normy prawnej uznającej, że 17 latek nie jest osobą właściwą do prowadzenia gospodarstwa. Takie założenie jest nieuprawnione i nie powinno skutkować ujemnymi dla skarżącej konsekwencjami.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie wskazując, iż informacje zawarte w protokole przesłuchania I. S. skłoniły organ do wniosku, iż w rzeczywistości nie dawała ona gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto organ podniósł, iż nieprawdziwe jest twierdzenie jakoby Minister nie przekazał w toku postępowania drugoinstancyjnego odpisu wniosku Z. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy I. S. Przeczy temu treść pisma z dnia 14 grudnia 2012 r. kierowanego do skarżącej, a dodatkowo, przed wydaniem decyzji strony pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. I. S. skorzystała z tego uprawnienia w dniu 19 czerwca 2013 r.

Minister wskazał również, iż wbrew twierdzeniom skarżącej o uchyleniu przez niego decyzji z dnia (...) września 2011 r. oraz odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z dnia (...) października 1980 r. nie zdecydowała treść wniosku Z. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz informacje udzielone przez I. S. w toku przesłuchania w Urzędzie Gminy S. Podkreślił, iż wiek I. S. nie był wyłączną przesłanką, na której opierał się wydając decyzję, a dopiero informacje zawarte w protokole przesłuchania skarżącej przesądziły wniosek, iż osoba ta nie dawała gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zauważył, iż w momencie wydawania decyzji Naczelnika skarżąca jako osoba małoletnia nie była w ogóle władna zawrzeć samodzielnie umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy, o której mowa w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Do zawarcia takiej umowy (jako umowy przekraczającej zakres zwykłego zarządu) wymagana bowiem była zgoda jej przedstawiciela ustawowego wyrażona po uprzednim uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę w ramach powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej należy do wyjątków od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na niej stosunków prawnych. Zatem, wszelkie dopuszczalne przez prawo wyjątki muszą być stosowane przy jednoczesnym, szczególnie starannym, wyważeniu wynikających z nich wartości w odniesieniu do dobra, które w wyniku wadliwej decyzji zostało naruszone a przepisy prawne regulujące zasady odstępowania od tej zasady muszą być wykładane ściśle, z wykluczeniem możliwości stosowania wykładni rozszerzającej czy też daleko idących analogii.

Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszcza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a zatem także ostatecznej decyzji administracyjnej, chronionej przez zasadę wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., tylko w ścisłe określonych przypadkach, a mianowicie w razie wydania takiej decyzji bez podstawy prawnej lub wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie w grę wchodzi tylko ten drugi przypadek. Wskazać trzeba, iż posłużenie się przez ustawodawcę niedookreślonym zwrotem "rażące naruszenie prawa" może budzić i budzi zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wiele różnorakich wątpliwości. W zasadzie zgodnie przyjmuje się, że przypadek rażącego naruszenia przepisu prawa materialnego zachodzi tylko wówczas, gdy naruszono przepis, którego rozumienie nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść jest na tyle jasna, że nie wywołuje sporów doktrynalno - orzeczniczych. Przykładowo E. Śladkowska w artykule "Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym" (Samorząd Terytorialny z 2006 r., nr 11, str. 59) stwierdza m.in., że aby decyzji można było zarzucić, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jej treść musi pozostawać w sprzeczności z przepisami prawa w sposób bezsporny, tzn. fakt istnienia naruszenia prawa powinien być oczywisty i nie rodzić dyskusji. Co najwyżej rozbieżności może wywołać ewentualna kwalifikacja wagi i skutków tego naruszenia.

Podstawę materialnoprawną decyzji ostatecznej kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W myśl tego przepisu, w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo.

Powołany przepis uzależniał zatem przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, przejęcie gospodarstwa na własność Państwa mogło nastąpić tylko wówczas gdy rolnik je przekazujący nie posiadał następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa ewentualnie odmówił jego przejęcia. Po drugie, aby przejęcie mogło skutecznie nastąpić konieczne było złożenie przez rolnika stosownego wniosku w tym przedmiocie.

Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka w postaci złożenia przez rolnika wniosku o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa. Istota sporu sprowadza się natomiast do spełniania przez następcę rolnika warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego.

Wskazać trzeba, iż pojęcie "następcy" użyte w art. 45 ustawy zostało zdefiniowane w art. 75 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, przez następcę należało rozumieć zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie są inwalidami I lub II grupy.

Stosownie zaś do § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r., następcą rolnika powinna być osoba, która daje gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż pojęcie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego nie zostało na gruncie ustawy z dnia 27 października 1977 r. sprecyzowane. W orzecznictwie wskazuje się w tym kontekście, iż warunek posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, który pojawia się w art. 75 ust. 1 pkt 2 należy utożsamiać z analogicznym pojęciem funkcjonującym w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (takie stanowisko zajął między innymi Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 21 października 1982 r. - sygn. akt: III CZP 30/82). Przepis ten - w brzmieniu aktualnym na dzień wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy S. - stanowił, iż dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę lub spadkobiercę nieruchomości rolnej jest świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego.

