Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 23 kwietnia 2008 r.
I SA/Sz 849/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.).

Sędziowie: NSA Marian Jaździński, WSA Alicja Polańska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. i stwierdzenia nadpłaty w tym podatku oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

"P" SA w W. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. uzasadniając, że zapłaciła nienależny podatek:

-

od pasów drogowych wraz z drogami, które nie podlegają opodatkowaniu z mocy art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z 12 styczna 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.),

-

od gruntów rolnych i nieużytków, które nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości z mocy art. 2 ust. 2 i art. 7 ust. 1 pkt 10 powołanej wyżej ustawy.

Do wniosku Spółka załączyła odpowiednią korektę pierwotnej deklaracji.

Prezydent Miasta S. decyzją z (...) częściowo uwzględnił wniosek i stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie (...) zł i określił odpowiednio niższe zobowiązanie podatkowe Spółki w tym podatku.

Organ uznał za uzasadniony wniosek Spółki w zakresie dotyczącym gruntów rolnych i nieużytków, które nie są zajęte na działalność gospodarczą i nie podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 2 ust. 2 oraz są zwolnione od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o p.o.l.

Natomiast za nieuzasadniony organ uznał wniosek Spółki w części dotyczącej pasów drogowych i dróg uznając, że art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. nie ma w sprawie zastosowania. Ustalono bowiem, że Spółka nie posiadała gruntów, które zostałyby wyodrębnione geodezyjnie jako drogi o symbolu użytku "dr". Zatem wszystkie wykazane w deklaracji grunty związane z działalnością gospodarczą Spółki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (art. 2 ust. 1 pkt 1) jak również budowle dróg faktycznie istniejące na tych gruntach i związane z prowadzeniem działalności gospodarczej Spółki podlegają temu podatkowi (art. 2 ust. 1 pkt 3).

Przytaczając art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, organ podatkowy I instancji, wobec braku definicji w ustawie o p.o.l., odwołał się do definicji "pasa drogowego" i "drogi" określonych w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Zgodnie z art. 4 pkt 1 i 2 tej ustawy

-

pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą,

-

droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu, zlokalizowana w pasie drogowym.

Z przytoczonych definicji wynika wyraźnie rozróżnienie budowli drogi od gruntu pod nią stąd - w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - budowla drogi jest odrębnym od gruntu przedmiotem opodatkowania.

Wyłączenie od opodatkowania, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 43 ustawy o p.o.l. zachodzi tylko w razie istnienia drogi wyodrębnionej geodezyjnie. W tym zakresie organ I instancji powołał się na art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), zgodnie z którym podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Szczegółowe zasady prowadzenia ww. ewidencji zawiera rozrządzenie Ministra Rozwoju regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), w którym w grupie grunty zabudowane i zurbanizowane w § 68 ust. 3 wymieniono drogi oznaczone symbolem "dr". W załączniku do ww. rozporządzenia określono definicję gruntu jako "dr" w ten sposób, że do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty w granicach pasów drogowych dróg publicznych i dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. W szczególności do dróg zalicza się grunty zajęte pod drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe, gminne, w osiedlach mieszkaniowych, drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, place postojowe i manewrowe przy dworcach kolejowych, autobusowych i lotniczych. Grunty zajęte pod wewnętrzną komunikację gospodarstw rolnych, leśnych oraz poszczególnych nieruchomości nie są drogami w rozumieniu rozporządzenia.

Organ I instancji podkreślił, że dla potrzeb związanych z podatkiem od nieruchomości podstawowe znaczenie mają zapisy w ewidencji gruntów i budynków, które są wiążące dla organów podatkowych. Organ I instancji powoła się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lipca 2005 r. sygn. akt III S/Wa 1206/05 Lex 174433.

W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że skoro Spółka nie posiadała gruntów wyodrębnionych geodezyjnie i oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", nie było podstaw do zastosowania wyłączenia od podatku przewidzianego w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. Tym samym nie było podstaw do stwierdzenia nadpłaty w tym zakresie.

