Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2641855

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 6 marca 2019 r.
I SA/Sz 889/18
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.).

Sędziowie WSA: Kazimierz Maczewski, Ewa Wojtysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 września 2018 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego

I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 lipca 2018 r., nr (...),

II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej M.G. kwotę 497 (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia (...) r. nr (...), (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia (...) r. znak: (...) w przedmiocie odmowy M. G. (dalej: "Zobowiązana", "Strona", "Skarżąca") umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...), od nr (...) do nr (...), od nr (...) do nr (...), od nr (...) do nr (...), od nr (...) do nr (...), od nr (...) do nr (...)

Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (działający jako organ egzekucyjny reprezentujący jednocześnie wierzyciela) prowadzi od 2013 r. postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanej na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. tytułów wykonawczych z dnia (...) r. o numerach: (...) (doręczonych w dniu (...) r.), z dnia (...) r. od nr (...) do nr (...) (doręczonych w dniu (...) r.), z dnia (...) r. od nr (...) do nr (...) (doręczonych w dniu (...) r.), z dnia (...) r. od nr (...) do nr (...) (doręczonych (...) r.), z dnia (...) r. od nr (...) do nr (...) (doręczonych w dniu (...) r.), obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od (...) do (...). Następnie w dniu (...) r. zostały wystawiono kolejne tytuły wykonawcze od nr (...) do nr (...), obejmujące zadłużenie wobec ZUS za okres od maja do czerwca 2014 r. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w (...) doręczono zobowiązanej w dniu (...) r.

Strona pismem z dnia (...) r. wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniach o zajęciu z dnia (...) r. powołując się na brak skutecznego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu podała, iż w 2004 r. wyjechała na stałe do (...) w związku z tym założona przez nią działalność gospodarcza faktycznie prowadzona była przez inne osoby. Natomiast to, że nie prowadziła działalności na własny rachunek oznacza, że nie podlegała ubezpieczeniu jako osoba prowadząca działalność i nie była zobowiązana do opłacania składek za pracowników. Uważa też, iż dochodzone należności w ogóle nie istnieją i nie jest osobą zobowiązaną do ich uiszczenia. Zaś brak doręczenia upomnień i odpisów tytułów wykonawczych oznacza, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia (...) r. znak: (...) odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewystąpienie przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.).

W uzasadnieniu organ szczegółowo odniósł się do podnoszonych przez Zobowiązaną kwestii we wniosku z dnia (...) r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona reprezentowana przez adwokata zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Strona ponownie wskazała na brak skutecznego doręczenia upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych objętych (według wskazań pełnomocnika) tylko zawiadomieniem o zajęciu z dnia (...) r. znak: (...) Dalej przytoczyła podnoszoną wcześniej argumentację dotyczącą prowadzenia przez inną osobę - bez zgody i wiedzy zobowiązanej - działalności gospodarczej pod nazwą (...) J. G. Podkreślono też, iż zarówno upomnienia przedegzekucyjne, jak i tytuły wykonawcze doręczane były na adres: ul. (...) w S., gdzie co najmniej od początku 2015 r. mieszkały osoby negatywnie nastawione do Strony, które celowo mogły nie przekazywać korespondencji do niej adresowanej. Natomiast Strona nikogo nie upoważniła do odbierania jakiejkolwiek korespondencji. Podała, iż zachodzi możliwość, że doręczenie ww. odpisów tytułów wykonawczych nastąpiło M. F., która podawała się za Zobowiązaną. Zaznaczono, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące, że stale zamieszkiwała wraz z dziećmi we (...).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w wyniku analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, nie znajdując podstaw do jego uchylenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, z późn. zm.), dalej: "u.p.e.a." regulującego przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie wyjaśnił, że co do zasady, wszystkie kwestie dotyczące istnienia, wymagalności albo wysokości egzekwowanego obowiązku, winny zostać zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach. Dalej wskazano też, że istotne w sprawie jest to, iż Dyrektor Oddziału ZUS w S. występujący jako organ egzekucyjny reprezentujący jednocześnie wierzyciela dochodzonych należności potwierdził, iż obowiązki objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nadal istnieją i są wymagalne, co powoduje konieczność kontynuowania egzekucji w tym zakresie.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że skoro dochodzone należności powstały w związku z prowadzoną przez Zobowiązaną działalnością gospodarczą, a wszelkie decyzje podejmowane przy jej prowadzeniu obarczają osobę ujawnioną w rejestrze przedsiębiorców odpowiedzialną za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych do czasu jej wykreślenia, to bez znaczenia pozostaje argument, że działalność prowadzona była przez inna osobę. Następnie wskazując na treść art. 33 ustawy z dnia (...) r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168, z późn. zm.) i domniemanie prawne z niego wynikające co do prawdziwości danych wpisanych do CEIDG, organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, że Zobowiązana nie prowadziła działalności we wskazanym okresie.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawne wyrejestrowanie płatnika składek w ZUS nastąpiło dopiero z dniem (...) r. na podstawie informacji przesłanej przez organ rejestrowy w elektronicznym rejestrze CEIDG,

