Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720748

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 18 września 2019 r.
I SA/Sz 726/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Kowalewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2019 r. wniosku W.P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.P,. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej za zaległości w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) sierpnia 2019 r. W. - reprezentowany przez doradcę podatkowego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lipca 2019 r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej za zaległości w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ lub sąd, w razie nieuwzględnienia wniosku przez organ.

W obszernym uzasadnieniu wniosku, w którym powołano liczne orzeczenia sądów administracyjnych oraz stanowiska doktryny, skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków o czym w niniejszym przypadku przemawia przede wszystkim wysokość kwoty egzekwowanego zobowiązania podatkowego (wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego) w odniesieniu do sytuacji majątkowej skarżącego, która obecnie wynosi ponad (...) zł i wciąż rośnie.

Skarżący, wskazał, że pomimo posiadanego majątku, nie jest zdolny do jednorazowej spłaty zobowiązania bez uszczerbku dla jego majątku i planowanego rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący powołując się na dołączone do wniosku dokumenty wskazał, że w 2018 r. osiągał dochód ze wszystkich źródeł (po opodatkowaniu) w wysokości średnio (...) zł miesięcznie.

Z dniem (...) listopada 2018 r. skarżący zakończył prowadzenie działalności i w dniu

(...) grudnia 2018 r. został wykreślony z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (wydruk w załączeniu). Do dnia sporządzenia wniosku w 2019 r. skarżący nie uzyskiwał żadnych dochodów.

Skarżący przedstawił szczegółowe zestawienie sald na posiadanych przez niego rachunkach bankowych, wskazując jednocześnie, że obecnie posiadane przez niego środki na rachunkach bankowych i w gotówce to (...) zł, co stanowi jedynie około 1,27% spornej zaległości. Nadto, wskazał, że posiada papiery wartościowe - obligacje o wartości - (...) zł. W przypadku spieniężenia obligacji, nie notowanych na rynku publicznym z datą wykupu planowaną na rok 2022 - co nie będzie optymalnym rozwiązaniem - płynne środki finansowe wynosiłyby około 5,72% spornej zaległości. Skarżący oświadczył, że nie posiada ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł.

Skarżący wskazał również, że jest współwłaścicielem nieruchomości:

1) (...)% udziału w nieruchomości nr KW (...) - działka leśna/rolna, częściowo, zabudowana o powierzchni (...) ha - szacunkowa wartość około (...) zł,

2) (...)% udziału w nieruchomości mieszkalnej nr KW (...), stanowiącej mieszkanie o powierzchni (...) m2 wobec, którego toczy się postępowanie sądowe - szacunkowa wartość rynkowa około (...) zł,

3) (...)% udziału w nieruchomości nr KW (...) - działka rolna: łąki, rowy o powierzchni (...) ha - szacunkowa wartość około (...) zł.

4) (...)% udziału w nieruchomości mieszkalnej o powierzchni (...) m2 - szacunkowa wartość około (...) zł.

Współwłaścicielami ww. nieruchomości, za wyjątkiem pozycji nr 3, są osoby obce w stosunku do skarżącego. Wyjaśnił przy tym, że korzystna sprzedaż wskazanych wyżej nieruchomości jest obecnie na wolnym rynku znacznie utrudniona. Częściowy udział we własności istotnie ogranicza atrakcyjność ewentualnej oferty. Dodatkowo obrót nieruchomościami rolnymi oraz leśnymi, został znacznie ograniczony przez ustawodawcę. Wreszcie co do nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny toczy się spór sądowy. Toteż do jego prawomocnego zakończenia jego korzystne zbycie jest w praktyce niemożliwe (a na pewno bardzo utrudnione).

Skarżący podkreślił, że od grudnia 2018 r. nie uzyskuje żadnych dochodów

(od tego momentu podejmuje działania mające na celu podjęcie zatrudnienia lub uzyskiwania dochodów w innej formie). Posiadane środki i udziały w nieruchomościach stanowią dorobek skarżącego pochodzący z jego całego, dotychczasowego, aktywnego zawodowo okresu życia (aktualnie ma (...) lata) i mają stanowić podstawę przygotowywanej do uruchomienia działalności gospodarczej jak również zabezpieczenie jego bieżących kosztów utrzymania oraz kosztów leczenia.

Skarżący wskazał przy tym, że sprzedaż wszystkich ww. nieruchomości, czy nawet udziału należącego do skarżącego doprowadzi do sytuacji, w której zarówno skarżący, jak też osoby mu bliskie, mogą utracić miejsce do zamieszkiwania. Skutek w postaci powstania obowiązku zwrotu przez organy wysokiej kwoty zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami, nie spełni swojej podstawowej funkcji rekompensacyjnej - skarżący, pozbawiony uprzednio przez organ egzekucyjny wszelkich środków i oszczędności, nie będzie w stanie zwrotnie nabyć ww. nieruchomości, bowiem cena ich zakupu - przy uwzględnieniu dynamiki zmian na tynku nieruchomości - z pewnością znacznie wzrośnie.

Nadto, egzekucja zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne szkody, zarówno w sferze niemajątkowej skarżącego. Utrata wszelkich oszczędności ulokowanych obecnie na rachunkach bankowych a także okoliczność, że pozostaje aktualnie bez zatrudnienia, nie tylko uniemożliwi skarżącemu i jego rodzinie codzienne funkcjonowanie, ale również pozbawi skarżącego widoków na przyszłość. Jedynym źródłem zabezpieczenia skarżącego pozostają bowiem posiadane we współwłasności nieruchomości. Egzekucja całego majątku również uniemożliwi skarżącemu kontynuację rozpoczętego już leczenia urologicznego. Skarżący, podkreślił, że wszystkie obecnie zaoszczędzone środki pieniężne przeznacza na utrzymywanie siebie i rodziny oraz na leczenie bliskiej mu osoby, tj. (...)-letniego ojca, którego emerytura nie wystarcza zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych oraz na zapewnienie całodobowej opieki lekarza i dodatkowego leczenia.

