Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1767842

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 31 lipca 2015 r.
I SA/Sz 502/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniej Marty I o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D S, małoletniej M I, małoletniego P I na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 29 stycznia 2015 r. nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżąca małoletnia M I (ur. (...) r.) reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego - matkę D S, zobowiązana solidarnie z pozostałymi skarżącymi do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości (...) zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że uiszczenie wpisu od skargi w kwocie (...) zł miałoby negatywne skutki dla jej koniecznego utrzymania. Skarżąca jest osobą małoletnią, pozostającą na stałym utrzymaniu matki D S. Skarżąca nie osiąga żadnego dochodu. W związku z wniesieniem do sądu skarg na cztery inne decyzje organu podatkowego, jest ona zobowiązana solidarnie do uiszczenia kwoty łącznie (...) zł. Skarżąca podała, że uiszczenie wpisów we wszystkich sprawach uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb wszystkich skarżących w sprawie.

Wyjaśniła, że głównymi składnikami jej majątku jest udział w wysokości 1/8 części spadku po ojcu, w skład którego wchodzą opisane niżej prawa. Skarżąca wykazała:

- lokal mieszkalny w budynku położonym w S przy al. W o pow. (...) m2 - własność D S,

- 1/8 udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości niezabudowanej, powierzchnia gruntu (...) m2 - W gm. K,

- 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości niezabudowanej, pow. 6.774 m2 - ul. Widokowa i ul. Warszewska, Pilchowo;

- 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej, pow. 5.653 m2 - ul. Mickiewicza 19, Szklarska Poręba,

- 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej; pow. (...) m2; nr (...); S, gmina B,

- 1/48 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości niezabudowanej, poz. (...) m2 - ul. M, S,

- 1/8 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości zabudowanej budynkiem o pow. ogólnej (...) m2, pow. gruntu (...) m2 - ul. M w S,

- 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości, pow. (...) m2 -D, gmina D.

Skarżąca dodała, że do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy nie nastąpił dział spadku. Z uwagi na spór z pozamałżeńskim dzieckiem spadkodawcy, związany ze spadkiem, brak jest możliwości podziału lub sprzedaży części majątku spadkowego. W związku z posiadanymi nieruchomościami ciążą na skarżącej liczne zobowiązania, przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym; skarżąca podała też, że obecna łączna kwota zobowiązań przekracza szacunkowa wartość jej majątku.

Oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje matka i brat P I, którego stan majątkowy odpowiada stanowi majątkowemu skarżącej. Nie osiąga on żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki. Matka posiada udział do 1/4 części spadku. Nie posiada żadnych oszczędności, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci i wspiera finansowo trzy dorosłe córki, które pozostają bez stałego źródła utrzymania. Działalność gospodarcza matki wykazuje stratę.

Źródłem utrzymania skarżącej jest działalność gospodarcza matki, z której miesięczny dochód wynosi ok. (...) zł; (strata w 2014 r.) oraz renta rodzinna w wysokości ok. (...) zł.

Skarżąca wskazała na zobowiązania ciążące na skarżącej w związku z udziałem w spadku po K I, tj. podatek od nieruchomości, podatek leśny, rolny, należności z tytułu sprzedaży nieruchomości położonej w S, należność z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności, należność z tytułu umowy o kredyt denominowany inwestycyjny - umowa ugody z dnia 19 listopada 2007 r.

Skarżąca nie wykazała oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych rzeczy ruchomych.

Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła:

- postanowienie sądu z dnia 9 listopada 2009 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku,

- zeznanie podatkowe (PIT-36L) matki skarżącej za 2014 rok (przychód (...) zł z działalności gospodarczej - wynajem i zarządzanie nieruchomościami, dochód (...) zł, strata (...) zł),

- dokumenty potwierdzające prowadzone wobec skarżącej postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące należności związanych z posiadaniem nieruchomości (głównie zaległości podatkowe w podatkach lokalnych) wskazujące na zadłużenie masy spadkowej w wysokości przekraczającej (...) zł,

- ugodę zawartą z bankiem w dniu 19 listopada 2007 r.,

- decyzję ZUS z dnia 16 marca 2015 r. o waloryzacji renty matki skarżącej - renta dla trzech osób wynosi (...) zł, od 1 marca 2015 r. kwota do wypłaty to (...) zł.

Przedstawione wyżej oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Powyższe zobowiązanie, skierowane do pełnomocnika skarżącej na podstawie art. 255 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., obejmowało:

1)

wyciągi z wszystkich rachunków bankowych D S, M I, P I, w tym bieżących, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, za okres od 15 kwietnia do 9 czerwca b.r.,

2)

decyzje właściwych organów podatkowych (ze względu na miejsce położenia nieruchomości) ustalające skarżącym zobowiązanie podatkowe w zakresie podatków lokalnych (w tym podatku od nieruchomości) na 2015 rok,

3)

dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez skarżących wydatków związanych z utrzymaniem siebie oraz innych członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy,

4)

dodatkowe oświadczenia skarżących o sposobie korzystania z przedstawionych w uzasadnieniu wniosku (pkt 7 formularza PPF) nieruchomości (w tym m.in. gruntów kopalnianych-wydobycie torfu-położonych w W, nieruchomości w S stanowiących Ośrodek Wypoczynkowy "...", nieruchomości położonej w S przy ul. M, Ośrodek Wczasowo - Kolonijny B w D) oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy (np. umowy najmu, dzierżawy, ewidencje przychodów) oraz za 2014 rok (odpowiednie deklaracje podatkowe składane do właściwych organów podatkowych),

5)

dodatkowe oświadczenie o tytule prawnym skarżących do nieruchomości położonej w S przy ul. K wraz z podaniem powierzchni, stanowiącej wg oświadczenia skarżącej ich miejsce zamieszkania.