a także, iż podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w przedmiotowej sprawie były złożone przez płatnika składek deklaracje rozliczeniowe (por. art. 3a u.p.e.a.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ odwoławczy uznał go za bezzasadny, stwierdzając, że wbrew twierdzeniom Strony, upomnienia oraz odpisy tytułów wykonawczych do 2014 r. były doręczone pod adres podany przez Stronę w zgłoszeniu danych płatnika - osoby fizycznej jako adres zamieszkania, zaś korespondencję odbierali członkowie rodziny Strony - matka H. G., ojciec H. G. oraz brat, co oznacza skuteczne doręczenie zgodnie z art. 43 k.p.a. tj. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. wszczął z urzędu postępowanie o rozpoznanie sprawy w przedmiocie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Zobowiązanej oraz pracowników (...). Organ poinformował, iż na podstawie zgromadzonych dokumentów zostało potwierdzone, iż nie ma podstaw do wydania decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym zarówno pracowników jak i samej zobowiązanej. Również okoliczności podlegania włoskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczenia społecznego nie została potwierdzona przez włoską instytucję ubezpieczeniową (...) - (...). Zatem dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., osobą zobowiązaną, od której należy dochodzić nieopłaconych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest Strona.

W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z uwagi na trwające przed Sądem Okręgowym w S. postępowanie, pod sygn. akt

(...), mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek, Organ winien wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia, uznając sprawę Skarżącej za uzasadniony przypadek, a czego nie uczynił;

- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem, zawieszenia prowadzonego postępowania, w sytuacji, gdy organ miał wiedzę, że przed Sądem Okręgowym w S., toczy się pod sygn. akt (...) postępowanie, mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek, co winno stanowić samoistną przesłankę do zawieszenia postępowania;

- art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, które winno być uznane za niedopuszczalne.

Ponadto, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca wniosła do organu o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu rozpoznania przedmiotowej skargi, z uwagi na trwające postępowanie przed Sądem Okręgowym w S. (...), sygn. akt (...), w którym rozstrzygana jest kwestia odpowiedzialności Skarżącej za brak zapłaty składek, jak również z uwagi, na grożącą jej szkodę w wielkich rozmiarach, gdyż zaległość z tytułu składek wynosi ponad (...) tys. złotych.

W skardze Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu z protokołu jej przesłuchania oraz M. F., sporządzonego w dniu 23 października 2018 r., w sprawie (...), przed Sądem Okręgowym w S., podczas którego to przesłuchania M. G. opisała ona swój stosunek jej rodziców do niej, na okoliczność braku skutecznego doręczenia wystawionych przeciwko Skarżącej tytułów wykonawczych, zaś M. F. zeznała, że podpisywała się imieniem i nazwiskiem M. G., na okoliczność: prawdziwości twierdzeń Skarżącej, że nie prowadziła ona działalności gospodarczej, a z tytułu prowadzenia której powstały egzekwowane obecnie od niej zaległości.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej przedstawił argumentację zmierzającą do wykazania, że doręczenie upomnień i odpisów tytułów wykonawczych było nieskuteczne (konflikt z rodzicami), zaś Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej na własny rachunek (nie ma więc tytułu do podlegania ubezpieczeniu) a tym samym zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Dodatkowo w odpowiedzi na zapytanie Sądu, organ w dniu (...) r. złożył pismo procesowe w którym wyjaśnił, iż wniosek Skarżącej o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oparty o podstawę w postaci art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a." nie był i nie jest rozpoznawany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) r., utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia (...) r. odmawiającego Skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od (...) r. do (...) r.

Pierwszą jednak kwestią sporną którą należy rozstrzygnąć jest to czy doręczenie tytułów wykonawczych Stronie było bezskuteczne, a w efekcie czy postępowanie egzekucyjne winno być uznane za niedopuszczalne.

Strona bowiem twierdzi, że doręczenie korespondencji jej rodzicom, jak twierdzi - schorowanym jak i pozostającym z nią w złych relacjach - nie można uznać za doręczenie skuteczne.

