Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2571982

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 31 sierpnia 2018 r.
I SA/Wa 1963/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz.

Sędziowie WSA: Dariusz Chaciński Iwona Kosińska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) w (...) decyzją z dnia (...) września 2017 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r., nr (...), którą uznano A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu (...) stycznia 2017 r. do Prezydenta m. (...), jako organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, wpłynął wniosek E. W. (wierzyciela alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego A. W. Pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. organ I instancji wezwał A. W. do stawiennictwa w siedzibie Urzędu Dzielnicy (...) m. (...) w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. W związku z niestawiennictwem wezwanego, a tym samym brakiem możliwości złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, Prezydent m. (...) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o czym zawiadomił A. W. postanowieniem z dnia (...) maja 2017 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Prezydent m. (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 2017 r. uznał A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, A. W. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu podniósł, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, bowiem wystąpiła przesłanka, o której mowa jest w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej każdego miesiąca wpłaca na rzecz swych dzieci kwotę 1.200 zł tytułem zobowiązania alimentacyjnego, a także finansuje wszystkie potrzeby małoletnich w okresie, gdy przebywają u niego przez połowę każdego miesiąca, tj. kupuje żywność, odzież, artykuły dla dzieci - wobec czego realizuje obowiązek alimentacyjny w 50%.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 489). Organ II instancji przywołał treść art. 3 ust. 1 tej ustawy i wyjaśnił, że E. W., przedstawiciel ustawowy małoletnich S. i Z. W., uprawnionych do alimentów od A. W. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (...)-(...) w (...), II Wydział Cywilny z dnia (...) września 2015 r., sygn. akt. (...), zapatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 1 grudnia 2015 r., zwróciła się z odpowiednim wnioskiem do organu. Do wniosku dołączyła zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla (...)-(...) w (...) w dniu (...) listopada 2016 r., sygn. akt (...), z którego wynika, że egzekucja należności od skarżącego okazała się bezskuteczna.

Przytaczając treść przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ II instancji wyjaśnił, że pomimo prawidłowego wezwania A. W. nie stawił się w siedzibie organu właściwego dłużnika w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Nie wywiązał się z tego obowiązku także po otrzymaniu postanowienia Prezydenta m. (...) z dnia (...) maja 2017 r., w uzasadnieniu którego wyraźnie wskazano na przyczyny, dla których postępowanie to wszczęto. Zatem, mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że A. W. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego a także nie złożył oświadczenia majątkowego. W tej sytuacji zasadne było wszczęcie postępowania w przedmiocie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Przywołując treść art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że w toku postępowania organ I instancji uzyskał zaświadczenie, wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla (...)-(...) w (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r., sygn. akt (...), z którego wynika, że egzekucja należności jest prowadzona wobec A. W. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (...) - (...) w (...), II Wydział Cywilny z dnia (...) września 2015 r., sygn. akt. (...). Z treści tego wyroku wynika, że należności alimentacyjne odwołującego się wobec dwójki małoletnich dzieci wynoszą po 1.500 zł miesięcznie, co daje łączną kwotę 3.000 zł miesięcznie. Tymczasem w okresie od dnia 15 stycznia 2016 r. do dnia 10 lipca 2017 r. A. W. wpłacił komornikowi sądowemu łącznie 3.381,56 zł, z czego na rzecz wierzyciela komornik przekazał kwotę 2.750,71 zł. Wobec czego, w ocenie organu II instancji, nie można uznać, aby dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwoce nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Należność alimentacyjna w tym okresie wynosiła bowiem 18.000 zł, zaś na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że w tym czasie A. W. wpłacił na rzecz komornika sądowego kwotę niespełna 3.000 zł. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu argumentu, że odwołujący realizuje nałożony na niego obowiązek alimentacyjny w 50%, bowiem przekazuje co miesiąc 1.200 zł oraz dokonuje zakupów odzieży, żywności itp., organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż kwota uiszczana przez A. W. w ciągu ostatnich 6 miesięcy tytułem alimentów jest w istocie niższa niż ta, o której mowa jest w odwołaniu. Nadto organ odwoławczy nie zgodził się, iż ponoszone przez odwołującego dodatkowe koszty utrzymania dzieci w okresie, gdy sprawuje nad nimi opiekę, są jednoznaczne z realizowaniem przez niego obowiązku alimentacyjnego. Okoliczność ponoszenia faktycznych kosztów utrzymania dziecka poprzez zakup prezentów i odzieży oraz dawania kieszonkowego nie może być bowiem w niniejszej sprawie brana pod uwagę, gdyż odwołujący winien w pierwszej kolejności wypełniać swoje zobowiązania alimentacyjne. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, uznać trzeba, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Mając na względzie powyższe ustalenia, organ odwoławczy stwierdził, że A. W. nie złożył oświadczenia majątkowego, a także swym działaniem (tj. zaniechaniem) uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów - a zatem zachodzą wszelkie przesłanki obligujące organ właściwy dłużnika, tj. Prezydenta m. (...) do uznania A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentów.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. W. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji:

I - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o dowolne uznanie, bez rzetelnego zbadania okoliczności sprawy i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 7a w związku z art. 7, w związku z art. 6 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść strony, pomimo wątpliwości wynikających z zaniechania przez organ podjęcia czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji niezastosowanie się do przepisów prawa,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie okoliczności faktycznych sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, II - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że dłużnik alimentacyjny uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a w konsekwencji poprzez wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych,

- art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów,

- art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez wydanie przez Prezydenta Miasta (...) decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego A. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, pomimo faktu, że nie zostały spełnione przesłanki określone w przedmiotowym przepisie.

Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 554, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1)

złożenia oświadczenia majątkowego,

2)

zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3)

bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Przytoczony przepis w sposób alternatywny określa cztery grupy przypadków, uzasadniających wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przy czym wystąpienie choćby jednego z wymienionych przypadków daje podstawę do uruchomienia postępowania, o jakim mowa w powyższym przepisie.

Z kolei art. 5 ust. 3a powołanej ustawy stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a organ zobowiązany jest ustalić stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący nie zastosował się do wezwania i nie stawił się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Fakt ten znajduje pełne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, omówionym przez organy w uzasadnieniach wydanych decyzji. W konsekwencji została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co uprawniało organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Dysponując zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 1 sierpnia 2017 r., z którego wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie dokonał wpłat na poczet zobowiązań alimentacyjnych w wysokości minimum 1500 zł miesięcznie, organ prawidłowo zakończył wszczęte postępowanie, wydając na podstawie art. 5 ust. 3a decyzję o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Podkreślić należy, że wydana decyzja nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu.

Nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego zawarta w złożonej skardze, która sprowadza się jedynie do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez organy I i II instancji, znajdującymi przy tym potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W szczególności organ słusznie wyjaśnił skarżącemu, że w sytuacji, w której zobowiązanie alimentacyjne jest ustalone w wyroku sądu, jest on zobowiązany do jego regulowania w wysokości i w sposób przez ten sąd wskazany. Sprawowanie opieki nad dziećmi i ponoszenie z tego tytułu wydatków nie stanowią w tym przypadku formy realizacji sądownie ustalonego zobowiązania alimentacyjnego.

Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie naruszyły przy tym ani przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powołanych w złożonej skardze.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.