Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920199

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 lipca 2012 r.
I SA/Wa 1094/11

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) kwietnia 2011 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 31 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z (...) kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Pismem z dnia (...) marca 2012 r. skarżąca zawiadomiła Sąd o "woli wniesienia kasacji" od powyższego, doręczonego jej w dniu (...) marca 2012 r., wyroku oraz wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika - radcy prawnego - z urzędu. Strona wyjaśniła, że osiąga dochody z emerytury, której wysokość nie pozwala pokryć w całości kosztów leczenia i utrzymania skarżącej oraz jej niepełnosprawnego syna. Do pisma wnioskodawczyni dołączyła zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego, z którego wynika, że w 2010 r. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości (...) zł.

W oświadczeniu złożonym następnie na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżąca wyjaśniła dodatkowo, że nie posiada żadnych oszczędności, zaś udział w zabytkowym domu przy ul. (...), a także zabytkowe parki w (...) i (...) przekazała nieodpłatnie fundacji, która zajmuje się ochroną zabytków i środowiska. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje niepełnosprawny, wymagający stałej rehabilitacji syn (ur. 19(...) r.), który otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, stypendium socjalne z uczelni oraz pomoc z PFRON. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej wynikającej z faktu opuszczenia domu przy ul. (...) w (...) w wyniku zniszczeń spowodowanych zalewaniem domu zanieczyszczonymi wodami z obszaru samowoli budowlanej (m.in. niebezpieczne dla zdrowia zapleśnienie i zagrzybienie ścian domu) i zagrożenia katastrofą. Zabytkowa nieruchomość rolna skarżącej została zaś zniszczona przez przemysłową samowolę budowlaną. Emisje zanieczyszczeń z wytwórni asfaltu i składowiska odpadów przyczyniły się do zniszczenia zdrowia skarżącej. Do wniosku strona dołączyła aktualne zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazujące na wysokość pobieranej emerytury - (...) zł (netto).

Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawczyni uzasadniały wezwanie jej w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym terminie m.in. poprzez: 1) przedłożenie kopii wszystkich deklaracji podatkowych złożonych przez skarżącą do właściwego urzędu skarbowego za rok 2011 w celu rozliczenia się z zobowiązań podatkowych za ubiegły rok; 2) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 3) wskazanie źródeł czerpania środków finansowych, które posłużyły skarżącej do samodzielnego pokrycia dotychczasowych kosztów postępowania w sprawie I SA/Wa 1094/11 (wpis od skargi), jak i kosztów innych postępowań sądowoadministracyjnych wszczętych z jej inicjatywy; 4) wskazanie aktualnego sposobu wykorzystania nieruchomości przy ul. (...) w (...) i wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu oraz podanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania tej nieruchomości; 5) złożenie wyjaśnień co do sposobu finansowania działalności Fundacji (...), której skarżąca jest prezesem, w szczególności poprzez wskazanie, czy fundacja nieprzerwanie prowadzi bieżącą działalność oraz wskazanie źródeł czerpania środków na pokrycie kosztów działania fundacji; 6) uwiarygodnienie ww. wyjaśnień w sprawie kondycji finansowej fundacji poprzez przedłożenie kopii sprawozdania z działalności fundacji (...) za rok 2011; 7) wyjaśnienie, w jaki sposób wykorzystywane są w chwili obecnej zabytki w (...) i (...) oraz jaki uzyskiwany jest z nich dochód, a także wskazanie źródeł środków, które posłużyły skarżącej do nabycia tych nieruchomości; 8) wyjaśnienie, ile wynoszą stałe, miesięczne wydatki związane z zaspokojeniem jej podstawowych potrzeb życiowych.

