Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1321327

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 marca 2013 r.
I SA/Wa 1308/12
Związanie oceną sądu organu i sądu ponownie orzekającego w sprawie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis.

Sędziowie WSA: Mirosław Gdesz, Joanna Skiba (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2012 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) czerwca 2010 r., znak: (...) w części objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r. Nr (...).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Prezydium Rady Narodowej w mieście K. orzeczeniem z dnia (...) marca 1958 r. przejęło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość P. stanowiącą własność Z. R., składającą się z parcel 1 kat: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha (...) a (...) m2 wraz ze wszystkimi częściami składowymi. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321).

W dniu 24 stycznia 2001 r. następcy prawni byłej właścicielki nieruchomości M. R. i M. R. wystąpili do Wojewody (...) z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia, wskazując iż wydane zostało ono z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2002 r. Wojewoda (...) umorzył postępowanie w sprawie. W postępowaniu odwoławczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) sierpnia 2002 r., uchylił decyzję Wojewody (...) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ stopnia wojewódzkiego.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2002 r., Wojewoda (...) przekazał sprawę zgodnie z właściwością - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2004 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2004 r., Nr (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa SA/Wa 399/04 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) marca 2004 r. Nr (...) zarzucają organowi, iż ten nie zbadał, czy Prezydium Rady Narodowej w K. posiadało kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia spornych nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. Nr (...) ponownie odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia. Podtrzymując jednocześnie stanowisko, iż Prezydium Rady Narodowej w mieście K. posiadało kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia nieruchomości Z. R. na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321).

Wyrokiem z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 351/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2006 r. Sąd stwierdził, iż z treści uzasadnienia organu nie wynika aby majątek ziemski P. mógł być przejęty na rzecz Państwa na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Wskazał, iż zgodnie z przywołanym przez organ art. 1 ust. 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r., warunkiem przejęcia nieruchomości ziemskich na rzecz Państwa była ich faktyczna parcelacja w toku przeprowadzenia reformy rolnej do dnia 1 sierpnia 1945 r. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, iż parcelacją objęto jedynie część majątku. Pozostała część została wyłączona spod parcelacji i przekazana na jak wskazał organ jeden z celów reformy rolnej jakim było wydzielanie terenów pod szkoły rolnicze. Dlatego też Sąd nakazał Ministrowi Rolnictwa szczegółowe i wnikliwe rozważenie, czy w świetle podniesionych powyżej okoliczności, faktycznie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przejęcie całości majątku P. na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r., a o ile dojdzie do przekonania, iż obowiązujące przepisy zostały naruszone, powinien ocenić, czy naruszenie to ma charakter rażący.

Decyzją z dnia (...) lipca 2007 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) stycznia 2004 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. Minister stwierdził, że choć przedmiotowa nieruchomość rozparcelowana została tylko w części to resztówka o powierzchni (...) ha (...) a została przekazana decyzją z dnia (...) lipca 1945 r. kierownictwu Szkoły (...) w X. na jeden z celów reformy rolnej tj. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół (art. 1 ust. 2 pkt d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Dlatego też nie podzielił stanowiskastrony skarżącej, że rozparcelowanie części majątku P. nie nastąpiło na cele reformy rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1955/07 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) lipca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) stycznia 2004 r., stwierdzając, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r., wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, albowiem nastąpiło pomimo braku spełnienia przesłanki określonej w powołanym przepisie tj. pomimo braku faktycznej parcelacji nieruchomość ziemskiej P. Jednocześnie Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do zbadania, czy i w jakiej części kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r., Nr (...) stwierdził w pkt 1 rozstrzygnięcia - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a., że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r. wydane zostało z naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni (...) resztówki odpowiadającej aktualnie częściom działek ewidencyjnych nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...) ze względu jednak na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych nie stwierdził nieważności wskazanego orzeczenia w tej części. Z kolei w pkt 2 rozstrzygnięcia - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni (...) ha.

Prezydent K. wnioskiem z dnia 14 czerwca 2010 r. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2010 r., Nr (...), wnosząc o uchylenie pkt 1 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2010 r., tj. w części orzekającej, że orzeczenie z dnia (...) marca 1958 r., wydane zostało z naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni (...) ha, tzw. Resztówki.

Punkt 2 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia (...) czerwca 2010 r., Nr (...), nie został zaskarżony i w tym zakresie decyzja stała się ostateczna.

