Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1620619

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 24 kwietnia 2013 r.
I SA/Wa 2262/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.).

Sędziowie WSA: Przemysław Żmich Tomasz Szmydt.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skarg M.K. i "B." (...) Spółki Jawnej w likwidacji w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) sierpnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) grudnia 2010 r. nr (...);

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu;

3.

zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżących M.K. i "B." (...) Spółki Jawnej w likwidacji w P. solidarnie kwotę 657 (sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) sierpnia 2012 r., nr (...) Minister Gospodarki po rozpatrzeniu wniosków E. B., A. H. i M. H. oraz M. K., działającej w imieniu własnym oraz jako kurator sądowy dla nieobecnego L. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia (...) grudnia 2010 r., znak: (...).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

B. B., U. P. i H. P. - następcy prawni byłych współwłaścicieli przedsiębiorstwa "(...)" (...) w P. -(...) zwrócili się do Ministra Przemysłu z podaniem o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. znak: (...).

Zarządzeniem tym Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem: "(...)" (...) w P., ul. (...) oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. znak: (...), w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa "(...)", (...) w P., ul. (...).

W toku postępowania swój udział w sprawie zgłosili również spadkobiercy A. F. - sukcesora prawnego K. P. E. F., M. K. i S. F.

Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) grudnia 1999 r. stwierdził nieważność wyżej wymienionych orzeczeń Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości i Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2000 r. organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji.

Na skutek skargi wniesionej przez Fabrykę (...) w P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia (...) października 2000 r. sygn. akt (...) uchylił zarówno decyzję z dnia (...) stycznia 2000 r. jak i poprzedzającą ją decyzję z (...) grudnia 1999 r.

Kolejną decyzją z dnia (...) lipca 2011 r., Minister Gospodarki ponownie stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r., a rozpoznając sprawę w drugiej instancji decyzją z dnia (...) grudnia 2001 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia (...) lipca 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia (...) sierpnia 2003 r. sygn. akt (...) ddalił skargę Fabryki (...) w likwidacji w P. Następnie działając jako Sąd wyższej instancji, na skutek skargi Fabryki (...) w likwidacji w P. wyrokiem z dnia (...) kwietnia 2004 r. sygn. akt (...) uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Fabryki (...) w likwidacji w P., wyrokiem z dnia (...) maja 2005 r. sygn. akt (...), uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) grudnia 2001 r. jak i decyzję ją przerzedzającą z dnia (...) lipca 2001 r.

Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...) stwierdził nieważność ww. zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia (...) lutego 2008 r., sygn. akt (...) oddalił skargę aktualnego użytkownika mienia Fabryki (...) Przedsiębiorstwo Państwowe w upadłości w P., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia (...) czerwca 2009 r., sygn. akt (...) uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd kasacyjny wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uczestniczył reprezentant Skarbu Państwa przez co podmiot ten został pozbawiony możności obrony swych praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia (...) grudnia 2009 r., sygn. akt (...) uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zawiadomił o toczącym się postępowaniu sądowym jego uczestnika - Skarb Państwa, który reprezentuje Prezydent Miasta P. Sąd wskazał również, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia (...) czerwca 2007 r. było nie wyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym kwestii właściwej reprezentacji wnioskodawców. Przedsiębiorstwo pod nazwą "(...)" Fabryka (...) w P. prowadzone było w formie spółki jawnej. Okoliczność ta wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także z nadesłanej przez Sąd Rejonowy w P. informacji, iż spółka ta została zarejestrowana w rejestrze handlowym w dniu (...) września 1922 r., a ujawnionymi w rejestrze wspólnikami są - obecnie już nieżyjący - L. P. i K. P. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu (...) grudnia 2009 r. pełnomocnik organu stwierdził, iż kwestia udziału w postępowaniu administracyjnym spółki jawnej nie była rozważana. Natomiast uczestnik postępowania M. K. - będąca również kuratorem sądowym L. P. - na rozprawie wyjaśniła, że z treści umowy spółki wynikało, iż w razie śmierci wspólnika w jego miejsce wstępuje osoba wyznaczona spośród spadkobierców. Spadkobierca został wskazany przez wuja w testamencie, a był nim H. P. Z kolei H. P. testamentowo upoważnił do działania w imieniu spółki uczestnika postępowania M. K. Informacje te nie zostały zamieszczone w Krajowym Rejestrze Sądowym. Spółka nie jest też odnotowana w tym rejestrze, gdyż nie zachował się oryginał umowy spółki. Posiadany przez strony oryginał umowy spółki został zniszczony w trakcie wojny przez Niemców, natomiast w rejestrze handlowym nie ma jego egzemplarza, chociaż musiał być składany, na co zwracał uwagę wuj skarżącej kiedy jeszcze żył. Powyższe wskazuje na konieczność poczynienia przez organ dodatkowych ustaleń w przedmiocie podmiotu (podmiotów) uprawnionych obecnie do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym przedmiotowej spółki jawnej, będącej byłym właścicielem przejętego przez Państwo przedsiębiorstwa.