Pismem z (...) maja 2012 r. strona wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, zaś pismem z (...) czerwca 2012 r. złożyła sprzeciw od "zakresu dodatkowych żądań dowodów z rachunków osobistego życia" oraz o zawieszenie postępowania w sprawie prawa pomocy do czasu rozpatrzenia jej skargi w tej sprawie przez Ministra Sprawiedliwości. Strona oświadczyła ponownie, że nie osiąga dochodów z innych źródeł niż emerytura, której wysokość potwierdził ZUS w załączonych do pisma zaświadczeniach o wysokości emerytury za kwiecień-czerwiec 2012 r. w wysokości (...) zł. Jednocześnie w piśmie zawierającym "uzupełniające oświadczenie majątkowe" skarżąca wyjaśniła, że pełną informację majątkową i finansową zawarła we wniosku o prawo pomocy, nie posiada odpisu zeznania podatkowego, gdyż go nie składała, nie posiada żadnych lokat bankowych, zasiłek pielęgnacyjny syna oraz renta socjalne wynoszą, według wiedzy skarżącej, ok.(...) zł, zaś stypendium socjalne uczelni dla niepełnosprawnych studentów wynosi ok. (...) zł. Strona oświadczyła, że nie osiąga żadnych przychodów z tytułu przekazania nieruchomości w (...) i (...) Fundacji, zaś jej działalność na rzecz Fundacji jest działalnością społeczną, za którą skarżąca nie pobiera wynagrodzenia. Fundacja nie otrzymuje żadnych dotacji od instytucji państwowych. Strona podała ponadto, że nie ponosi żadnych kosztów eksploatacji nieruchomości w (...) i (...), gdyż nie nadają się one do użytku i "nie mają instalacji". Nieruchomość przy ul. (...) w (...) również nie jest eksploatowana, jest jedynie obciążona abonamentem przesyłowym za włączony gaz, prąd i wodę. W skład majątku skarżącej wchodzą dwa pojazdy mechaniczne - nieużytkowany z powodu awarii (...) z (...) r. oraz (...) z (...) r. Skarżąca wyjaśniła również, że nie przedstawiła stanu rachunku bankowego, gdyż nie posiada żadnych lokat bankowych.

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego, uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Oceniając konieczność uwzględnienia złożonego wniosku o prawo pomocy należy w pierwszej kolejności wskazać, że wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, których powzięcie skutkowało wezwaniem strony do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz udzielania dodatkowych informacji, sprowadzały się do tego, czy poza udokumentowanymi przez stronę dochodami z emerytury w wysokości (...) (do (...) kwietnia 2012 r., obecnie (...) zł) oraz deklarowanymi dochodami syna skarżącej z tytułu świadczeń socjalnych, skarżąca nie posiada innych źródeł dochodów oraz oszczędności, które umożliwiłby jej samodzielne poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wątpliwości te wyłoniły się w związku z ustaleniem, że deklarowana przez skarżącą trudna sytuacja materialna, wynikająca z konieczności utrzymania się ze środków budżetu domowego zasilanego wpływami jedynie z emerytury w wysokości (...) zł oraz ze świadczeń socjalnych uzyskiwanych przez niepełnosprawnego syna, nie stała na przeszkodzie do rozdysponowania posiadanym przez skarżącą znacznym majątkiem nieruchomym (udział w domu przy ul. (...) w (...), nieruchomości rolne w (...) i (...)) w sposób nieprzyczyniajacy się do polepszenia jej kondycji finansowej. Trudno także dać wiarę złożonym oświadczeniom, że wydatki ponoszone przez skarżącą na bieżące utrzymanie, na które składają się m.in. wydatki związane z utrzymaniem posiadanych nieruchomości, koszty utrzymania i eksploatacji pojazdów mechanicznych, koszty utrzymania i leczenia dwóch osób oraz rehabilitacji syna, znajdować mają pokrycie w środkach czerpanych z otrzymywanego świadczenia emerytalnego i niewysokich świadczeń socjalnych syna.

