I SA/Wa 204/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2599360

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r. I SA/Wa 204/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.).

Sędziowie WSA: Magdalena Durzyńska, Dariusz Pirogowicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi S. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) grudnia 2016 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), po rozpoznaniu odwołania J. D. działającego w imieniu S. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) grudnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.

Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) przyznał S. S. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do poniesionych kosztów leczenia i środków pielęgnacyjnych w listopadzie 2016 r. na miesiąc grudzień 2016 r. w wysokości (...) zł.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta (...) wniósł J. D. działający w imieniu S. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2016 r., nr (...) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) grudnia 2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z kwestionariusza aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że S. S. mieszka z J. D., ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. S. S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Jest osobą leżącą, wymagającą pomocy osób drugich w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. J. D. został ustanowiony opiekunem prawnym S. S. Łączny dochód S. S. ustalony został w wysokości (...) zł miesięcznie i składa się na niego zasiłek stały ((...) zł miesięcznie) i zasiłek pielęgnacyjny ((...) zł). Ustawowe kryterium dochodowe wynosi (...) zł, w związku z tym dochód S. S. nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej. S. S. spełnia zatem kryteria ustawy o pomocy społecznej do objęcia bezzwrotną pomocą finansową w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, iż musi taką pomoc otrzymać w wysokości żądanej bądź oczekiwanej. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą.

Kolegium zaznaczyło, że z uzasadnienia decyzji Prezydenta wynikają przesłanki, jakimi kierował się organ pierwszej instancji przyznając S. S. pomoc w formie zasiłku celowego. Organ ten wyjaśnił stronie, że ograniczone środki finansowe uzasadniają przyznanie zasiłku w wysokości określonej zaskarżoną decyzją, zaś do wyznaczników przyznawania świadczeń, w tym przedmiotowego zasiłku należą, z jednej strony - potrzeby wykazane przez osobę ubiegającą się o pomoc, a z drugiej strony faktyczne możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej w zakresie zabezpieczenia tych potrzeb. Prezydent wskazał, iż w roku 2016 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w (...) dysponował miesięcznie na zasiłki celowe kwotą około (...) zł. Średnio w miesiącu zgłasza się o pomoc około (...) osób, których potrzeby zaspokajane są poprzez przyznanie zasiłku celowego. Średnia wysokość zasiłku wynosi około (...) zł. W porównaniu do ubiegłego roku środki na realizację tego rodzaju świadczeń są niższe o (...) zł w skali roku. Niezależnie od tego organ pierwszej intancji wskazał swoje wcześniejsze decyzje administracyjne i rodzaj udzielanej pomocy, z których wynika, że S. S. jest objęta stałą znaczną pomocą, biorąc pod uwagę możliwości finansowe pomocy społecznej MOPS w (...). Podał przy tym, że pomoc, którą jest objęta S. S. znacznie przewyższa średnią pomoc, jakiej udziela tut. Ośrodek. Poza tym organ podał, że pomoc udzielana przez organ pomocy społecznej nie może stanowić jedynego i nieprzerwanego źródła dochodu. Pomoc ta ma jedynie charakter uzupełniający, a organ nie może przyjąć na siebie obowiązku pełnego utrzymania danej osoby lub rodziny.

W motywach decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił rzeczowo i logicznie, dlaczego przyznał zasiłek celowy w takiej, a nie innej wysokości. Ośrodek przyznał takie świadczenie, jakiego był w stanie udzielić z uwagi na środki, jakimi dysponował. W tym stanie rzeczy możliwości finansowe ośrodka nie pozwalają na przyznanie świadczeń w takiej wysokości, w jakiej byłoby to konieczne dla zaspokojenia potrzeb w wysokości żądanej lub oczekiwanej. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż sytuacja materialna S. S. jest trudna i wymaga wsparcia ze strony organu pomocy społecznej. Z załączonych do sprawy niniejszej akt administracyjnych oraz enumeratywnie wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rodzaju i źródeł udzielonej dotychczas pomocy wynika, że S. S. jest stałym beneficjentem świadczeń pomocowych. Korzysta z różnych form i typów pomocy regulowanych przepisami ustawy o pomocy społecznej. Koszt usług wraz z pomocą w formie zasiłków oraz dofinansowanie z PFRON stanowi wsparcie w pokaźnym wymiarze finansowym.

W ocenie Kolegium w tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając S. S. zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jej oczekiwaniom, organ pierwszej instancji postąpił w sposób dowolny i bez uzasadnienia swojego stanowiska. Stanowisko organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe zwłaszcza, że ma on obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym. Zaskarżona decyzja wydana więc została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) grudnia 2016 r. skargę złożyła S. S. reprezentowana przez opiekuna prawnego J. D. W uzasadnieniu skargi opiekun prawny skarżącej wskazał m.in. na jej trudną sytuację, w tym zły i pogarszający się stan zdrowia, brak środków na leczenie oraz wyżywienie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Stosownie do art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w ramach możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od środków finansowych, jakimi dysponuje ośrodek na pomoc społeczną.

Decyzja administracyjna w sprawie zasiłku celowego jest wydawana w granicach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki określające jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone.

W niniejszej sprawie organ wydał decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., czyli po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a następnie dokonaniu wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku celowego organy prawidłowo wzięły pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Uwzględniono sytuację strony ubiegającej się o świadczenie, jak i zakres dotychczas udzielonej ze środków publicznych pomocy. Należy przy tym wskazać, że wniosek strony został uwzględniony, chociaż w kwocie niższej niż oczekiwana, gdyż organ nie posiada środków finansowych w takiej wysokości, która umożliwiałaby zaspokojenie wszystkich, nawet szczególnie uzasadnionych potrzeb.

Organ pierwszej instancji dokonał analizy dotychczas udzielonej pomocy skarżącej w latach 2013 - 2016 w formie zasiłków celowych, stałych, pielęgnacyjnych, pomocy w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych i stwierdził, że na wnioskowaną pomoc w oczekiwanej przez skarżącą kwocie nie ma środków.

W ocenie Sądu, sytuacja życiowa skarżącej jest niewątpliwie trudna. Organ orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo powinien jednak uwzględniać fakt, że nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami musi mieć na uwadze, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje mają trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była trudna.

W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Jak wyżej wskazano skarżąca jest od wielu lat objęta różnymi formami pomocy społecznej - i to w kwotach znacznych. Pomoc ta w okresie od stycznia do listopada 2016 r. wynosiła ponad (...) zł miesięcznie (zasiłki stałe, celowe, pielęgnacyjne, składki na ubezpieczenie zdrowotne). Oprócz tego skarżąca korzysta z nieodpłatnych usług opiekuńczych. W okresie od stycznia do listopada 2016 r. wyświadczono skarżącej (...) godzin usług na kwotę (...) zł, natomiast w 2015 r. - (...) godzin usług na łączną kwotę (...) zł.

W sprawach z zakresu pomocy społecznej rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe z art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy wskazując, w jakiej sytuacji, życiowej znajduje się skarżąca, podając jaką pomocą jest objęta i na jakie cele, wyjaśniając, z jakich przyczyn nie mógł być w całości uwzględniony wniosek skarżącej. Organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego będących podstawą orzekania ani przepisów postępowania.

Konkludując należy stwierdzić, że wobec prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego i prawnego oraz motywów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.