Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 706273

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 7 lipca 2010 r.
I SA/Sz 933/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski.

Sędziowie: NSA Zygmunt Chorzępa, WSA Alicja Polańska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. sprawy ze skargi "Q." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu cła oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia (...) nr (...) odmawiającą "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. zwrotu cła.

Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu 19 maja 2004 r. na podstawie zgłoszenia celnego SAD, działająca jako przedstawiciel pośredni Spółki "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - Agencja Celna "S" zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci tkaniny syntetycznej i dzianiny syntetycznej. Przyjęcie ww. zgłoszenia celnego spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu oraz powstanie długu celnego w kwocie (...), po uiszczeniu którego towar został zwolniony.

Zgodnie z deklaracją strony, zawartą w zgłoszeniu, wobec ww. towaru zastosowano stawkę celną erga omnes w wysokości 8% i obliczono kwotę długu celnego w ww. wysokości.

W dniu 4 maja 2009 r. do Urzędu Celnego w S. wpłynął wniosek Spółki "A" z dnia 23 kwietnia 2009 r. o zwrot nienależnie nałożonego i pobranego cła w wysokości (...) wraz z ustawowymi odsetkami, które zostało obliczone i pobrane na skutek dokonanego zgłoszenia z dnia 19 maja 2004 r.

Uzasadniając złożony wniosek, Spółka oświadczyła, iż uchyla się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli zawartego w ww. zgłoszeniu celnym w zakresie zadeklarowanej kwoty cła, jako oświadczenia złożonego pod wpływem błędu. Stwierdziła równocześnie, iż wniosek uzasadniony jest brakiem podstawy prawnej do poboru należności celnych w oparciu o złożoną deklarację, bowiem w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej, na Polsce ciążył obowiązek dokonania tłumaczenia przepisów unijnych dotyczących nakładania cła oraz obowiązek ich ogłoszenia i opublikowania, czego Polska do końca października 2004 r. nie wykonała. Zatem, wszelkie przepisy celne nie mogły być źródłem nakładania na wnioskodawcę obowiązków w zakresie zapłaty należności celnych. Na poparcie swojego stanowiska Spółka przywołała wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06.

Po rozpatrzeniu wniosku Spółki, wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) Naczelnik Urzędu Celnego w S. odmówił zwrotu cła w kwocie (...), która została obliczona w ww. zgłoszeniu celnym i wpłacona przez stronę w dniu 19 maja 2004 r. z przyczyn formalnych, bowiem w sprawie nie został zachowany 3-letni termin do złożenia wniosku wynikający z art. 236 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W odwołaniu od ww. decyzji Spółka zarzuciła organowi I instancji rażące naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 67 § 1 ustawy Prawo celne, w związku z art. 236 WKC i zawnioskowała o uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie decyzją o zwrocie nienależnie pobranego cła, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Uzasadniając odwołanie, Spółka wskazała, iż stoi na stanowisku, że bieg 3- letniego terminu na złożenie wniosku o zwrot należności celnych winien być liczony od daty wydania wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06, który ma kluczowe znaczenie dla zwrotu przez Skarb Państwa nienależnie pobranych kwot cła, zatem - według Spółki - nie minął jeszcze termin do złożenia wniosku.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Dyrektor Izby Celnej w S. wymienioną na wstępie decyzją z dnia (...) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 235 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.), przez zwrot należności celnych należy rozumieć zwrot całości lub części należności przywozowych lub wywozowych, które zostały uiszczone. Wniosek o udzielenie zwrotu należności celnych przywozowych lub wywozowych złożyć może osoba, która uiściła te należności lub która jest zobowiązana do ich uiszczenia, bądź też osoby, które przejęły jej prawa i obowiązki, a także przedstawiciel tych osób.

Dalej, organ wskazał, że - zgodnie z treścią art. 236 ust. 1 WKC - należności przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi wówczas, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub, że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z artykułem 220 ustęp 2. Należności nie podlegają zwrotowi w przypadku, gdy fakty które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej są wynikiem świadomego i zamierzonego działania osoby zainteresowanej.