Uwzględniając wytyczne Sądu, Minister Gospodarki wezwał spadkobierców byłych wspólników do nadesłania, w terminie 21 dni, umowy spółki, wszelkich umów zmian spółki lub innych dokumentów poświadczających, że w przypadku śmierci wspólnika jego spadkobiercy wstępują do spółki w jego miejsce. Ponadto organ zwrócił się do Sądu Okręgowego w P. o nadesłanie uwierzytelnionych kserokopii akt rejestrowych przedsiębiorstwa "(...)" Fabryka (...) w P. wpisanego w rejestrze handlowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w P. pod poz.(...).

W odpowiedzi na wezwanie uczestniczka postępowania M. K. wyjaśniła, że złożyła w Sądzie Rejonowym w P. - VIII Wydziale Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o odtworzenie umowy jawnej spółki handlowej "(...)" Fabryka (...) w P.

Minister Gospodarki powołując się na treść przepisu art. 28 k.p.a. wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie interes prawny do bycia stroną posiada właściciel przedmiotowego przedsiębiorstwa legitymujący się prawem własności do tego mienia w dacie ustanowienia nad nim przymusowego zarządu państwowego - 13 marca 1951 r., oraz przejęcia go na własność Państwa w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym to jest w dniu 8 marca 1958 r. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo państwowe pn. "(...)" Fabryka (...) w P. stanowiło własność spółki jawnej handlowej, której wspólnikami byli L. P. i K. P. W odniesieniu do nieruchomości o powierzchni (...) na której zorganizowane było przedsiębiorstwo. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w P. z dnia (...) lipca 1993 r., wynikało, że była ona ujęta w KW (...), a jej właścicielem była Jawna Spółka (...) w P., której wspólnikami byli L. P. i K. P. Zdaniem organu o ile dana spółka nie uległa likwidacji i nie została wykreślona z rejestru handlowego do chwili obecnej, to interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności posiadają jedynie ci wspólnicy, którzy legitymują się stosownymi uprawnieniami do reprezentowania spółki na zewnątrz. A jeśli spółka utraci swój byt prawny, interes prawny leży po stronie wszystkich żyjących wspólników lub spadkobierców wspólników legitymujących się postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku. Minister Gospodarki uznał, że w toku postępowania wyjaśniającego wnioskodawcy nie wykazali, że spółka jawna pod firmą "(...)" Fabryka (...) w P. została wykreślona z rejestru handlowego, co w jego ocenie oznacza, że spółka ta istnieje nadal.

W ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawcy nie udowodnili, że jako spadkobiercy wspólników wstąpili skutecznie w prawa wspólników spółki. Tym samym skoro nie zachowała się umowa spółki, stanowisko M. K. zaprezentowane na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r., iż umowa ta zawierała w swych postanowieniach klauzulę wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika jest w istocie domniemaniem. Minister Gospodarki zauważył również, że wnioskodawcy nie przedłożyli do akt sprawy aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wskazującego na sposób reprezentacji spółki. Organ powołał się przy tym na treść postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia (...) marca 2010 r., sygn. akt (...) o odrzuceniu wniosku M. K. i L. P. o odtworzenie umowy spółki "(...)" Fabryka (...) Jawna Spółka handlowa w P. Zdaniem organu pierwszej instancji powyższe oznacza również brak podstaw do wysuwania przez M. K. i L. P. roszczeń względem Skarbu Państwa z tytułu bycia spadkobiercami wspólników spółki jawnej.

Reasumując Minister Gospodarki uznał, że spółka nie została wykreślona z rejestru handlowego, istnieje nadal i tylko ona posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i może działać w sposób określony przez przepisy prawa. Skoro zatem brak jest po stronie wnioskodawców interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., zasadnym stało się umorzenie postępowania.

Mając na uwadze powyższe Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) grudnia 2010 r., nr (...) umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. znak: (...).

Od przedmiotowej decyzji E. B., A. H. i M. H., M. K. działając w imieniu własnym, a także jako ustanowiony przez Sąd Rejonowy w P. kurator sądowy dla nieobecnego L. P. wnieśli do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawcy oświadczyli, że wykazali swój interes prawny do występowania w przedmiotowej sprawie, poprzez przedłożenie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po L. i K. P. M. K. wskazała również, że umowa Jawnej Spółki (...) Fabryka (...) w P., została zniszczona podczas działań wojennych, gdyż była przechowywana w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, czego potwierdzeniem może być protokół z rewizji ksiąg handlowych przedsiębiorstwa. Jej zdaniem obowiązek przechowywania akt rejestrowych spoczywa przede wszystkim na organie rejestrowym, i dlatego spadkobiercy wspólników spółki jawnej nie mogą ponosić szkody, z powodu niedopełnienia przez organ rejestrowy obowiązku przechowywania dokumentów.

W toku postępowania odwoławczego Minister Gospodarki wskazał, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty archiwalne pozwoliły na ustalenie, że w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "(...)" Fabryka (...) w P., przedsiębiorstwo to stanowiło własność spółki jawnej handlowej, której wspólnikami byli L. P. i K. P. Spółka, jak wynika z (...), nie została wykreślona z rejestru handlowego. Organ odwoławczy wskazał również, że do akt sprawy została przedłożona uchwała nr (...) spadkobierców L. P. i K. P. - wspólników spółki jawnej "(...)" Fabryka (...) w likwidacji z siedzibą w P. z dnia (...) stycznia 2012 r., w sprawie wskazania spółce w likwidacji osób do wykonywania ich praw, a także w sprawie powołania likwidatorów spółki, w osobach M. K. i M. B.