Decyzją z dnia (...) maja 2012 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) czerwca 2010 r., w części objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (pkt 1).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że nieruchomość ziemska pn. P. posiadała powierzchnię łączną (...) ha. Ze względu na zbyt mała powierzchnię nie spełniała zatem przesłanek powierzchniowych wymienionych w przepisie art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu z dnia 6 września 1944 r. i tym samym nie podpadała pod przepisy tego dekretu. Jak wynika z powyższego pierwszy z warunków dotyczących przejęcia nieruchomości pn. P. na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. został spełniony, jednakże drugi warunek w postaci faktycznego rozparcelowania nieruchomości został spełniony jedynie w odniesieniu do części omawianego majątku. W dniu 5 marca 1945 r. parcelacji poddano grunty o powierzchni (...) ha, które rozparcelowano między właścicieli gospodarstw karłowatych, a (...) ha pomiędzy chłopów małorolnych. Resztówka o powierzchni (...) ha została natomiast przekazana Szkole (...) w X. na mocy decyzji z dnia (...) lipca 1945 r., na realizację jednego z celów reformy rolnej, tj. zarezerwowania odpowiednich terenów dla szkół (art. 1 ust. 2 pkt d dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej).

Organ stwierdził zatem, iż zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa tzw. resztówki z nieruchomości ziemskiej pn. P., tj. nieruchomości o powierzchni (...) ha rażąco narusza przepis art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 lipca 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. W stosunku do tej części majątku ziemskiego, która nie uległa faktycznemu rozparcelowaniu, nie można było zatem zastosować art. 1 pkt 4.

Jednocześnie Minister stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że w stosunku do działek o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), i (...), - nie rozparcelowanych przed dniem 1 sierpnia 1945 r., a więc przejętych z naruszeniem prawa, nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Obecnie bowiem tym działkom odpowiadają części nieruchomości oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...), które stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej- A. S.A.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydent Miasta K. reprezentujący Skarb Państwa, w imieniu którego działała radca prawny M. C. wnosząc o jej uchylenie w części objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w sprawie bezspornym jest, że majątek P. do dnia 1 sierpnia 1945 r. został faktycznie rozparcelowany czyli został spełniony warunek umożliwiający jego przejęcie na mocy orzeczenia właściwego Prezydium Rady Narodowej, wydanego na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie uznał, że fakt oddania nieruchomości ziemskiej o powierzchni (...) ha Szkole (...) w P. nie jest parcelacją, w rozumieniu art. 1 pkt 4 dekretu z dnia (...) listopada 1945 r.

W ocenie skarżącego definicję słowa "parcelacja" wskazuje, że pojęcie to zawsze oznaczało podział gruntów rolnych na części i przekazywanie tych części w użytkowanie, sprzedaż lub ich nadanie podmiotom uprawnionym, (zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Podmiotami uprawnionymi do uzyskania gruntów rolnych byli, między innymi właściciele gospodarstw karłowatych, małorolnych, a także szkoły rolnicze. Oznacza to, że oddanie części gospodarstwa rolnego, o nazwie (...), Szkole (...) w P. o pow.(...) ha było faktyczną parcelacją tego gospodarstwa.

Ponadto strona wsazała, iż zgodnie z art. 15 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej "przy wypracowaniu planu podziału pewna część ziemi zostaje podzielona dla utrzymania wzorowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gosodarki rolnej, dla szkól rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej." Przy czym w zdaniu drugim ww. przepisu podkreślono, iż wykaz imienny majątków i części majątków, niepodlegających podziałowi, ustali rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych po wysłuchaniu opinii wojewódzkich rad narodowych.

Pismem z dnia 13 lutego 2013 r. następcy prawni byłej właścicielki M. R. i M. R., reprezentowani przez adwokata P. B. złożyli do akt sprawy odpowiedź na skargę. W jej obszernym uzasadnieniu uczestnicy postępowania wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia (...) maja 2012 r. w pkt 1 w części dotyczącej parceli nr (...), ewentualnie co do działki Nr (...), ale z urzędu, a nie z przyczyn podanych w skardze.

Uczestnicy podkreślili, że parcela gruntowa Nr (...) odpowiada części dwóch działek ewidencyjnych o numerach (...) i (...) w obrębie (...) jednostka (...).

Działka nr (...) w prowadzonej księdze wieczystej ma w dziale II jako użytkownika wieczystego wpisanego A. S.A. Natomiast w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla działki o numerze (...), jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, co oznacza, że w tym przypadku nie zachodziłyby nieodwracalne skutki prawne.

Ponadto odnośnie działki o nr (...), uczestnicy wskazali, że w tym przypadku doszło do oczywistej pomyłki pisarskiej, gdyż w miejsce działki o nr (...) wpisano omyłkowo działkę nr (...).

W dniu 26 lutego 2013 r. do akt sprawy złożone zostało pismo innego uczestnika postępowania A. S.A reprezentowanego przez radcę prawnego I. J., w którym strona wniosła o oddalenie skargi. Uczestnik wskazał, że jako następca prawny (...) od ponad 20 lat jest użytkownikiem wieczystym, działek objętych wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy tj o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...).