Następnie, organ wskazał, iż oprócz przesłanek warunkujących zwrot należności celnych wymienionych w cytowanym przepisie trzeba mieć na uwadze warunki formalne, jakie winny być spełnione w chwili składania wniosku. Przepis art. 236 WKC w ustępie 2 zakreśla bowiem termin na złożenie wniosku w przedmiocie zwrotu lub umorzenia należności celnych. Zgodnie z jego literalnym brzmieniem, należności przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Zatem, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku i badania wystąpienia bądź nie przesłanek warunkujących zwrot należności, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy w sprawie został zachowany 3 - letni termin na złożenie wniosku w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji, będąc zobligowany do zbadania terminowości złożenia wniosku o zwrot należności celnych, prawidłowo przeprowadził postępowanie w tej kwestii i zasadnie w swojej decyzji odmówił stronie zwrotu cła. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wydając decyzję wykazał, iż dłużnik, tj. Spółka "A" uchybiła terminowi do złożenia wniosku w przedmiocie zwrotu należności. Naczelnik Urzędu Celnego w S. wskazał bowiem, iż zgodnie z brzmieniem cyt. ust. 2 art. 236 WKC, 3 - letni termin liczony jest od dnia powiadomienia dłużnika o powstałych należnościach. Zgodnie bowiem z art. 201 ust. 1 WKC, dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do wolnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, zaś w myśl ustępu 2, chwilą powstania długu celnego jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego. W tej sprawie, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. w dniu 19 maja 2004 r. Biorąc pod uwagę, iż przy obliczaniu terminów w sprawach celnych należy mieć na uwadze przepis art. 7 ustawy Prawo celne, który stanowi, iż do obliczania terminów określonych w przepisach wspólnotowego prawa celnego stosuje się rozporządzenie Rady nr 1182/71/EWG/EUROATOM z dnia 3 czerwca 1971 r. określające zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów (Dz. Urz. WE L 124 z 8 czerwca 1971 r.), organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. b) okres wyrażony w tygodniach, miesiącach lub latach rozpoczyna się na początku pierwszej godziny pierwszego dnia okresu i wygasa wraz z upływem ostatniej godziny dnia ostatniego tygodnia, miesiąca lub roku, który jest takim samym dniem tygodnia lub przypada na te samą datę, co dzień, w którym okres się rozpoczyna. Zatem, mając na uwadze 3-letni termin określony w ww. art. 236 ust. 2 WKC, w którym można żądać od organu zwrotu należności oraz treść wyżej cytowanego przepisu rozporządzenia Rady nr 1182/71/EWG/EUROATOM, organ stwierdził, iż termin ten upłynął z dniem 19 maja 2007 r. Tymczasem, jak podniósł organ odwoławczy, wniosek z dnia 23 kwietnia 2009 r. o zwrot nienależnie nałożonego i pobranego cła został wniesiony za pośrednictwem poczty, listem poleconym nadanym w dniu 30 kwietnia 2009 r., a zatem z naruszeniem przepisu formalnego, o którym mowa jest w art. 236 ust. 2 WKC.