Analizując kwestię interesu prawnego wnioskodawców do żądania stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych Minister Gospodarki powołał się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2009 r., w którym stwierdzone zostało, że interes prawny może wynikać z faktu bycia wspólnikiem spółki jawnej, zaś w przypadku ustania bytu prawnego tej spółki z faktu bycia spadkobiercą wspólnika tej spółki. Zatem w rozpoznawanej sprawie jeśli spółka nie została wykreślona z rejestru handlowego to interes prawny do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. posiadają jedynie ci wspólnicy, którzy legitymują się stosownymi uprawnieniami do reprezentowania spółki na zewnątrz. Jeśli zaś spółka utraciła swój byt prawny interes prawny leży po stronie wszystkich żyjących wspólników, względnie spadkobierców nieżyjących wspólników spółki jawnej, legitymujących się właściwymi postanowieniami spadkowymi. Dokonując analizy przepisów kodeksu handlowego organ odwoławczy powtórzył ustalenia, które poczynił w pierwszej instancji, że w toku całego postępowania wyjaśniającego wnioskodawcy nie wykazali, iż spółka jawna pn. "(...)" Fabryka (...) w P. została wykreślona z rejestru handlowego. W ocenie Ministra Gospodarki oznacza to, że z formalno - prawnego punktu widzenia ww. spółka jawna istnieje do chwili obecnej. Zdaniem organu oznacza to, że skuteczne wywiedzenie posiadania interesu prawnego przez następców prawnych wspólników spółki w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych, dotyczących majątku spółki jawnej, możliwe byłoby wyłącznie pod warunkiem wykazania, że spółka w sposób trwały nie może być stroną tego postępowania, z uwagi na ustanie jej bytu prawnego. Minister Gospodarki powtórzył również, że argumentacja zainteresowanych, którzy wskazali na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 3 grudnia 2009 r., że umowa spółki zawierała w swych postanowieniach klauzulę wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika spółki, jest wobec niezachowania się egzemplarza umowy domniemaniem. W ocenie Ministra Gospodarki wnioskodawcy nie udowodnili, że spadkobiercy wspólników skutecznie wstąpili w prawa wspólników spółki. Organ odwoławczy podkreślił również, że w obecnym stanie prawnym spółka prawa handlowego, która występuje w obrocie prawnym musi legitymować się aktualnym odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego. Z rejestru tego wynikają dane wspólników uprawnionych do reprezentowania spółki i sposób tej reprezentacji, a dane wpisane do rejestru korzystają z domniemania prawdziwości (art. 17 ust. 1), a zatem sposób reprezentacji ujawniony w rejestrze jest znany osobom trzecim (art. 15), których działanie w zaufaniu do treści rejestru podlega ochronie (art. 17 ust. 2). Minister Gospodarki wskazał również, że zgodnie z treścią art. 14 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 769 z późn. zm.), podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru (KRS) nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru.

Minister Gospodarki wskazał również na to, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia (...) grudnia 2009 r., sygn. akt (...) znalazł się zapis, że przedłożenie aktualnego odpisu z rejestru jest niezbędne w szczególności ze względu na fakt, iż upływ czasu jaki nastąpił od ostatniego wpisu w rejestrze - z uwagi na brak wpisu do rejestru obecnych wnioskodawców - wyklucza możliwość potraktowania ich jako podmiotów posiadających uprawnienia do reprezentowania spółki. Minister Gospodarki uznał, iż oznacza to, że organ administracji publicznej rozpoznając przedmiotową sprawę, nie może naruszać właściwości rzeczowej sądu rejestrowego, który ma wyłączną kognicję do badania dokumentów będących podstawą wpisu w rejestrze. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy Minister Gospodarki stwierdził, że skarżący nie przedłożyli do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z aktualnymi wpisami dotyczącymi wspólników spółki i wskazanym sposobem reprezentacji, bądź potwierdzającymi fakt wykreślenia ww. spółki z rejestru handlowego i nabycia z tego tytułu praw przysługujących spółce, a tym samym nie wykazali interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. (...).

Zdaniem organu odwoławczego przedłożenie aktualnego odpisu z rejestru jest niezbędne z uwagi na fakt, iż upływ czasu jaki nastąpił od ostatniego wpisu w rejestrze wyklucza możliwość potraktowania ich jako podmiotów posiadających uprawnienia do reprezentowania spółki. Zdaniem Ministra Gospodarki organ administracji publicznej rozpoznając przedmiotową sprawę nie może naruszać właściwości rzeczowej sądu rejestrowego, który ma wyłączną kognicję do badania dokumentów będących podstawą wpisu w rejestrze. Minister Gospodarki uważa również, że wobec przedłożenia do akt sprawy uchwały nr (...) spadkobierców L. P. i K. P. - wspólników spółki jawnej "(...)" Fabryka (...) w likwidacji z siedzibą w P. z dnia (...) stycznia 2012 r. w sprawie wskazania spółce w likwidacji osób do wykonywania ich praw, a także w sprawie powołania likwidatorów spółki, podjęcie czynności zmierzających do likwidacji spółki nie przesądza o interesie prawnym wnioskodawców, będących spadkobiercami wspólników spółki. Minister Gospodarki uważa również, że dla dokonania oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawców z uwagi na brak możliwości konwalidacji czynności w postępowaniu administracyjnym, bezprzedmiotowe jest postawienie ww. spółki w stan likwidacji i kwestia wpisu likwidatorów do Krajowego Rejestru Sądowego.

