Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1940732

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 6 listopada 2013 r.
I SA/Sz 313/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.).

Sędziowie WSA: Anna Sokołowska, Elżbieta Woźniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z siedzibą w O. z dnia 3 grudnia 2012 r. nr (...), odmawiającą L. M. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 6 kwietnia 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wpłynął wniosek L. M. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2012 r. W treści wniosku została zadeklarowana realizacja pakietu - 3 -Ekstensywne trwałe użytki zielone w ramach wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni (...) ha. W dniu 16 października 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęła korekta wniosku - w odpowiedzi na wezwanie organu - w której producent dokonał poprawy symbolu wariantu, który realizuje w swoim gospodarstwie, na wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach.

Po przeprowadzeniu kontroli w zakresie definicji trwałych użytków zielonych zadeklarowanych na powierzchni (...) ha na działce ewidencyjnej (...) obręb M. oznaczonej we wniosku identyfikatorami B, C, E i w oparciu o dane zawarte we wnioskach o przyznanie płatności za rok 2007 oraz 2008 dotyczące deklarowanych upraw na działce ewidencyjnej (...) (w 2007- owies, rośliny ozdobne; w 2008 - szparagi, rzepak, krzewy ozdobne) Kierownik Biura Powiatowego w O. stwierdził, że zadeklarowane działki nie spełniają definicji trwałych użytków zielonych zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L 316 z 2 grudnia 2009 r.) a w konsekwencji nie spełniają kryteriów kwalifikowalności określonych w § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.). Wobec powyższego organ pierwszej instancji, w dniu 3 grudnia 2012 r., wydał decyzję nr (...) o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. M., nie zgadzając się z przyjętym przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięciem, wniósł o jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał na nieprawidłowe postępowanie organu, który, jego zdaniem, nie przedstawił uzasadnienia prawnego wskazującego na związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy przytoczonymi definicjami a wnioskowaniem logicznym, na podstawie którego organ wywiódł konieczność rozpatrywania trwałych użytków zielonych przez pięć lat wstecz. Ponadto, w ocenie skarżącego organ nie wskazał przepisów prawa, które stanowiły podstawę do odmowy przyznania płatności, poruszając przy tym kwestię obowiązujących przepisów prawnych, które nie uległy zmianie na przestrzeni lat 2009-2011, a których różna interpretacja przeprowadzona przez ARiMR w poszczególnych latach udziału producenta w programie rolnośrodowiskowym spowodowała, iż pierwotnie producentowi przyznano płatność do powyższych działek rolnych, a w późniejszym czasie przyznania takiej pomocy odmówiono w oparciu o tożsame przepisy prawa.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji po ponownym rozpoznaniu sprawy wymienioną na wstępie decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że wydana ona została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu swojej decyzji, organ odwoławczy, po dokonaniu analizy i wykładni obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, na podstawie dokumentów składanych przez skarżącego w latach 2007-2011 r. oraz bazy danych ARiMR stwierdził, że na działce ewidencyjnej nr (...) w latach 2007-2008, a więc w okresie pięciu lat poprzedzających złożenie wniosku na rok 2012 r. były deklarowane uprawy rolne z grupy Jednolitej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej, wykluczające zakwalifikowanie gruntów do grupy trwałych użytków zielonych i dyskwalifikujących te grunty z prawa do otrzymania płatności za pakiet 3.