W odpowiedzi na wezwanie matka skarżącej przedłożyła:

- ponownie złożyła zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014" (PIT- 36L),

- decyzję Wójta Gminy K ustalającą skarżącej oraz pozostałym spadkobiercom (łącznie 8 osób) łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. w kwocie (...) zł, podstawę opodatkowania stanowiły położone w miejscowości W: "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem leśnym - (...) ha; grunty "pozostałe" podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości - (...) m2, "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym - (...) ha,

- wystawione w stosunku do matki skarżącej tytuły wykonawcze Prezydenta Miasta S z dnia 5 marca 2015 r. na łączna kwotę ok. (...) tys. zł,

- wyciągi bankowe z rachunku matki skarżącej z okresu od 1 kwietnia do 22 czerwca 2015 r.,

- dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości (faktury za energię elektryczną, gaz, opłata za wieczyste użytkowanie, przelewy bankowe potwierdzające spłatę zobowiązań i zaległości, telefon,),

- dodatkowe oświadczenie z dnia 26 czerwca 2015 r. matki skarżącej o sposobie korzystania z posiadanych nieruchomości (k. 103-104),

- dodatkowe oświadczenie matki skarżącej o tym, że zajmowana przez nią nieruchomość (S, ul. K) jest zabudowana domem jednorodzinnym, którego właścicielką jest teściowa - J I; z ww. nieruchomości z małoletnimi dziećmi nieodpłatnie; ponosi koszty pobytu teściowej w domu seniora w wysokości (...) zł miesięcznie (przedłożyła dowody uiszczenia ww. opłat w kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. oraz oświadczenie prezesa zarządu spółki o tym, że J I przebywa w Domu Seniora w W),

- zawartą umowę kredytu hipotecznego z 2007 r. kwoty (...) zł indeksowanego kursem CHF,

- księga przychodów i rozchodów - sumy 2014,

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Skarżąca wybiórczo wykonała wezwanie referendarza sądowego, ograniczając się w głównej mierze do przedłożenia dokumentów potwierdzających prowadzone postępowania egzekucyjne oraz wysokość ciążących na skarżącej zobowiązań związanych z posiadanymi nieruchomościami.

Przede wszystkim należy zaakcentować, że skarżąca nie wykazała jakimi środkami finansowymi aktualnie dysponuje, jakie otrzymuje obecnie dochody jej matka z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami oraz z innych ewentualnych źródeł w związku z posiadaniem tak dużego majątku. Skarżąca, jej matka i brat, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, niewątpliwie nie należą do osób ubogich.

Nie ulega wątpliwości, że posiadanie tak znacznego majątku powoduje, że na skarżącej oraz pozostałych spadkobiercach ciąży wiele zobowiązań związanych z zarządem tym majątkiem, w tym zobowiązania finansowe, na co skarżąca zwróciła szczególną uwagę. Część tych należności matka skarżącej reguluje dobrowolnie, część z nich jest realizowana w trybie egzekucyjnym (zaległości wobec Prezydenta Miasta S z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie ok. (...) tys. zł-tytuły wykonawcze z dnia 5 marca 2015 r., zaległości wobec Wójta Gminy K (...) zł - upomnienie z dnia 20 marca 2015 r.).

Majątek taki stanowi potencjalne źródło znacznych dochodów.

Podkreślić należy, że do oceny możliwości płatniczych w sprawie oraz w pozostałych zawisłych przed sądem w sprawach ze skarg D S, małoletniej M I, małoletniego P I, w których skarżący są solidarnie zobowiązani do uiszczenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie (...) zł, niezbędnie jest ustalenie aktualnej wysokości posiadanych przez skarżących środków finansowych.

Przypomnieć należy, że na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca wskazała, że pozostaje na utrzymaniu matki, która z działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości (...) zł miesięcznie, w 2014 r. poniosła stratę oraz że otrzymuje tytułem renty rodzinnej kwotę ok. (...) zł. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej otrzymuje na trzy osoby kwotę netto (...) zł. Z oświadczeń skarżących wynika, że nie posiadają oszczędności.