Wątpliwości tych strona nie wyjaśniła w sposób rzetelny, gdyż usprawiedliwiając się tym, że nie posiada lokat bankowych, uchyliła się jednocześnie od przedstawienia wyciągu z rachunku z posiadanego konta bankowego, który to dokument w sposób najpełniejszy zobrazowałby strukturę wydatków i stan oszczędności strony. Ustosunkowanie się strony do zarządzenia w sprawie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy ma charakter pozorny, gdyż skarżąca nie wskazała źródeł czerpania środków finansowych, które posłużyły jej do samodzielnego pokrycia dotychczasowych kosztów postępowania w sprawie I SA/Wa 1094/11 (tekst jedn.: kosztów wpisu od skargi), a także do nabycia nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku oraz utrzymania nieruchomości przy ul. (...) w (...), nawet jeśli sprowadzają się one, co wynika z "oświadczenia majątkowego uzupełniającego", do opłaty abonamentowej za gaz, prąd i wodę. Skarżąca uchyliła się także od złożenia wyjaśnień co do sposobu finansowania działalności Fundacji (...), której jest prezesem. Ogólną ocenę dotyczącą braku wiarygodności oświadczeń skarżącej odnośnie ujawnienia wszystkich źródeł jej utrzymania wzmacnia fakt uiszczenia przez stronę wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a także okoliczności znane referendarzowi sądowemu z urzędu, a wynikające z ustaleń przyjętych przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 marca 2012 r., I OZ 115/12 w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy Fundacji (...), której skarżąca jest założycielem oraz prezesem. Z postanowienia tego wynika, że majątek wniesiony przez skarżącą do Fundacji nie jest wykorzystywany w sposób generujący jakiekolwiek dochody, a bieżąca działalność Fundacji pokrywana jest w całości ze środków prywatnych (darowizn) jej prezesa, który nadto z tego samego źródła finansuje wszelkie koszty działania Fundacji. Zgodnie zaś z przedłożoną umową, Fundacja utrzymuje (...) m2 powierzchni w nieruchomości przy ul. (...) w (...) i nieprzerwanie prowadzi bieżącą działalność opisaną w statucie.

Oceniając rzetelność strony w przedstawianiu informacji o poziomie dochodów osiąganych w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym nie sposób pominąć i tego, że skarżąca nie jest zorientowana co do rzeczywistej wysokości dochodów uzyskiwanych przez syna, co wynika z faktu szacunkowego podania ich wysokości, podczas gdy należałoby zakładać, że deklarowany przez stronę stan ubóstwa wiążę się nie tylko z koniecznością skrupulatnego planowania wydatków w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego, ale także ściśle łączy się ze szczególną skrupulatnością w kontrolowaniu wysokości wpływów.

Zachowanie skarżącej, która swą rolę w procesie dotyczącym ustalenia zasadności udzielenia jej wsparcia finansowego ze środków publicznych pragnie ograniczyć do złożenia fragmentarycznych wyjaśnień, wspartych wybiórczo prezentowanymi materiałami źródłowymi (zaświadczenie o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r. oraz zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości pobieranej emerytury) nie może zostać ocenione jako przyczyniające się do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wobec wskazanych powyżej zaistniałych wątpliwości w sprawie, zarówno niekwestionowany fakt otrzymywania przez stronę emerytury w wysokości (aktualnie) (...) zł, jak i udokumentowana zaświadczeniem z urzędu skarbowego wysokość dochodów osiągniętych w okresie odległym czasowo (rok (...)) od momentu złożenia wniosku o prawo pomocy, nie dają wystarczającej podstawy do uwzględnienia tego wniosku.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i z tego względu powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Uchylenie się przez wnioskodawcę od złożenia pełnych wyjaśnień i dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie dotyczącej ustalenia jej możliwości płatniczych skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro zatem wnioskodawczyni nie złożyła adekwatnych do treści wezwania sądowego wyjaśnień co do swojej sytuacji finansowej, to w konsekwencji uniemożliwiła ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W takich warunkach deklarowana przez wnioskodawczynię kondycja finansowa nie może być uznana za rzeczywiście przez nią posiadaną oraz uprawniającą do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.