Następnie, organ odwoławczy wskazał, iż ww. termin może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, iż ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie mogła złożyć wniosku w terminie. Nieprzewidzianą okolicznością jest niezwykłe zdarzenie, na które człowiek nie mógł mieć wpływu, zaś siła wyższa jest to zdarzenie zewnętrzne w stosunku do źródła zagrożenia, niemożliwe do przewidzenia i do zapobieżenia. Należą do tej kategorii zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienie ziemi, itp.) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego (wojna, rozruchy, itp.), które uniemożliwiają uprawnionemu podjęcia czynności. Zarówno nieprzewidziana okoliczność, jak i siła wyższa musiałyby wystąpić niezależnie od woli zainteresowanego i uniemożliwić mu dokonanie danej czynności. Przepis art. 236 ust. 2 WKC stanowi, iż termin można przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli udowodni, iż nie mogła złożyć wniosku w terminie ze względu na wystąpienie ww. sytuacji. Wobec tego, organ stwierdził, iż w tej sprawie, Spółka "A", składając wniosek z dnia 23 kwietnia 2009 r., nie wykazała jakie to przyczyny uniemożliwiły jej złożenie wniosku w terminie. Podkreślił również, iż oczekiwanie na wydanie wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06, nie może być nieprzewidzianą okolicznością, na którą powoływała się strona. Dodatkowo, organ wskazał, iż w ustawodawstwie brak jest uregulowań, które umożliwiałyby przy obliczaniu 3-letniego terminu kierować się datą wydania orzeczenia przez ETS. Uzasadnieniem dla złożenia wniosku mają zatem sytuacje, w których strona nie podjęła działań z uwagi na to, iż mogłyby one zagrażać zdrowiu, życiu, czy też narażać na poważne straty. Okolicznościami uniemożliwiającymi dochowanie terminu, o którym mowa jest w art. 236 ust. 2 WKC, są zatem takie, których strona nie mogła przezwyciężyć. W sytuacji, gdy nie było obiektywnych przeszkód i strona nie podjęła żadnych działań nie można mówić, zdaniem organu, o sile wyższej, czy nieprzewidzianych okolicznościach. Wobec tego, iż wniosek Spółki został złożony po terminie, a Spółka nie wykazała, że zaistniały okoliczności uzasadniające przedłużenie terminu, z przyczyn formalnych nie zasługiwał on na uwzględnienie.

Odnosząc się dalej do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, iż wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oznacza, iż postępowanie to winno być staranne i merytorycznie poprawne. Należy w nim dopuścić wnioskowane dowody, zaś interesy, zarówno strony, jak i Skarbu Państwa, winny być traktowane równo. Nie można zmieniać ocen tych interesów, a materialno-prawne wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Celnej w S. przeanalizował przebieg postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji i nie stwierdził działań, które stanowiłyby o naruszeniu ww. przepisu. Według organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził postępowanie wszczęte wnioskiem strony z dnia 23 kwietnia 2009 r. starannie, z uwzględnieniem wszystkich unormowań prawnych dotyczących instytucji zwrotu należności celnych. Merytoryczne rozpatrzenie złożonego wniosku było niemożliwe, bowiem strona naruszyła przepis formalny dotyczący terminowości złożenia wniosku.

Wobec powyższego organ stwierdził, iż zarzut strony dotyczący naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej jest nieuzasadniony.

Za nietrafny organ uznał również zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej. Z wyrażonej w nim zasady prawdy obiektywnej wynika bowiem konieczność uzyskania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością i który w końcowej fazie prowadzonego postępowania pozwoli na właściwe rozstrzygniecie sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, o którym stanowi art. 122 Ordynacji podatkowej, oznacza obowiązek dokonania ustaleń faktycznych odpowiadających prawdzie. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 ww. ustawy), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (art. 122 Ordynacji podatkowej), co w rozpoznawanej sprawie uczyniono.