Reasumując Minister Gospodarki jeszcze raz powołał się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt (...), w którym Sąd ten stwierdził, że obowiązkiem organów prowadzących postępowanie było wyjaśnienie kwestii właściwej reprezentacji wnioskodawców, przez co koniecznym było poczynienie dodatkowych ustaleń w przedmiocie podmiotu uprawnionego obecnie do reprezentowania przedmiotowej spółki jawnej w postępowaniu administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) sierpnia 2012 r., nr (...) utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia (...) grudnia 2010 r., znak: (...)

Na powyższą decyzję M. K. i "(...)" Fabryka (...) Spółka Jawna w likwidacji w P. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucili wydanym rozstrzygnięciom naruszenie przepisów:

a)

art. 15 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i nie zweryfikowanie okoliczności faktycznych istniejących w chwili wydania zaskarżonej decyzji, tj. podjęcia przez spadkobierców wspólników spółki "(...)" Fabryka (...) Spółka Jawna w likwidacji w P. uchwały o powołaniu jej likwidatorów, co skutkowało odmową uznania interesu prawnego Spółki we wstąpieniu do postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych przeciwko niej wydanych.

b)

art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż reprezentowana przez likwidatorów spółka "(...)" Fabryka (...) Spółka Jawna w likwidacji w P. nie ma statusu strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych wydanych w stosunku do tejże Spółki.

c)

art. 30 § 3 k.p.a. poprzez nie uznanie legitymacji likwidatorów do reprezentowania Spółki mimo, iż zostali oni powołani ważną uchwałą spadkobierców zmarłych wspólników Spółki uprawnionych z mocy prawa do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego.

d)

art. 97 § ust. 4 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania z uwagi na rzekome nie wykazanie legitymacji wnioskodawców do żądania unieważnienia decyzji nacjonalizacyjnych, podczas gdy istniały przesłanki do jego obligatoryjnego zawieszenia;

e)

art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia wydanej w dniu 17 kwietnia 2012 r. odmowy uznania interesu prawnego Spółki we wstąpieniu do postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych przeciwko niej wydanych, skutkujące pokrzywdzeniem skarżącej, a także pozostałych uczestników postępowania z uwagi na nie rozpoznanie i nie ustosunkowanie się do szerokiej argumentacji uzasadniającej interes prawny Spółki we wstąpieniu do tego postępowania.

f)

art. 61 § 4 k.p.a. poprzez nie zbadanie i nie uwzględnienie interesu prawnego Spółki we wstąpieniu do postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych przeciwko niej wydanych, skutkujące błędnym ustaleniem kręgu stron tegoż postępowania.

g)

art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie przedłożonego w postępowaniu II instancyjnym materiału dowodowego i nie zweryfikowanie podstaw prawnych i faktycznych przemawiających za przyznaniem Spółce statusu strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

2.

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:

a)

art. 125 § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej - z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502. (dalej jako "k.h.") poprzez nie uznanie legitymacji likwidatorów do reprezentacji Spółki mimo, iż legitymacja ta została wykazana dokumentem uchwały spadkobierców wspólników Spółki o ich powołaniu.