Skarżący wskazał przy tym, że aktualnie poszukuje zatrudnienia, niemniej jednak wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje brak możliwości zatrudnienia w dotychczas pełnionym przez skarżącego zawodzie na stanowiskach managerskich oraz znacznie ograniczy możliwość rozpoczęcia planowanej działalności gospodarczej w związku z brakiem jego stabilnej sytuacji finansowej. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt wpływu postępowania egzekucyjnego na sytuację rodzinną skarżącego - brak możliwości zaspokajania uzasadnionych potrzeb rodziny, może stanowić przyczynę jej rozpadu.

Jednocześnie skarżący zwrócił uwagę, że podjął wszelkie możliwe środki w celu jak najszybszego zakończenia niniejszego sporu - skarga na ww. obszerną decyzję ((...) strony maszynopisu), wobec ustawowego 30-dniowego terminu, wniesiona została przed terminem. Skarżący w toku całego postępowania podatkowego nie podejmował żadnych kroków, które mogłyby utrudnić czy udaremnić ewentualną egzekucję. Przedstawił w sposób całościowy, transparentny i zupełny swój majątek oraz dochody. To potwierdza, że intencją skarżącego jest jedynie uzyskanie tymczasowego zabezpieczenia jego egzystencji do czasu rozpatrzenia sprawy w postępowaniu sądowym a nie uchylanie się od ewentualnych skutków zaskarżonej decyzji.

Jak wynika, z przesłanych przez organ odwoławczy akt sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia ww. wniosku i postanowieniem z dnia (...) września 2019 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie do treści art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

Wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wstrzymania wykonania decyzji tj. znaczna szkoda i trudne do odwrócenia skutki jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

Natomiast trudne do odwrócenia skutki, mogą być zarówno skutkami prawnymi, jak i faktycznymi, a także równolegle, prawnymi i faktycznymi. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Jagielska, Wiktorowska, Wajda (w:) red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 378 i nast.).

Jednocześnie, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, co oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione.

Mając powyższe rozważania na uwadze, po dokonaniu oceny wniosku skarżącego, sąd za uzasadnione uznał wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżoną w sprawie decyzją nałożono na skarżącego jako członka zarządu spółki akcyjnej obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie (...) zł, a jak wskazuje skarżący we wniosku obecnie kwota ta wynosi już ponad (...) zł Należy zaznaczyć, że wykonanie decyzji dotyczącej należności nie zawsze wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem zależy to od okoliczności sprawy, między innymi od wysokości kwoty, której dotyczy decyzja i stopnia dolegliwości powstałych wskutek wykonania decyzji. W niniejszej sprawie, okoliczności wskazane przez skarżącego uzasadniają jednakże udzielenie mu ochrony tymczasowej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że ewentualne egzekwowanie tak znacznej kwoty w drodze egzekucji, nawet przy uwzględnieniu wartości posiadanego przez niego majątku w tym środków pieniężnych w kwocie (...) zł, obligacji o wartości (...) zł, a także wskazanych wyżej nieruchomości będących współwłasnością skarżącego, może spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty płynności finansowej oraz narazić na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Skarżący wprawdzie w 2018 r. osiągał dochód ze wszystkich źródeł

(po opodatkowaniu) w wysokości średnio (...) zł miesięcznie, jednakże z dniem

(...) listopada 2018 r. zakończył prowadzenie działalności i obecnie nie uzyskuje dochodów. Jednocześnie skarżący aktualnie ma (...) lata, a zgromadzone przez niego środki pieniężne są konieczne dla utrzymania skarżącego i jego rodziny, w tym leczenia skarżącego oraz jego (...)-letniego ojca, którego - jak wskazuje we wniosku - emerytura nie wystarcza zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych oraz na zapewnienie całodobowej opieki lekarza i dodatkowego leczenia. Ponadto, jak wyjaśnił skarżący posiadane przez niego środki mają stanowić podstawę przygotowywanej do uruchomienia przez niego działalności gospodarczej.

Badając przesłanki uzasadniające niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji, sąd za zasadne uznał również obawy skarżącego, że egzekucja z nieruchomości wchodzących w skład jego majątku może utratę miejsca zamieszkania skarżącego, a także biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, pozwala przypuszczać, iż uzyskana cena ze sprzedaży pozostałych nieruchomości będzie znacząco niższa, od ceny rynkowej. Uzyskana w ten sposób kwota, nie będzie wystarczająca dla zaspokojenia Skarbu Państwa z tytułu wydanej stosunku do skarżącego decyzji. Nadto, ewentualne późniejsze pozytywne rozstrzygnięcie sądu nie odwróci skutków prowadzenia egzekucji względem skarżącego zarówno materialnych jak i niematerialnych związanych z potęgowaniem stresu oraz ryzykiem pogorszenia zdrowia skarżącego i jego rodziny.

Na koniec zauważyć należy, że jak wynika z treści postanowienia organu odwoławczego interes Skarbu Państwa został zabezpieczony poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości.

Reasumując, w ocenie sądu skarżący wykazał że w sprawie zachodzą okoliczności, które uprawdopodabniają, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody, lub trudne do odwrócenia skutki. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.

Dla porządku, sąd wskazuje, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez sąd orzeczenia uwzgledniającego skargę bądź uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.

Wszystkie cytowane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.