Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 5 marca 2008 r.
I SA/Sz 876/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Iwona Golec (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie: Referendarza sądowego Iwony Golec po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z (...) nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok oraz stwierdzenia nadpłaty w tym podatku postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 10 stycznia 2008 r. (doręczonym skarżącemu 14 stycznia 2008 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę B. K. na opisaną wyżej decyzję.

W dniu 19 stycznia 2008 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą niepełnosprawną-leżącą, oświadczył, że sytuacja finansowa, w jakiej się znajduje oraz nieznajomość prawa ograniczają możliwość dochodzenia praw. Skarżący dodał, że koszty zabezpieczenia medycznego przekraczają wysokość otrzymywanej renty.

Odnośnie stanu rodzinnego i majątkowego skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną L., nieposiadającą dochodów, a źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego w wysokości 683,04 zł brutto. Skarżący wykazał na urzędowym formularzu, że jedynym składnikiem posiadanego majątku jest mieszkanie o powierzchni 93 m-. Do wniosku dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz odcinek renty skarżącego za grudzień 2007 r. z wykazaną kwotą netto 575 zł.

Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Stosownie do powyższego, uwzględniając dane wynikające z akt podatkowych, w szczególności te odnoszące się do otrzymywania przez skarżącego w latach 2004, 2005 i 2006 świadczenia z Francji w związku z wypadkiem - w wysokości odpowiednio 69.384,00 zł, 21.057,00 zł, 20.677,88 zł rocznie, zobowiązano skarżącego do przedłożenia m.in. kopii dokumentów potwierdzających wysokość otrzymanych świadczeń tytułem renty zagranicznej z Francji w okresie ostatnich sześciu miesięcy oraz dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny z okresu ostatnich sześciu miesięcy.

Z przedłożonych faktur i oświadczeń skarżącego wynika, że miesięczne wydatki na zakupy lekarstw stanowią kwotę ok. 460 zł, natomiast wydatki na gaz, energię elektryczną i wodę w wysokości ok. 270 zł.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego świadczenia z Francji skarżący zaznaczając, że nie otrzymuje renty - jest to, jak wskazał, odszkodowanie - nie podał wysokości otrzymywanych świadczeń z Francji w okresie ostatnich sześciu miesięcy.

B. K. nie wykazał również wysokości otrzymanych kwot z Francji w odpowiedzi na ponowne wezwanie referendarza w tym zakresie (wezwanie z 19 lutego 2008 r.) z pouczeniem o skutkach niewykonania wezwania.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że jedyną przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, t. j. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest sytuacja finansowa strony ubiegającej się o prawo pomocy, a ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy spoczywa na tej stronie postępowania. Od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.

Zaznaczyć również należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem."

Podkreślić należy, że skarżący nie wykonał wezwania w zakresie wykazania wysokości wszystkich otrzymywanych środków pieniężnych stanowiących źródła utrzymania jego oraz małżonki. B. K. oświadczył na urzędowym formularzu, że źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest renta skarżącego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 683,04 zł brutto, natomiast z dołączonego do akt podatkowych zaświadczenia Podstawowej Kasy Ubezpieczeń Społecznych z CELRMOND-FERRAND (Francja) z (...) 2007 r. wraz z tłumaczeniem na język polski - k.21 kart podatkowych, wynika, że skarżący jest uprawniony do pobierania świadczeń w wysokości 16.554,00 euro rocznie.

Jednak wbrew dwukrotnemu wezwaniu skarżący nie podał żadnych dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych faktycznie świadczeń, nie złożył również, odnośnie ich wysokości, żadnych oświadczeń.

Należy przy tym mieć na uwadze, że skarżący został poinformowany, że nieuzupełnienie wniosku o żądane dokumenty będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy (zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu).

Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dodatkowych oświadczeń oraz z dokumentów pochodzących z akt podatkowych w sprawie nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy.

Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie wykazała ona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.