Z powyższym zarzutem Sąd się nie zgadza. Jak wynika bowiem z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a dokładnie strony 2 dokumentu: Zgłoszenie/Zmiana Danych Płatnika Składek - Osoby Fizycznej (ZUS ZFA) - k. 179, sporządzonego w dniu (...) roku, Skarżąca jako swój adres zamieszkania podała adres: ul. (...), (...).

Co potwierdzają akta sprawy, zarówno upomnienia w sprawie, jak i tytuły wykonawcze były doręczane Stronie właśnie na podany wyżej w Zgłoszeniu Danych Płatnika Składek ZUS ZFA adres, tj. ul. (...), (...). Odbioru korespondencji pod wskazanym adresem, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, dokonywali H. G. (ojciec) i H. G. (matka) - jako domownicy Strony.

Tymczasem jak potwierdza zgodnie orzecznictwo sądów administracyjnych, żaden przepis nie zobowiązuje organu administracyjnego do samodzielnego ustalania adresu zobowiązanego w sytuacji, gdy podaje on w zgłoszeniu identyfikacyjnym konkretny adres. Organ nie ma podstaw do tego by wątpić, że adres ten jest prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia (...) r. sygn. akt II FSK (...), wyrok WSA w Gdańsku z (...) r. sygn. akt I SA/Gd (...)). Podobnie NSA w wyroku z dnia (...) r. II FSK (...) wskazał, że brak zgłoszenia aktualizującego dane (...) obciąża skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno oczekiwać, że organ (...) każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. To w interesie skarżącego leżało zgłoszenie aktualnego adresu zamieszkania. Skoro tego nie dokonał, ani w żaden inny sposób nie poinformował organu o nowym miejscu zamieszkania, to nie może podważać skuteczności doręczenia na adres wynikający ze zgłoszenia. Podobny pogląd zajął też np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia (...) r. sygn. akt I SA/Gl (...).

Zatem korespondencję kierowaną na adres podany w zgłoszeniu Danych Płatnika Składek ZUS ZFA z dnia (...) roku i nie zmienionym do czasu jej doręczenia tj. ul. (...), (...), odebraną przez rodziców Strony, należy uznać za doręczoną prawidłowo.

Dopiero upomnienia z dnia (...) r. oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia (...) r. wraz załączonymi do nich tytułami wykonawczymi doręczono pod adres: ul. (...), (...). Jednak jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, pod wskazanym adresem korespondencję odebrała osobiście M. G. Tym samym, mimo iż nastąpiło to pod innym niż wskazany wcześniej adres, jest to zgodne z art. 42. § 1 k.p.a., gdyż zgodne z art. 42 § 1 k.p.a pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z § 3 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Nie ma wątpliwości, że wobec osobistego odbioru tej korespondencji w miejscu gdzie zastano adresata, również ona została doręczona skutecznie.

Tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalnego, albowiem wbrew stanowisku Strony korespondencja w sprawie (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, upomnienia, tytuły wykonawcze) była doręczana prawidłowo, a w efekcie postępowanie egzekucyjne również wszczęto prawidłowo.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie sformułowany przez profesjonalnego pełnomocnika w ten sposób, iż w sytuacji, gdy z uwagi na trwające przed Sądem Okręgowym w S. postępowanie, pod sygn. akt (...), mające za przedmiot ustalenie, czy Skarżąca w ogóle podlega obowiązkowi płatności składek - Organ winien wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia, uznając sprawę Skarżącej za uzasadniony przypadek, a czego nie uczynił. Sąd wskazuje tu bowiem, że zaskarżone postanowienie - o odmowie umorzenia egzekucji, jako takie nie podlegało wykonaniu, a w efekcie również nie można było jego wykonania wstrzymać.

Natomiast zdaniem Sądu sama odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiła przedwcześnie.

Zasadniczą sporną kwestią było mianowicie to, czy Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, czy też mimo faktu iż zarejestrowała tę działalność, wobec wyjazdu za granicę jednak w rzeczywistości jej nie prowadziła, a czynił to bez jej wiedzy i zgody Z. K. Strona wskazywała, że Z. K. został skazany wyrokiem o sygn. akt (...) wydanym przez Sąd Rejonowy S. (...) - za działania na szkodę M. G. Nadto wskazała, że wyrokiem o sygn. akt (...) wydanym przez Sąd Rejonowy S. (...) - M. F. została skazana za czyny na szkodę M. G. poprzez podrabianie jej imieniem i nazwiskiem dokumentów. W efekcie, spornym było to czy Skarżąca winna podlegać egzekucji za składki należne za nią i osoby które zostały zatrudnione w jej przedsiębiorstwie.