Od decyzji organu I instancji Spółka wniosła odwołanie w części, w której nie uwzględniono jej wniosku o stwierdzenie nadpłaty zarzucając naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. oraz art. 122 i art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania Spółka, powołując się na definicje drogi i pasa drogowego z ustawy o drogach publicznych, wyraziła pogląd, że wszystkie, nie tylko publiczne pasy drogowe i drogi wraz z obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu były wyłączone od opodatkowania, w tym także drogi wewnętrzne wraz z pasami drogowymi, jakie spółka posiadła na terenie swoich baz. Zdaniem Spółki o kalifikacji pasów drogowych i dróg powinno decydować rzeczywiste ich istnienie, a nie oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków, do której to ewidencji ustawy o drogach się nie odwołuje. Spółka zarzuciła, że organ I instancji bezpodstawnie postawił znak równości pomiędzy pasem drogowym a drogą, podczas gdy jej zdaniem, pas drogowy nie jest (tylko) gruntem pod drogą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...). utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając w pełni jej argumentację. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Spółki, że wyłączenie od opodatkowania przewidziane w art. 2 ust. 3 pkt 4 obejmowało nie tylko drogi publiczne, lecz także inne, w tym wewnętrzne, jednakże warunkiem koniecznym było geodezyjne wyodrębnienie gruntu i jego oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", co wynika z art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 29 czerwca 2006 r. sygn. II FSK 842/05).

Odnosząc się do zarzutu wewnętrznej sprzeczności decyzji I instancji polegającej na tym, że określono podatek od budowli jaką jest droga, które istnienie zanegowano, organ odwoławczy wyjaśnił, że świetle art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l określenia "pas drogowy", "droga", "obiekt budowlany" są pojęciami odrębnymi. Czym innym jest droga rozumiana jako budowla, a czym innym jest pas drogowy rozumiany jak grunt. Jeżeli zatem grunt nie był oznaczony w ewidencji symbolem "dr" to nie mógł być traktowany jako pas drogowy podlegający wyłączeniu od podatku. Dopiero oznaczenie gruntu w ewidencji symbolem "dr" powoduje, że istnieje pas drogowy podlegający wyłączeniu od podatku a wraz z nim budowla drogi. Brak geodezyjnego wyodrębnienia gruntu nie zaprzecza istnieniu budowli w postaci drogi na gruncie, jednakże w sytuacji takiej grunt, a wraz z nim budowla drogi nie są wyłączone od opodatkowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że wydana została z naruszeniem art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. polegającym na niezasadnym wprowadzeniu wymogu istnienia wpisu określonej treści w ewidencji gruntów i budynków, co nie wynika z treści tego przepisu. W uzasadnieniu skargi skarżąca dokonała analizy pojęć pasa drogowego i drogi na gruncie Prawa drogowego i wyprowadziła wniosek, że pas drogowy znajduje się zawsze tam, gdzie występuje droga tzn. nie jest możliwe istnienie pasa drogowego bez drogi, ani drogi bez pasa drogowego, przy czym związek ten ma charakter wyłącznie faktyczny. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że jeżeli istnieje droga, to istnieje pas drogowy, co samo przez się uzasadnia stosowanie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. Z przepisu tego nie wynika, by istnienie pasa drogowego zależne było do odpowiedniego zapisu w ewidencji gruntów i budynków jak to, przykładowo, przewidziano art. 2 ust. 2 powołanej ustawy oraz w znowelizowanych od 1 stycznia 2007 r. przepisach tej ustawy. Skarżąca podkreśla, że tam gdzie normodawca chciał uzależnić wyłączenie podatkowe od treści ewidencji gruntów i budynków, wskazał to wyraźnie w treści przepisów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.

Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne i - zwięźle je przedstawiając - podlegają na tym, że skarżąca Spółka, prowadząca działalność gospodarczą w zakresie usług międzynarodowej i krajowej spedycji, posiada na terenie swojej bazy transportowej w Szczecinie wewnętrzne drogi wraz z placami postojowymi oraz innymi obiektami i urządzeniami, przy czym grunt na którym znajdują się budowle dróg nie został wyodrębniony geodezyjnie i nie został oznaczony w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr".

Spór sprowadza się do tego, czy wyłączenie od podatku od nieruchomości przewidziane w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. odnosi się do faktycznie istniejących pasów drogowych wraz z budowlami dróg oraz obiektami budowlanymi i urządzeniami (...) niezależnie od tego czy grunt zajęty pod te obiekty został wyodrębniony geodezyjnie i oznaczony w ewidencji symbolem "dr".

W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem zaskarżonej decyzji, że wyłączeniu od opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. podlegały pasy drogowe, a więc wydzielone liniami granicznymi grunty, wraz z będącymi budowlami drogami oraz obiektami budowlanymi (...), przy czym grunt zajęty pod pas drogowy musiał być wyodrębniony geodezyjnie i oznaczony w ewidencji gruntów i budynków symbolem użytku gruntowego "dr". Warunek ten nie wynika wprawdzie wprost z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l., jednakże wynika z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym podstawą m.in. wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jest to przepis równorzędnej rangi ustawowej o charakterze wiążącym dla organów podatkowych. Dane te mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, a więc organ podatkowy nie może ich pominąć przy wymiarze podatku bez względu na to czy odpowiadają one stanowi faktycznemu. W interesie strony było podjęcie odpowiednich działań przed właściwym organem w celu doprowadzenia ewidencji gruntów do zgodności ze stanem faktycznym. Organ podatkowy nie jest uprawniony do korygowania danych zawartych w ewidencji gruntów.

Wiążący dla organów podatkowych charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków znajduje potwierdzenie w utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych, którego przykłady przytoczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Okoliczność, że art. 2 ust. 2 ustawy o p.o.l. wprost nawiązuje do klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków, nie oznacza, że dane z tej ewidencji mogą być pominięte przy wymiarze podatków od innych gruntów. Obowiązek uwzględniania danych z ewidencji gruntów i budynków wynika bowiem z art. 21 Prawa geodezyjnego i dotyczy wszystkich ewidencjonowanych geodezyjnie gruntów objętych przepisami ustaw podatkowych, w tym także ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Artykuł 2 ust. 2 ustawy o p.o.l. stanowi wyjątek od wynikającej z art. 21 Prawa geodezyjnego zasady związania organów podatkowych danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, pozwala bowiem na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów mimo ich sklasyfikowania w ewidencji jako użytki rolne, grunty zadrzewione, zakrzewione i lasy, które zasadniczo nie podlegają podatkowi od nieruchomości, jeśli zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Tylko w takiej sytuacji organy podatkowe władne są dokonać samodzielnych ustaleń z pominięciem ewidencji.

Wyjątek ten nie obala zasady związania organów podatkowych danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatków.

Również nieuzasadnione są wywody skarżącej nawiązujące do zmienionej od 1 stycznia 2007 r. treści przepisów ustawy o p.o.l., gdyż dokonane zmiany nie wyłączają wynikającej z art. 21 Prawa geodezyjnego zasady związana organów podatkowych danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków.

Reasumując, skoro niesporne jest, że skarżąca Spółka w omawianym roku podatkowym nie posiadała gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", to nie było podstaw do wyłączenie od podatku przewidzianego w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p.o.l gruntów faktycznie zajętych na pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami wymienionymi w tym przepisie. Zasadnie objęto opodatkowaniem grunty zgodnie z klasyfikacją wynikającą z ewidencji i odrębnie budowle dróg według wartości zadeklarowanej przez skarżącą Spółkę, co przekonywająco i zgodnie z powołanymi przepisami zostało wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odmienne stanowisko skargi nie ma uzasadnienia prawnego.

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego nieuzasadniona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.