Strona podkreśliła, że niezależnie od błędnej interpretacji przez organ pojęcia "parcelacja", w niniejszej sprawie najistotniejsze znaczenie ma fakt, że Minister związany został oceną prawna, wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1955/07, w którym przesądzono, że orzeczenie Prezydium w części dotyczącej spornych nieruchomości dotknięte jest wadą z art. 156 § 1 k.p.a. A zatem zachodzi przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności orzeczenia, czyli nieodwracalności skutków prawnych.

Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. A. Polska S.A udzielił odpowiedzi na pismo M. R. i M. R. z dnia 13 lutego 2013 r., w którym wskazał, że oczywista omyłka pisarska polegająca na błędnym wpisaniu numeru nieruchomości nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto uczestnik podkreślił, że działki o numerach (...) i (...)- które uprzednio zdaniem uczestników postępowania odpowiadały działce uprzednio oznaczonej nr (...), nie zostały wymienione w sentencji decyzji z dnia (...) czerwca 2010 r., dlatego też nie mogą stanowić przedmiotu niniejszego postępowania. Ponadto wbrew twierdzeniu stron, działka o numerze (...) pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółki, z kolei działka nr (...) nabyta została przez Skarb Państwa nie w oparciu o orzeczenie z dnia (...) marca 1958 r., ale decyzje wywłaszczeniowe z dnia (...) maja 1952 r. oraz z dnia (...) kwietnia 1951 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga jest niezasadna i nie może podlegać uwzględnieniu.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana w postępowaniu nadzorczym w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekająca o wydaniu z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. dnia (...) marca 1958 r., w części dotyczącej działek ewidencyjnych nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...) ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Jest to kolejna decyzja wydana w postępowaniu dotyczącym wniosku spadkobierców byłych właścicieli o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia (...) marca 1958 r., bowiem wcześniejsze zapadłe w sprawie decyzje uchylane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 17 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 399/04, z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 351/06 oraz z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1955/07.

Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, które działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż zarówno organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie, jak również sąd administracyjny rozpoznając skargę nie mogą odstąpić od wykładni prawnej oraz wskazówek zawartych we wcześniejszym wyroku Sądu.

Podkreślenia jednak wymaga, że ocena sądu jest dla organu oraz sądu ponownie orzekającego wiążąca tylko wtedy, gdy dana kwestia była przedmiotem rozważań sądu orzekającego w sprawie i okoliczność ta znalazła swój wyraz w uzasadnieniu orzeczenia sądu. Idąc dalej wskazać należy, że organy ponownie rozpoznające sprawę jak również sąd orzekający, są związani oceną prawną wydanego w sprawie wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach administracyjnych oraz sądowych wydanych w innych sprawach. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiłaby prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Komentarz do p.p.s.a., wyd.2009 str. 618-619).

Przez pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć "wyjaśnienie (...) istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą" (W. Siedlecki, w: B. Dobrzański i inni, Komentarz s. 637).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że jak opisano to w stanie faktycznym, w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trzykrotnie wydawał już rozstrzygniecia. W ostatnim orzeczeniu z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1955/07 Sąd przesądził, że w sprawie bezspornym jest, iż parcelacją objęto jedynie część majątku w P., a faktyczna parcelacja części majątku nastąpiła w dniu 5 marca 1945 r. W dacie tej parcelacji poddano grunty o powierzchni (...). Pozostała cześć nieruchomości o powierzchni (...) arów została przekazana decyzją z dnia (...) lipca 1945 r. kierownictwu (...) Szkoły (...) w X. na jeden z celów reformy rolnej tj. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkól (art. 1 ust. 2 pkt d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Następnie ośrodek P. został przekazany na rzecz (...) na podstawie pisma Departamentu Funduszu Ziemi skierowanego do Wojewódzkiego Działu Rolnictwa i Reform Rolnych w (...) z dnia (...) października 1949 r. nr (...).

Sąd w wyroku tym przywołał również wcześniejsze orzeczenie zapadłe w tej sprawie (wyrok z dnia 18 maja 2006 r.) wskazując, że zgodnie z treścią art. 15 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przy wypracowaniu planu podziału ziemi pewna jej część miała zostać niepodzielona dla utrzymania wzorcowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkół rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej. Zdaniem Sądu nie można było zatem uznać, aby pozostawione części majątku mogły być określone mianem "rozparcelowanych". Ponadto skoro majątek P. nie podpadał pod działanie powyższego dekretu, z dnia 6 września 1944 r. to jego przejęcie na rzecz Państwa mogło nastąpić jedynie w przypadkach ściśle określonych w art. 1 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej.