Wskazać w tym miejscu należy, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, ze względu na podnoszone przez Zobowiązaną okoliczności, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. wszczął z urzędu postępowanie o rozpoznanie sprawy w przedmiocie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników (...). Jak dalej wskazał organ odwoławczy, organ I instancji poinformował, że na podstawie zgromadzonych dowodów zostało potwierdzone, iż nie ma podstaw do wydania decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym zarówno pracowników jak i samej zobowiązanej. Sąd zauważa, że jakichkolwiek dokumentów z powyższego postępowania brak w aktach sprawy. Nadto jak podniosła Skarżąca w skardze, obecnie prowadzona jest przed Sądem Okręgowym w S., pod sygnaturą akt (...), sprawa w której rozstrzygana jest kwestia odpowiedzialności Skarżącej "za brak zapłaty składek". Organ w odpowiedzi na skargę do kwestii prowadzenia postępowania przed Sądem nie odniósł się, a jedynie potwierdził, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadził odrębne postępowanie co do zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników (...). Organ odwoławczy nadto podkreślił, iż "ważne jest, by kwestie dotyczące istnienia obowiązku były zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym a nie w jego ramach". Z tym ostatnim stwierdzeniem Sąd się w pełni zgadza.

Zatem wskazać należy na treść art. 32a § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny, wskazując, w jakim zakresie egzekwowana należność pieniężna nie została zaskarżona.

W myśl § 2 zawiadomienie, o którym mowa w § 1, powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedmiotu sporu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o ile wierzyciel nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego lub podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z § 3 w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny może dokonać zabezpieczenia na podstawie tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę wszczęcia tego postępowania, na wniosek wierzyciela lub z urzędu.

Stosownie do § 3a w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g, przepisu § 3 nie stosuje się.

Natomiast jak wynika z § 4 przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Jak twierdzi się w doktrynie i orzecznictwie o art. 32a § 1 u.p.e.a., jest to niezależna przesłanka zawieszenia tego postępowania w stosunku do podstaw określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. - por. R. Hauser, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. 9 wydanie", W. 2018, s. 250. Jak zauważył natomiast WSA w Białymstoku w wyroku z dnia (...) r. sygn. akt I SA/Bk (...), przepis art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wskazuje, że zawieszenie postępowania następuje w innych przypadkach wskazanych w ustawie. Przypadki te zostały wymienione w przepisach art. 32a § 1 i 2, art. 32c § 1, art. 35 § 1 u.p.e.a. Powszechnie podkreśla się również, że wspomniany przepis art. 32a § 1 dotyczy postępowań zwykłych, nie zaś postępowań nadzwyczajnych (por. R. Hauser, A Skoczylas, Postępowanie... s. 250). Natomiast postępowania nadzwyczajne, których przedmiotem jest ustalenie poważnych wad ostatecznego orzeczenia wydanego w instancyjnym postępowaniu (stwierdzenie nieważności) lub wad postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem (wznowienie postępowania), bądź przesłanek uchylenia lub zmiany ostatecznego orzeczenia, nie będą stanowiły podstawy zawiadomienia przez wierzyciela organu egzekucyjnego o tym postępowaniu, chyba że w sprawie, w której wszczęte zostanie nadzwyczajne postępowanie mające na celu wzruszenie ostatecznego orzeczenia, nastąpi wstrzymanie wykonania tego orzeczenia (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia (...) r. sygn. akt I SA/Bk (...), wyrok WSA w Gdańsku z dnia (...) r., sygn. akt I SA/Gd (...), a także C. K. - K. do art. 32a u.p.e.a. - System Informacji Prawnej Lex).

W sytuacji takiej jak rozpoznawana, gdy niekwestionowana jest informacja o wszczęciu przez ZUS postępowania w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącej "za brak zapłaty składek" to należałoby przyjąć, że spełniona była przesłanka z art. 32a § 1 u.p.e.a. w postaci wszczęcia postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jakim aktem i kiedy Zakład wszczął postępowanie, a także kiedy i jakim aktem rozstrzygnął w przedmiocie "braku podstaw do wydania decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym" zarówno pracowników jak i samej skarżącej - co organ winien jednoznacznie wyjaśnić. Nie ma jednak wątpliwości, iż wskazane postępowanie toczyło się i dotyczyło w istocie "istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej" (składek) o czym stanowi art. 32a § 1 u.p.e.a.

Jak wynika z art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.) Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw w szczególności w zakresie w tym przepisie określonym. Natomiast zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy, decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Taka sytuacja w której prowadzone byłyby tego typu tryby nadzwyczajne w niniejszej sprawie nie zachodzi, albowiem, czego organy nie kwestionują, w sprawie złożono odwołanie do Sądu Okręgowego.