b)

art. 119 k.h. poprzez nie uwzględnienie kompetencji spadkobierców zmarłych wspólników do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że Minister Gospodarki naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż jako organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę nowej okoliczności, to jest powzięcia przez spadkobierców wspólników Spółki uchwały o powołaniu jej likwidatorów i zgłoszenie się Spółki do toczącego się postępowania. Skarżący podkreślili również, że niezrozumiałe jest stanowisko organu zgodnie, z którym przyjął on, iż uprawnione podmioty będą mogły wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych po uregulowaniu spraw związanych z bytem prawnym spółki. Zauważyli, że już w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją w sposób nie budzący wątpliwości wykazano uregulowaną sytuację prawną Spółki, której przedstawiciele likwidatorzy legitymowali się podjętą zgodnie z prawem uchwałą spadkobierców wspólników o ich powołaniu. Skarżący uważają, że organ odwoławczy powinien uwzględnić zmiany, które zaszły w okresie od wydania decyzji I instancji do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. I dlatego nie mógł pominąć przedłożonej argumentacji faktycznej i prawnej przemawiającej za przyznaniem statusu strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Skarżący podnieśli również, że Minister Gospodarki bezzasadnie odmówił Spółce reprezentowanej przez jej likwidatorów prawa do udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Przy kwalifikowaniu Spółki jako strony powinien uwzględnić okoliczność, że o jej statusie przesądza to, że istnieje przepis prawa materialnego, który wskazuje, że ma ona interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych i dlatego jest zainteresowana tym, w jaki sposób zostanie rozstrzygnięta. Skoro spółce będzie przysługiwało prawo własności przedsiębiorstwa znacjonalizowanego w drodze decyzji, to Spółka ma interes prawny w rozstrzygnięciu postępowania nieważnościowego. Skarżący uważają również, że wstąpienie w prawa zmarłych wspólników przez ich spadkobierców nie jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia likwidacji danej spółki, a jej likwidatorzy mogą być powołani przez spadkobierców wspólników. Dlatego też uchwała spadkobierców Spółki w sprawie powołania likwidatorów z dnia (...) stycznia 2012 r., jest wystarczająca podstawą faktyczną i prawną do domagania się przez likwidatorów uznania ich legitymacji do reprezentowania Spółki w nieważnościowym postępowaniu administracyjnym. Za niezasadne uznali skarżący stanowisko Ministra Gospodarki, który twierdził, że dokonując weryfikacji legitymacji likwidatorów do reprezentowania spółki naruszyłby właściwość rzeczową sądu rejestrowego. Skarżący podkreślili, że postępowanie o przerejestrowanie ma na celu ujawnienie rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego, a nie jego tworzenie, przez co jedynie odzwierciedla stan prawny i stan faktyczny, a nie go tworzy. A zatem nie ma charakteru konstytutywnego, a likwidatorzy mogą pełnić swoje obowiązki już od chwili ich ustanowienia, gdyż również ich wpis do rejestru jest tylko deklaratoryjny.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej jako p.p.s.a.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z (...) sierpnia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu administracji z dnia (...) grudnia 2010 r. naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że organ administracji rozstrzygając ponownie przedmiotową sprawę, zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wydanego w dniu (...) grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt (...). Wyrok ten poprzedzony został wyrokiem NSA z dnia (...) czerwca 2009 r. sygn. akt (...), w uzasadnieniu którego wskazano, że w toku postępowania administracyjnego pominięto kwestię reprezentanta spółki jawnej, w której to formie prowadzone było przedsiębiorstwo (...), z uwagi na brak materiałów w tym zakresie. Jednocześnie NSA uchylając wyrok WSA z dnia (...) lutego 2008 r. sygn. akt (...) i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zlecił rozpatrzenie tego zagadnienia przez Sąd I instancji, zwracając przy tym uwagę na konieczność podjęcia dodatkowych ustaleń na tę okoliczność. Wobec treści przepisu art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym WSA uchylając wyrokiem z dnia (...) grudnia 2009 r. sygn. akt (...) zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) października 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia (czerwca 2007 r. wskazał, że przedsiębiorstwo pod nazwą "(...) Fabryka (...) w P. prowadzone było w formie spółki jawnej. Sąd wskazał, że okoliczność ta wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z nadesłanej przez Sąd Rejonowy w P. informacji o rejestracji spółki w rejestrze handlowym w dniu 16 września 1922 r., a ujawnionymi w rejestrze wspólnikami są - obecnie już nieżyjący - L.P. i k.p. Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt (...) wskazał, że zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika organu kwestia udziału w postępowaniu administracyjnym spółki jawnej nie była rozważana. WSA rozpoznając wówczas przedmiotową sprawę wskazał na konieczność poczynienia przez organ dodatkowych ustaleń w przedmiocie podmiotu (podmiotów) uprawnionych obecnie do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym przedmiotowej spółki jawnej, będącej byłym właścicielem przejętego przez Państwo przedsiębiorstwa.