Organ odniósł się również do powołanego przez Spółkę zarzutu, iż termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych należy liczyć od dnia wydania wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06, w którym Trybunał stwierdził, iż nie można powoływać się wobec jednostek w danym państwie członkowskim na przepisy wspólnotowe, które nie zostały opublikowane w języku tego państwa w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jak wskazał organ, z treści wyroku ETS wynika, iż art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, sprzeciwia się temu, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, mimo że język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeśli miały one możliwość zapoznania się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków. Według organu, organ wyrok ETS- u może mieć zastosowanie jedynie do spraw, w których nie nastąpiło pierwotne zaksięgowanie prawnie należnych należności celnych, a więc gdy zgłaszający nie zadeklarował ich w zgłoszeniu celnym złożonym przed datą prawidłowej publikacji przepisów, z których wynikał obowiązek zaksięgowania tych należności. Jednakże, taka sytuacja nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem I instancji wynika bowiem, iż Spółka "A" złożyła w dniu 19 maja 2004 r., tj. przed datą publikacji Wspólnotowego Kodeksu Celnego w języku polskim, zgłoszenie celne, w którym zadeklarowała prawnie należne należności celne i również w tym dniu należności te zostały zaksięgowane. Jednakże, zdaniem organu, brak publikacji przepisów nakładających obowiązek uiszczenia kwoty prawnie należnej, zgodnie z wyrokiem Trybunału, nie powoduje nieważności tych przepisów. Stanowiąc część dorobku wspólnotowego, przepisy te wiążą zainteresowane państwo członkowskie od dnia przystąpienia. Jak wskazał bowiem Europejski Trybunał Sprawiedliwości, wydany wyrok odnosi się do samej możliwości powołania się na terytorium państwa członkowskiego na akt wspólnotowy niepublikowany w języku tego państwa. Państwo to nie ma, na podstawie prawa wspólnotowego, obowiązku zakwestionowania decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych wydanych na podstawie takich przepisów, jeżeli stały się one ostateczne na mocy obowiązujących przepisów krajowych. Jednocześnie, Trybunał zaznaczył, iż wydane orzeczenie dotyczy generalnie spraw, które były w dniu wydania wyroku przedmiotem skargi administracyjnej bądź sądowej. Wyjątek dotyczy tych spraw, w których środki administracyjne lub orzeczenia sądowe, miałyby w szczególności charakter represyjny.

Według organu odwoławczego, z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie, na co wskazał również organ I instancji, wynika, iż w dniu 19 maja 2004 r. do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu Spółka "A" zgłosiła towar w postaci tkaniny syntetycznej i dzianiny syntetycznej. Składając zgłoszenie celne, w polu 47 zgłoszenia Spółka zadeklarowała m.in. stawkę celną erga omnes w wysokości 8%. Po sprawdzeniu danych zawartych w zgłoszeniu, organ celny zwolnił towar dopuszczając go tym samym do wolnego obrotu. Od czasu przyjęcia zgłoszenia, tj. od dnia 19 maja 2004 r. do dnia złożenia wniosku z dnia 23 kwietnia 2009 r. nie toczyło się wobec strony żadne postępowanie administracyjne, egzekucyjne, czy karno - skarbowe. Zatem, w sprawie nie można mówić o jakichkolwiek działaniach o charakterze represyjnym, które organ prowadziłby w stosunku do Spółki. Wobec tego, organ odwoławczy stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Celnego w S., wydając decyzję z dnia (...), prawidłowo zastosował przepis art. 236 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego jako podstawę do odmowy zwrotu należności celnych, w sprawie bowiem uchybiono terminowi wynikającemu z w/cyt. normy prawnej, co skutkuje, iż niedopuszczalne stało się merytoryczne rozpatrzenie wniosku Spółki.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 121 § 1, 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne i w zw. z art. 236 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Według skarżącej Spółki, bieg 3-letniego terminu do złożenia wniosku o zwrot nienależnie nałożonego i pobranego cła powinien być liczony od daty wydania wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-161/06, tj. od dnia 11 grudnia 2007 r., co oznacza, iż termin do jego złożenia jeszcze nie upłynął. Ponadto, Spółka zwróciła uwagę na to, iż - zgodnie z art. 236 WKC - termin ten może być przedłużony, jeżeli z uwagi na nieprzewidziane okoliczności strona nie mogła go złożyć w terminie. A w sprawie tej, Spółka nie mogła złożyć wniosku przed upływem terminu, bowiem wyrok ETS-u, mający kluczowe znaczenie dla zwrotu przez Skarb Państwa nienależnie pobranych kwot cła, wydany został już po jego upływie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego w kwestii odmowy zwrotu należności celnych uiszczonych z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towarów.