Wbrew wezwaniu, skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy w związku z posiadaniem przedstawionych w uzasadnieniu wniosku nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie jej przedstawicie ustawowy - matka, lakonicznie podała, że dochód z dzierżawy ośrodka wypoczynkowego w S (nieruchomość o powierzchni (...) m2) oraz dochód z dzierżawy prawa do nieruchomości w S przy ul. M (o powierzchni (...) m2), w której prowadzone jest przez "M.D." Spółka z o.o. w S niepubliczne przedszkole "...", "corocznie ujmowany jest w składanej przeze mnie deklaracji podatkowej". Wskazać w tym miejscu należy, że z treści wyciągów z rachunków bankowych matki skarżącej wynika, że otrzymuje za dzierżawę kwotę (...) zł miesięcznie (wpływ w czerwcu br.).

Równie nieprecyzyjnie, bez właściwego udokumentowania złożonych oświadczeń, wypowiedziała się matka skarżącej, odnośnie do pozostałych nieruchomości.

I tak, wskazała m.in., że lokal mieszkalny położony w S przy ul. W o powierzchni (...) m2 zajmowany jest bezumownie przez dwie osoby, które nie płacą czynszu, w chwili obecnej toczy się postępowanie o wydanie lokalu, nie został wyznaczony termin rozprawy.

Co do nieruchomości w Wielichówku (na urzędowym formularzu PPF oraz w oświadczeniu z dnia 26 czerwca 2015 r. skarżąca podała, że powierzchnia wynosi (...) m2) matka skarżącej wyjaśniła, że prawo do użytkowania "części nieruchomości" posiada spółka, która "podjęła działania celem uzyskania koncesji na wydobycie torfu" oraz że "zgodnie z wspomnianą umową spółka będzie zobowiązana do zapłaty czynszu dzierżawnego od chwili rozpoczęcia eksploatacji kopalni." Należy w tym miejscu wskazać, że z decyzji Wójta Gminy K ustalającej skarżącym łączne zobowiązane pieniężne na 2015 r. wynika, że powierzchnia nieruchomości w miejscowości W jest znacznie większa (grunty pozostałe o pow. (...) ha-leśne, (...) m2, (...) ha - rolne), a skarżąca nie wyjaśniła jaka część tej nieruchomości jest zajęta przez spółkę na wydobycie torfu, która to okoliczność miałaby wpływ na ocenę skali przedsięwzięcia i wysokości potencjalnych dochodów z ww. tytułu. Taka rozbieżność w powierzchni posiadanej nieruchomości budzi też poważne wątpliwości co do prawdziwości złożonego oświadczenia.

Z kolei odnośnie do nieruchomości o powierzchni (...) m2 położonej w miejscowości D, gmina D (decyzje w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej nieruchomości za lata 2010-2014 są przedmiotem zaskarżenia w zawisłych przed sądem sprawach I SA/Sz 498-502/15), skarżąca wyjaśniła, że na nieruchomości znajdują się budynki przeznaczone do prowadzenia ośrodka wypoczynkowego, których zły stan techniczny skutkował podjęciem decyzji o rozbiórce; decyzja o pozwoleniu na prace rozbiórkowe jest ostateczna i prace rozpoczną się w lipcu 2015 r.; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu.

Podobnie oświadczyła co do nieruchomości o powierzchni (...) m2 w S, gmina B; podała, że nieruchomość zabudowana budynkiem gorzelni, który jest w bardzo złym stanie technicznym i planowane jest jego wyburzenie w 2015-2016 ze względu na groźbę jego zawalenia; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu.

Skarżąca nie przedłożyła dokumentów o rozbiórce ww. nieruchomości.

Skarżąca, wbrew wezwaniu, nie przedłożyła decyzji innych właściwych organów podatkowych ustalających skarżącym zobowiązania podatkowe w zakresie podatków lokalnych (chociażby nieruchomości położonych w S, w R - brak oświadczenia co do sposobu wykorzystania nieruchomości "ziemia rolna w R), co uniemożliwia weryfikację jej oświadczenia co do powierzchni pozostałych nieruchomości oraz sposobu ich użytkowania.

Z kolei z przedłożonych dokumentów potwierdzających ponoszone przez matkę skarżącej wydatki wynika, że tylko w czerwcu b.r. matka skarżącej poniosła wydatki w łącznej kwocie przekraczającej (...) zł (czynsz córki A (...) zł, czynsz córki E (...) zł, gaz (...) zł, ZWiK (...) zł, realizacja zajęcia (...) zł, Starostwo Powiatowe w S - użytkowanie wieczyste (...) zł, ANr (...) zł, ubezpieczenie małoletnich dzieci (...) zł, Dom Seniora (...) zł). Powyższa okoliczność powoduje, że oświadczenie o wysokości posiadanych środków finansowych budzi poważne wątpliwości.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że z danych powszechnie dostępnych (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego Spółki M.D. w S - stan na dzień 28 lipca 2015 r.) wynika, że D S jest jedynym udziałowcem (posiada (...) udziałów o łącznej wysokości (...) zł) i jedynym członkiem zarządu Spółki "M.D." z siedzibą w S, która jest organem prowadzącym przedszkole niepubliczne "...", której to okoliczności skarżąca nie ujawniła w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia jasno swojej pełnej sytuacji finansowej, jej oświadczenie jest niepełne i nieprecyzyjne, to nie ma podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku, co skutkuje odmową przyznania skarżącej prawa pomocy.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.