Nadto zdaniem Sądu, w kontekście redakcji art. 32a § 1 u.p.e.a. Stronie nie mógł co do zasady przysługiwać mniejszy zakres tymczasowej ochrony tylko z tego powodu, iż w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający jako organ egzekucyjny reprezentował jednocześnie wierzyciela.

Niezależnie od powyższego zauważyć natomiast należy, że wierzyciel mógł w każdej chwili zadecydować o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego lub podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wcześniej jednak, zdaniem Sądu, już po wszczęciu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników (...), należało podjąć kroki w celu zastosowania w sprawie art. 32a § 1 u.p.e.a. - czego, jak wynika z akt sprawy nie uczyniono.

Wskazać należy też, że postępowaniem o którym mowa w art. 32a § 1 u.p.e.a. może być zdaniem Sądu co do zasady nie tylko postępowanie przed ZUS, ale również postępowanie przed Sądem Okręgowym, wszczęte na skutek odwołania od decyzji ZUS w przedmiocie odpowiedzialności za składki (ewentualnie wszczęte z odwołania w przypadku braku decyzji ZUS we wskazanym w art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 2-miesięcznym terminie) jest to bowiem postępowanie "w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej".

Sugerują to poglądy doktryny, np. R. Hauser, A. Skoczylas w "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. 9 wydanie, W. 2018, s. 250 zauważają, iż wydaje się, że komentowany artykuł (32a u.p.e.a.) będzie odnosił się do należności pieniężnych ustalanych w drodze cywilnoprawnej, w razie wszczęcia postępowania mającego na celu ich weryfikację.

Potwierdza to też zdaniem Sądu prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia (...) r. sygn. akt I SA/Gd (...). Jakkolwiek w badanym w tamtym postępowaniu przypadku oddalono skargę, albowiem prawomocny wyrok Sądu Okręgowego oddalający odwołanie strony od decyzji ZUS zapadł przed złożeniem skargi do WSA, to jego treść potwierdza, iż przepisy art. 32a § 1 i 2 u.p.e.a. przewidują konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej. Sąd przywołał przy tym treść uzasadnienia projektu ustawy i wskazał, że postępowania, o których mowa w art. 32a § 1 u.p.e.a., są postępowaniami zwykłymi, w ramach których badana i oceniana jest okoliczność istnienia obowiązku uiszczenia należności pieniężnej lub wysokość należności pieniężnej.

Sąd rozpoznający obecnie sprawę zauważa, że postępowanie przed Sądem Okręgowym wszczęte na skutek odwołania od decyzji ZUS jest postępowaniem zwykłym, nie zaś postępowaniem nadzwyczajnym.

Z kolei w wyroku WSA w Ł. z dnia (...) r. o sygn. akt III SA/Łd (...), stwierdzono, iż fakt toczącego się postępowania cywilnego nie dotyczącego bezpośrednio należności objętych tytułami wykonawczymi nie stanowi ustawowej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego (o której mowa w art. 32a § 1 u.p.e.a.). Pogląd ten potwierdza a contrario, że fakt toczącego się postępowania cywilnego dotyczącego bezpośrednio należności objętych tytułami wykonawczymi - stanowi ustawową przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego o której mowa w art. 32a § 1 u.p.e.a.

Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie wniosek o przeprowadzenie dowodu z protokołu przesłuchania Strony oraz M. F., sporządzonego w dniu (...) r., w sprawie VI U (...), przed Sądem Okręgowym w S. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, że protokół przesłuchania świadka nie stanowi dokumentu o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., a po drugie mimo wniosku o przeprowadzenie dowodu Strona nie załączyła do skargi wskazanych protokołów.

Sąd zauważa również, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika, został oparty o podstawę w postaci art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Wskazany przepis stanowi, iż w przypadku wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W związku z powyższym Sąd zwrócił się z zapytaniem do organu czy wniosek ten został przez organ rozpoznany. W odpowiedzi organ w dniu (...) r. złożył pismo procesowe w którym wyjaśnił, iż wniosek Skarżącej nie był i nie jest rozpoznawany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Mając jednak na uwadze wcześniejsze kwestie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na uwadze wyrażone wyżej poglądy Sądu, będzie obowiązany uwzględnić w swoich rozważaniach wyżej opisane okoliczności, tj. skutek wszczęcia przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a następnie Sądem Okręgowym w S. postępowania w sprawie odpowiedzialności Skarżącej za składki z tytułu ubezpieczeń społecznych Skarżącej oraz pracowników (...).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości (...) zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości (...) zł.

Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w również internetowej bazie orzeczeń NSA - (...)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.