Należy wskazać, iż - zgodnie z art. 235 lit. a rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. Nr L 302 z 19 października 1992 r. ze zm. - dalej "WKC") - pojęcie: "zwrot" oznacza zwrot całości lub części należności celnych przywozowych lub wywozowych, które zostały uiszczone. Zgodnie zaś z art. 236 ust. 1 WKC, należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub, że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili zaksięgowania kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Należności nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, w przypadku gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej. Zgodnie natomiast z treścią ust. 2 tego przepisu, należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Termin ten może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, iż ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie mogła złożyć wniosku w terminie. Organy celne dokonują zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy same przed upływem tego terminu stwierdzą, że zaistniała jedna z okoliczności określonych w ust. 1 akapit pierwszy i drugi.

Dla zastosowania zatem ww. przepisu niezbędne jest spełnienie zawartych w nim warunków, umożliwiających zwrot tychże należności celnych. Jednym z takich warunków jest złożenie wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach.

Stosując powyższe uregulowania prawne do stanu faktycznego sprawy, należy uznać, że skarżąca Spółka uchybiła terminowi do złożenia wniosku o zwrot należności celnych. Dług celny powstał bowiem w dniu 19 maja 2004 r., tj. w momencie zgłoszenia towaru do procedury wolnego obrotu. Powstały dług w wysokości (...) został wpłacony przez Spółkę w dniu 19 maja 2004 r. Skoro zatem trzyletni termin do złożenia wniosku o zwrot należności celnych liczy się od dnia powiadomienia dłużnika o powstałych należnościach, to termin ten upłynął w dniu 19 maja 2007 r. Tymczasem, Spółka złożyła wniosek z dnia 23 kwietnia 2009 r. w dniu 30 kwietnia 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), w związku z czym został on złożony po terminie. Oznacza to, iż decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą zwrotu należności celnych z uwagi na uchybienie terminowi do wystąpienia z wnioskiem o ich zwrot, została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującym prawem.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, iż trzyletni termin na złożenie wniosku, wynikający z art. 236 WKC, powinien być liczony od dnia wydania wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06, należy wskazać, iż Trybunał stwierdził, odpowiadając na pytanie prejudycjalne, że: "art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej sprzeciwia się temu, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, mimo że język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeśli miały one możliwość zapoznania się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków".

Jak wynika z treści tego orzeczenia, dokonując takiej interpretacji prawa wspólnotowego w kwestii możliwości powoływania się przez organy nowego państwa członkowskiego, wobec jednostek, na obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego, które nie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tego państwa członkowskiego, Trybunał uznał jednocześnie za konieczne stwierdzić, że zainteresowane państwa członkowskie, nie mają, na podstawie prawa wspólnotowego obowiązku zakwestionowania decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych wydanych na podstawie takich przepisów, jeżeli stały się one ostateczne na mocy obowiązujących przepisów krajowych (pkt 72) oraz, że w przypadku decyzji krajowych przyjętych na podstawie prawa wspólnotowego, na które nie można powołać się na terytorium niektórych państw członkowskich z uwagi na brak prawidłowej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku urzędowym zainteresowanych państw, z wyjątkiem tych decyzji, które były przedmiotem skargi administracyjnej lub sądowej w dniu niniejszego wyroku (pkt 71), wymogi pewności prawa nakazują uznawać, że wywołały one zgodnie z prawem skutki prawne (pkt 71). Zgodnie z prawem wspólnotowym, odmiennie byłoby wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, gdy na mocy przepisów, które nie zostały opublikowane oficjalnie w języku państwa członkowskiego zostały przyjęte środki administracyjne lub zostały wydane orzeczenia sądowe, w szczególności o charakterze represyjnym, które naruszałyby prawa podstawowe. Trybunał wskazał także, że stwierdzenie tego należy do właściwych władz krajowych.