Wobec powyższego Sąd rozpoznając aktualnie sprawę, na skutek wniesionych skarg od decyzji wydanych w wyniku uchylenia poprzednio wydanych przez WSA wyrokiem z dnia (...) grudnia 2009 r., związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniu. Związanie w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania dotyczyło również organu administracyjnego przy ponownym rozstrzyganiu sprawy - art. 153 p.p.s.a. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sadu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym i na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Naruszenie przez organ administracyjny nakazu związania oceną prawną - co zdaniem Sądu miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie przestrzeganie tej zasady podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji.

W zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki oraz w decyzji ją poprzedzającej, organy nie odniosły się do kwestii reprezentacji spółki jawnej - do czego zostały zobowiązane wyrokiem WSA z dnia 3 grudnia 2009 r. Organy rozważania oparły na analizie treści przepisu art. 28 k.p.a. czyli zagadnieniu interesu prawnego, odnosząc je nie tyle do spółki ile do osób będących spadkobiercami byłych wspólników spółki. Istota rozstrzygnięcia organów ponownie rozpoznających sprawę winna się sprowadzić jedynie do kwestii reprezentacji spółki nie zaś interesu prawnego wnioskodawców, czy w końcu interesu prawnego samej spółki. W świetle art. 28 k.p.a. nie ulega najmniejszej wątpliwości, że spółka ma interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem (...) Fabryka (...) w P. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. w sprawie jego przejścia na własność Państwa. W konsekwencji, dopóki spółka ta istnieje, to wyłącznie ona reprezentowana przez wspólników - (zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z umowy spółki i ujawnionym w rejestrze sądowym), ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wzruszenia decyzji administracyjnych dotyczących jej majątku. Wziąć należy pod uwagę fakt, że przedmiotowa spółka jawna na etapie wydawania decyzji w obu instancjach istniała i nie została jeszcze wówczas wykreślona z Rejestru Handlowego. Obecnie z aktualnego wypisu z KRS (złożonego do akt sprawy na rozprawie w dniu (...) kwietnia 2013 r.) wynika, że spółka jest w likwidacji a likwidatorami spółki są M. K. i M. B. Organ winien był w toku prowadzonego postępowania ustalić uprawnionych do reprezentowania spółki zgodnie z przepisami prawa handlowego i zasadami reprezentacji spółki prawa handlowego. Na gruncie przepisów k.p.a. stronami postępowania mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, przy czym strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. (art. 29 w związku z art. 30 § 3 k.p.a.) Czynności takiej organy zaniechały, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał jednocześnie, że zgodnie z wytycznymi dokonał szczegółowej oceny posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego, a wobec stwierdzenia braku tego interesu uznał, że zachodzą przesłanki umorzenia postępowania. Czym innym jest niekwestionowany interes prawny spółki w niniejszym postępowaniu, a czym innym zasady i unormowania prawne dotyczące jej właściwej reprezentacji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien wyjaśnić kwestię uprawnienia podmiotu czy podmiotów do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym spółki jawnej będącej byłym właścicielem przejętego przez Państwo przedsiębiorstwa. Nie wyjaśnienie tego zagadnienia w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją spowodowało naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a., powodując tym samym nie wyjaśnienie należycie stanu sprawy i naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uchybienia te są zdaniem Sądu na tyle istotne, że skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.