W powołanej uchwale Sąd Najwyższy wskazał ponadto, iż porównanie treści pojęcia kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego z treścią pojęcia gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego w żadnym razie nie prowadzi do uznania, że są to pojęcia tożsame. Przepis § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. stawia dodatkowy warunek osobie, która ma stać się następcą rolnika. Polega on na tym, iż osoba ta powinna nie tylko posiadać kwalifikacje wymagane do przeniesienia własności nieruchomości rolnej, ale ponadto dawać faktyczną gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Taka wykładnia odpowiada, w ocenie Sądu Najwyższego, intencji ustawy z dnia 27 października 1977 r., która zmierza do tego, aby gospodarstwa rolne były przekazywane osobom dającym rękojmię podnoszenia produkcji rolnej i unowocześnienia metod gospodarowania. Powołany pogląd sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy S. I. S. miała 17 lat i dwa miesiące. Z protokołu przesłuchania strony z dnia 14 grudnia 2012 r. wynika zaś, iż w trakcie roku szkolnego w wolne od szkoły dni I. S. przebywała w B., jak również w trakcie wakacji. Wykonywała tam różne prace przy sianokosach, żniwach, pieleniu buraków, oprzątaniu zwierząt i wyprowadzaniu ich na łąkę. W okresie poprzedzającym datę wydania decyzji była zameldowana w Z., ul.(...), jednak zamieszkiwała do 21 czerwca 1980 r. w internacie (...) Szkoły (...) w O., czas wakacyjny spędzała w B., a w dniu 9 października 1980 r. przebywała w Z. I. S. oświadczyła, iż odległość jej miejsca zamieszkania od miejsca położenia gospodarstwa wynosiła ok. 12 kilometrów. W dniu 21 czerwca 1980 r. ukończyła naukę w (...) Szkole (...) w O. w zawodzie (...).

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, słusznie organ drugiej instancji uznał, iż choć I. S. spełniała warunek do uznania jej za osobę posiadającą kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r., to nie spełniała dodatkowego warunku stawianego następcy rolnika - jakim jest dawanie faktycznej gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dokonując w świetle wskazanych powyżej unormowań prawnych oceny całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności protokołu z przesłuchania strony, organ zasadnie przyjął, iż w dacie wydawania decyzji z 1980 r. ten dodatkowy warunek nie był spełniony. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, bowiem, iż w dacie wydawania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy I. S. była osobą małoletnią, nie posiadała faktycznego doświadczenia w samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego a w okresie poprzedzającym wydanie decyzji z 1980 r. jej faktyczne miejsce zamieszkania (internat (...) Szkoły (...) w O.) oraz jej oficjalne miejsce zameldowania (ul.(...)) były oddalone od wsi B., gdzie znajdowało się przejęte gospodarstwo.

Z tego powodu, organ prawidłowo - działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu pierwszej instancji oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z 1980 r. Nie można bowiem uznać aby w powołanych wyżej okolicznościach decyzja ostateczna zawierała znamiona rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego.

Ponadto, Sąd nie dopatrzył się podnoszonego przez skarżącą naruszenia przepisów Konstytucji RP. Nie można mówić o naruszeniu powołanych przepisów w sytuacji gdy decyzja Naczelnika została wydana w oparciu o obowiązującą wówczas ustawę z 27 października 1977 r., która pozwalała na przejęcie gospodarstwa rolnego po łącznym spełnieniu określonych w niej przesłanek, a jak wykazano powyżej, przesłanki te zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Nie zasługują również na aprobatę podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. (doręczonym skarżącej w dniu 24 czerwca 2013 r.),na podstawie art. 131 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., Minister powiadomił skarżącą o wpłynięciu wniosków Z. B. i I. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy i prawie zapoznania się oraz wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca w dniu 19 czerwca 2013 r. skorzystała z tego uprawnienia i wraz ze swoim pełnomocnikiem zapoznała się z aktami sprawy (notatka służbowa z dnia 19 czerwca 2013 r.). Z akt sprawy nie wynika, iż po dacie zapoznania się z aktami (19 czerwca 2013) a przed datą wydania decyzji drugoinstancyjnej ((...) lipca 2013 r.) skarżąca odniosła się do wniosku Z. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, choć taką możliwość niewątpliwie miała. Wskazać trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż aby zarzut ograniczenia stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu był skuteczny strona musi wykazać, że zaistniałe uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na stronie stawającej spoczywa bowiem ciężar wykazania związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, skarżąca takich okoliczności nie wykazała, zatem podnoszony zarzut należy uznać za niezasadny.

Na aprobatę nie zasługuje również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, z akt administracyjnych wynika, iż organ odwoławczy podjął w przedmiotowym postępowaniu wszelkie czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wypełniając tym samym obowiązki nałożone powołanymi przepisami k.p.a.

Z powyższych względów, zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione, ponieważ zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Mając na powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.