Podnieść zatem należy, że ETS w uzasadnieniu ww. wyroku położył szczególny nacisk na aspekt wymogów pewności prawa, dopuszczając - jedynie w szczególnych przypadkach - ewentualne uchylenie skutków orzeczeń wydanych na podstawie przepisów, które w dacie orzeczenia nie były opublikowane w języku kraju członkowskiego. Całkowicie sprzeczne z wymogami pewności prawa byłoby przyjęcie, że w sprawach objętych regulacją wspólnotową, w okresie od czasu akcesji i utraty mocy obowiązującej przez poprzednio obowiązujące przepisy krajowe, do czasu oficjalnego ogłoszenia aktów wspólnotowych w języku polskim, istniała próżnia prawna. Znaczenie więc wyroku ETS-u dla stosunków prawnych powstałych przed jego wydaniem polega na stworzeniu rozwiązania o charakterze wyjątkowym, umożliwiającym uniknięcie przez stronę negatywnych konsekwencji braku tłumaczenia aktu wspólnotowego na język kraju członkowskiego. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy nie ma wątpliwości i różnic w rozumieniu przepisu i strona dobrowolnie, bez obciążania należnościami celnymi w drodze decyzji administracyjnej (samooclenie), stosuje się do wynikającego z tego przepisu obowiązku. Jeśli strona w okresie poprzedzającym datę opublikowania w języku polskim tekstów wspólnotowego prawa celnego dokonała zgłoszenia celnego i zapłaciła określone należności związane z tym zgłoszeniem, to stanowią one bez wątpienia należności celne i podatkowe z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towarów. Już z samego określenia tych należności w deklaracji celnej wynika charakter zobowiązań, których realizacji służyć miała zapłata należności. Tym samym więc, uzasadnione jest stanowisko organów celnych, które rozpatrywały żądanie skarżącej Spółki jako wniosek o zwrot należności celnych. Skoro zaś wobec skarżącej Spółki nie zastosowano sankcji administracyjnych ani środków naruszających prawa podstawowe, to trudno dopatrywać się w omawianym wyroku ETS-u podstawy do uwzględnienia jej wniosku. Skoro Trybunał wskazał, że orzeczenia ostateczne wydane na podstawie tekstów prawnych pozbawionych tłumaczenia we właściwym terminie mogą być podważone jedynie w wyjątkowych wypadkach, to niewątpliwie nie należy do wypadków wyjątkowych sytuacja, w której strona dokonuje zgłoszenia celnego i uiszcza stosowne należności. Sytuacja ta nie posiada żadnych cech specyficznych, uzasadniających zakwalifikowanie jej jako wypadku wyjątkowego w stosunku do wielkiej liczby podobnych operacji, dokonanych przez inne podmioty, aktywne na rynku krajowym.

Jakkolwiek w rozpatrywanej sprawie u podstaw decyzji odmawiającej skarżącej Spółce zwrotu uiszczonego cła legła, jak to wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, okoliczność złożenia wniosku o zwrot cła po upływie trzyletniego okresu, liczonego od dnia powiadomienia dłużnika o powstaniu tej należności, co w praktyce jest równoznaczne z przyjęciem przez organ celny zgłoszenia celnego, oraz brak podstaw faktycznych i prawnych do przedłużenia tego okresu, to niejako na marginesie tego rozstrzygnięcia zauważyć należy, iż - w świetle przywołanego wyżej orzeczenia prejudycjalnego ETS-u - uzasadnione jest zapatrywanie, że sama okoliczność, iż do zadeklarowania przez skarżącą Spółkę w zgłoszeniu celnym oraz do zapłaty należności celnych doszło przy zastosowaniu wspólnotowego aktu normatywnego pomimo braku jego prawidłowej publikacji w języku polskim, nie stanowi przesłanki do kwestionowania prawnych podstaw tych należności, skoro wynikają one z rozporządzenia wspólnotowego, którego ważność nie została przez Trybunał zakwestionowana i które jest aktem wiążącym dla każdego nowego państwa członkowskiego, stosownie do art. 2 aktu dotyczącego przystąpienia tychże państw do Unii Europejskiej.

