Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 750731

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 9 września 2010 r.
I SA/Wa 1825/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart.

Sędziowie WSA: Agnieszka Miernik (spr.) Joanna Skiba.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (..) września 2009 r. nr (...) w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia (..) września 2009 r. nr (...), po rozpoznaniu odwołania M. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (..) lipca 2009 r. nr (...) o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. K. w L.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 31 maja 2006 r. S. K. działający w imieniu spadkobierców ustawowych M., K. i K. K., wniósł do Wojewody (...) o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez wymienionych nieruchomości w L. przy ul.[..), ul. (...) i (...). Sprawa potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. K. nieruchomości położonych w L. została wyłączona do oddzielnego rozpoznania. Następstwo prawne po byłym współwłaścicielu powyższych nieruchomości wnioskodawczyni M. W. wykazała stosownymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku.

W toku postępowania organ ustalił, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), bowiem K. K w dniu 1 września 1939 r. mieszkał w L. przy ul(...). Organ powołując się na brzmienie art. 24 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934 ze zm.), który obowiązywał od 1 stycznia 1933 r. do 31 grudnia 1964 r. stwierdził, że miejscem zamieszkania K. K. i jego rodziny był teren Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie prowadzona była od 1921 r. przez nich działalność gospodarcza i wokół tej działalności skupiało się centrum ich interesów życiowych. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego, organ wskazał, że K. K. jedynie przebywał w dniu 1 września 1939 r. w L. wskutek okoliczności związanych z wojną. Fakt zaś czasowego przebywania w początkach września 1939 r. w L. nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w rozumieniu ustawy zabużańskiej. Mając powyższe na uwadze Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...) odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. K w L.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. W. twierdząc, że K. K. zamieszkiwał we L. od 30 sierpnia do 7 września 1939 r. i został zmuszony do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. Podkreśliła także, że K. K. stał się współwłaścicielem (...) części kamienicy przy ul. (...), gdzie zamieszkiwał z matką i braćmi M. i K. Posiadał również udziały w pozostałych dwóch kamienicach, w których znajdowały się lokale mieszkalne i użytkowe i czerpał z tego tytułu dochody i tam prowadził swoje interesy.

Minister Skarbu Państwa, w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia (..) września 2009 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. K. w L. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska Wojewody (....), że nie udowodniono, iż K. K. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał na byłym terytorium RP, a materiały dowodowe zgromadzone w aktach sprawy wskazują, że zamiar stałego pobytu K. K. nie koncentrował się w L. W ocenie Ministra, organ pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku ciężaru dowodowego, a strona przy tym nie przedstawiła wystarczających dowodów świadczących o zamieszkiwaniu byłego właściciela w dniu 1 września 1939 r. w L.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. W. W skardze zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na ocenie przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w oparciu o legalną definicję "miejsca zamieszkania" stworzoną na cele prawa cywilnego, a nie administracyjnego, jak również z pominięciem okoliczności społeczno-politycznych, aktualnych na dzień 1 września 1939 r., a wpływających na wolę stałego zamieszkania przez K. K. na terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego skutkującą mylnym przyjęciem, iż na dzień 1 września 1939 r. K. K. zamieszkiwał, w znaczeniu jakie pojęciu temu nadaje prawo cywilne, w L. przy ul. (...). Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ustawy). Określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie ustawodawca nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je zostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie wszystkie warunki określone w art. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, iż prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1)

był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2)

posiada obywatelstwo polskie.

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Niespełnienie wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje zaś wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia przez organy orzekające wniosku następczyni prawnej K. K., (właściciela nieruchomości położonej w L.) było ustalenie, że K. K. nie spełniał przesłanki z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. warunkującej przyznanie prawo do rekompensaty, gdyż nie zamieszkiwał on w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. terytorium leżącym w granicach ówczesnej Rzeczypospolitej Polskiej, które w następstwie zmian geopolitycznych po II wojnie światowej znalazło się poza granicami obecnego Państwa Polskiego.

W sprawie sporne pozostaje ustalenie miejsca zamieszkania K. K. na dzień 1 września 1939 r. W ocenie Sądu, prawidłowo organ przyjął, że miejscem zamieszkania, zgodnie z art. 24 Kodeksu cywilnego z 1932 r., jest miejscowość, w której pozwany przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W ocenie Sądu, uprawnione pozostaje stanowisko organu, że strona nie udowodniła, iż w tym dniu K. K. przebywał w L. z zamiarem stałego pobytu. Nie budzą zastrzeżeń ustalenia organu, iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, należało przyjąć, że K. K. w dniu 1 września 1939 r. mieszkał w L. przy ul.[..).

Miejsce zamieszkanie właściciela przedmiotowej nieruchomości potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy: oświadczenie skarżącej (k-43), z którego wynika, że K. K. w dniu 1 września 1939 r. mieszkał w L., przy ul.[..]; pismo z dnia (...) listopada 2007 r. (k-52), w którym pełnomocnik skarżącej - S. K. podał, że K. K. w dniu 1 września 1939 r. był zameldowany w L. pod wskazanym adresem; dokument stanowiący spis akcjonariuszów obecnych na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszów (...) w L. z dnia (...) maja 1939 r. wskazuje jako miejsce zamieszkania żony K. K. L, ul. (..) (k-124). Kolejny dokument zgromadzony w aktach sprawy - akt notarialny (nr rep. 436) wskazuje, że w dniu 20 maja 1939 r. K. K. został wybrany ponownie do Zarządu (...) w L.

Twierdzenia strony, iż K. K. zamieszkiwał w L. od (...) sierpnia do (..) września 1939 r. i został zmuszony do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. nie zostały poparte żadnymi dowodami. W aktach sprawy znajduje się jedynie protokół przesłuchania świadka B. K. z dnia (..) października 2008 r., z którego wynika, że K. K. z rodziną w dniu 1 września 1939 r. przebywał u matki w L. przy ul. (...). Dowód ten nie potwierdza, w ocenie Sądu, że było to przebywanie z zamiarem stałego pobytu. Podobnie fakt, iż K. K. zamieszkiwał z matką i braćmi w L., nie został udowodniony przez stronę.

Skoro zaś właściciel pozostawionej na kresach nieruchomości nie zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na terenie byłej Rzeczypospolitej Polskiej, to niewątpliwie nie spełniał jednej z koniecznych przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. W konsekwencji powyższego nie mógł on sam, a w ślad za nim jego spadkobiercy wspomnianego prawa nabyć. Trafnie zatem Wojewoda (...), w oparciu o art. 7 ust. 2 powołanej ustawy, odmówił potwierdzenia następczyni prawnej K. K. prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Nie można zatem postawić organom zarzutu by rozstrzygając sprawę dopuściły się one naruszenie przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu nie uchybiły one również przepisom postępowania administracyjnego. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.