Mając powyższe na uwadze oraz przytoczoną wcześniej treść art. 153 p.p.s.a., wskazać należy, na niedopuszczalność dokonywania przez niniejszy skład orzekający dalszego rozstrzygania przesądzonej powyższym wyrokiem kwestii, czy fakt oddania nieruchomości ziemskiej o pow. (...) ha Szkole (...) w P. był, czy też nie był, faktyczą parcelacją w rozumieniu art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r., jak również dokonywania ponownej wykładni tegoż przepisu, czy też analizy językowej znaczenia słowa "parcelacja", jak domaga się tego skarżący.

Ponadto w niniejszej sprawie przesądzona została już ww. prawomocnym orzeczeniem z dnia (...) listopada 2007 r. najistotniejsza kwestia, a mianowicie to, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia (...) marca 1958 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość P. wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa, albowiem nastąpiło pomimo braku spełnienia przesłanki określonej w powołanym przepisie tj. pomimo braku faktycznej parcelacji nieruchomość ziemskiej P.

W powyższym wyroku Sąd zawarł jednocześnie wskazanie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien (biorąc pod uwagę aktualny stan prawny przejętej nieruchomości) zbadać, czy będące przedmiotem postępowania nadzorczego orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Dlatego też zobowiązał organ, aby w nowym postępowaniu zbadał, czy i w jakiej części kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne i w zależności od poczynionych ustaleń podjąć prawidłowe rozstrzygnięcie.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia dnia (...) marca 1958 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. (...) ha. Jednocześnie organ stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie z 1958 r. zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości o pow. (...) ha tzw. resztówki odpowiadającej aktualnie częściom działek ewidencyjnych nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...) ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Obecnie bowiem wskazane nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa, będąc jednocześnie w użytkowaniu wieczystym A. S.A.

Wobec faktu, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył jedynie części orzekającej o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych, Minister ponownie rozpoznając sprawę rozstrzygał ją jedynie w tym zakresie i decyzją z dnia (...) maja 2012 r. utrzymał własną wcześniejszą decyzję w mocy.

Analizując zasadność takiego rozstrzygnięcia zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły negatywne przesłanki od stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie bowiem z art. 156 § 2 nie stwierdza się nieważności decyzji jeżeli wywołały ona nieodwracalne skutki. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w stosunku do działek o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...) - nie rozparcelowanych przed dniem 1 sierpnia 1945 r., a więc przejętych z naruszeniem prawa, nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Obecnie bowiem tym działkom odpowiadają części nieruchomości oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...), które stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej - A. S.A. o czym świadczą znajdujące się w zgromadzonym materiale dowodowym odpisy ksiąg wieczystych tych nieruchomości.

Wyjaśnić należy, że zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej było wielokrotnie podejmowane w orzecznictwie sądowym i w tej kwestii wypracowano podstawowe kryteria oceny, jednolicie przyjmowane przy orzekaniu w tego typu sprawach. Przede wszystkim, wskazać należy, że odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego określonego aktu, należy rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Skutek prawny decyzji będzie bowiem nieodwracalny jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego i stosować formy aktu indywidualnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (por. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1631/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz wpisanie tego prawa do prowadzonej dla niej księgi wieczystej stanowi w ocenie Sądu nieodwracalny skutek prawny, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a., tym bardziej, że oddanie spornych nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nastąpiło w przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1958 r.

Dlatego też w ocenie Sądu nie można zarzucić Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji jak chce tego skarżący.

Odnosząc się do kwestii ponoszonych przez uczestników postępowania M. R.i M. R. w pierwszej kolejności wskazać należy, że ewentualna omyłka pisarska związana z numerem działki, nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonych decyzji. Ponadto zgodnie z art. 113 k.p.a., to organ administracji publicznej prostuje w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Wskazać należy również, że podnoszone w piśmie z dnia 13 lutego 2013 r. przez ww. uczestników postępowania kwestie związane z brakiem nieodwracalnych skutków prawnych, co do działek o numerach (...) i (...), nie mogą być rozpoznawane w ramach niniejszego postępowania, gdyż nie były one objęte jego przedmiotem.

Na koniec przypomnieć należy, że Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu sądowym, badał sprawę na skutek skargi wniesionej przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta K., nie zaś skargi M. R. i M. R. Uwzględnienie żądań podniesionych przez tych uczestników w piśmie z dnia 13 lutego 2013 r. spowodowałoby, że Sąd dopuściłyby się naruszenia zasady reformationis in peius określonej w art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którą sądy administracyjne nie mogą orzec na niekorzyść strony skarżącej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenia są zgodne z prawem materialnym, jak i procesowym, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

W konsekwencji, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.