Ponadto, jak wynika z treści pkt 71 i 73 ww. wyroku, ze względu na wymogi pewności prawa, przepisy prawa wspólnotowego, na które nie można się powołać na terytorium niektórych państw członkowskich ze względu na brak ich prawidłowej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku urzędowym zainteresowanych państw, wywołują wynikające z nich skutki prawne w odniesieniu do tych decyzji krajowych, a więc tym bardziej do takich czynności materialno-technicznych, jak przyjęcie zgłoszenia celnego i rejestracji kwoty długu celnego, które nie były przedmiotem sporu administracyjnego lub sądowego w dniu wydania tego wyroku, ani też nie są środkami naruszającymi prawa podstawowe, w szczególności o charakterze represyjnym. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika tymczasem, że w przypadku skarżącej Spółki kwestia zastosowania spornego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1789/2003 z dnia 11 września 2003 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, treść którego w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego nie była jeszcze opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej, w dacie dokonania przez ETS przedstawionej wyżej wykładni prawa wspólnotowego, nie była ani przedmiotem skargi administracyjnej, ani skargi sądowej, przedmiotem postępowania administracyjnego stała się bowiem dopiero na skutek dokonania tej wykładni, zaś zastosowany na podstawie tego rozporządzenia środek (cło przywozowe) nie narusza jakichkolwiek praw podstawowych skarżącej Spółki. Jak wynika z akt sprawy w stosunku do Spółki w okresie od dnia 19 maja 2004 r. do dnia złożenia wniosku z dnia 23 kwietnia 2009 r. nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, egzekucyjne czy karno-skarbowe. W związku z tym, powoływanie się przez Spółkę na ww. wyrok ETS-u jako podstawę zwrotu uiszczonych należności celnych nie zasługuje na uwzględnienie.

W pełni słusznie skonstatował więc organ celny, iż elementem istotnym dla zastosowania właściwych przepisów odnoszących się do długu celnego, a co za tym idzie odpowiedniej procedury celnej, jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego (rozumianego jako data przedstawienia organowi celnemu stosownego dokumentu SAD). Z uwagi na okoliczność, iż zgłoszenia dokonano w dniu 19 maja 2004 r. a strona nie kwestionuje tożsamości obowiązku jaki wykonała w czasie gdy przepisy nie były jeszcze prawidłowo opublikowane, z tymi które wynikały z przepisów po prawidłowej publikacji, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, uiszczone należności uznać należy za prawnie należne i jako takie, uwzględniając wytyczne zawarte w powołanym wyroku ETS, niepodlegające weryfikacji.

Zważywszy przy tym, iż skarżąca Spółka w postępowaniu wywołanym jej wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. nie wykazała, aby złożenie tego wniosku (zmierzającego w istocie do odzyskania zadeklarowanego i zapłaconego przez siebie cła) po upływie trzech lat liczonych od dnia powiadomienia dłużnika o należnościach wynikających ze złożonego przezeń zgłoszenia celnego (art. 236 ust. 2 WKC) nastąpiło "ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej", za które nie sposób uznać przywoływanego we wniosku orzeczenia ETS-u z dnia

11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06, za w pełni uzasadnione uznać należało zaskarżoną decyzję rozstrzygającą o odmowie zwrotu uiszczonego cła.

Analogiczny pogląd jak wyżej przedstawiony wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 10 marca 2010 r. o sygn. akt I SA/Sz 904/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również zarzut naruszenia art. 67 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) uznać należy z chybiony. Jak bowiem prawidłowo wskazał organ celny, z uwagi na nieuwzględnienie wniosku Spółki o zwrot należności celnych nie można tym bardziej uwzględnić konieczności wypłacenia odsetek. Zgodnie z tym przepisem od zwracanych należności organ celny płaci odsetki, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim przypadku odsetki oblicza się od dnia zapłaty należności podlegających zwrotowi oraz według zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach, dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Skoro więc organ odmówił Spółce zwrotu uiszczonego cła, tym samym ww. przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym, z uwagi na prawidłowe i zgodne z prawem przeprowadzenie postępowania przez organy podatkowe obu instancji, zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie zasługiwały na uwzględnienie. Wydając zaskarżoną decyzję organ uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, powołał obowiązujące podstawy prawne, wyczerpująco i przekonywująco wyjaśnił swoje stanowisko oraz odpowiedział na wszystkie zarzuty strony.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.