Odnosząc się do zarzucanej nieuprawnionej zmiany stanowiska organu co do płatności rolnośrodowiskowych, przyznawanych wnioskodawcy w latach wcześniejszych, organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie płatności rolnośrodowiskowych za lata 2009 i 2010 r., zostało przeprowadzone postępowanie w trybie nadzwyczajnym zakończone wydaniem decyzji z dnia 26 marca 2012 r. o nr (...) i nr (...) stwierdzających nieważność wcześniejszych decyzji o przyznaniu L. M. tych płatności na rok 2009 i 2010. Ponadto, zasadność odmowy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 r. z uwagi na kwestie nieprawidłowego zagospodarowania gruntów działki (...) w okresie pięcioletnim, potwierdził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 357/12.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów:

- art. 6, art. 8, art. 9 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego;

- § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.;

- art. 2 rozporządzenia 1120/2009 z 29 października 2009 r.,

- art. 39 rozporządzenia Rady Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji wyprowadzenie wniosków nie mających uzasadnienia ani w stanie faktycznym ani w obowiązujących przepisach prawa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ w żaden sposób nie udowodnił, że stan faktyczny na działce rolnej B, C i E jest inny niż określony w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Skarżący stwierdził, że posiada dowody wskazujące, że w momencie zakupu nieruchomości - a miało to miejsce w 2005 r. - działka ewidencyjna nie była użytkowana rolniczo i jej przywrócenie do prawidłowej gospodarki na użytkach zielonych wymagało przeprowadzenia prac melioracyjnych (dowód nr 1 - dokumentacja z wykonania projektu). Przed wykonaniem prac na nieruchomości na dziko było wypasane bydło, rosły drzewa i krzewy, jednak zły stan melioracji uniemożliwiał użytkowanie rolnicze. Zdaniem skarżącego, w uzasadnieniu decyzji organ przytoczył definicje trwałego użytku zielonego w myśl art. 2 rozporządzenia 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r., podkreślając składnik definicji: "niewłączonych do płodozmianu w gospodarstwie rolnym przez 5 lat lub dłużej". Tymczasem ustawowa definicja w tym zakresie brzmi: niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres 5 lat lub dłużej (...) co oznacza, że organ dokonał samoistnej interpretacji normy prawa materialnego. Ponadto, skarżący zarzucił organowi, że w uzasadnieniu decyzji nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego między definicjami a wnioskowaniem logicznym, na podstawie którego wywiódł konieczność rozpatrywania użytków zielonych przez 5 lat wstecz. Skarżący podniósł, że taka interpretacja organu administracji jest całkowicie sprzeczna z celem i ideą programu rolnośrodowiskowego. Według skarżącego nie jest zrozumiałe, na jakiej podstawie organ wywiódł, że na powierzchni była prowadzona produkcja rolna-rzepak, warzywa i rośliny ozdobne skoro całkowita powierzchnia działki ewidencyjnej nr (...) wynosi (...) ha z czego łąki, pastwiska i zadrzewienia stanowią łącznie (...) ha, natomiast różnice między tymi powierzchniami stanowi las i teren zalany wodami.

W skardze skarżący zawarł również wniosek skierowany do Sądu o rozpatrzenie problemu prawnego w rozszerzonym składzie bądź wystąpienie do sądu wyższej instancji, dotyczącego wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. oraz rozporządzenia 1120/2009 z 29 października 2009 r. i udzielenie odpowiedzi na pytanie: "czy i w jaki sposób na podstawie wymienionych przepisów stosując metody wnioskowania logicznego, reguły sensu, racjonalności, zasady gospodarki rolnej, ekonomii i zasady celowości przyznawania dofinansowania ze środków UE można wyprowadzić wniosek, że warunkiem niezbędnym do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej do danej nieruchomości rolnej jest uprzedni pięcioletni okres pozostawania nieruchomości jako ekstensywny trwały użytek rolny.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 30 października 2013 r., złożonym na rozprawie, skarżący podtrzymał zarzuty skargi oraz podniósł, że Agencja dokonując weryfikacji wniosku o płatność rolnośrodowiskową nie przeprowadziła sprawdzenia w terenie sposobu faktycznego zagospodarowania spornej działki, zaś o faktycznym rodzaju użytków dowodzi załączony do pisma wydruk zdjęcia satelitarnego z Geo-systemu. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy pominął fakt, że sprawy dotyczące płatności za lata wcześniejsze nie zostały jeszcze prawomocnie rozstrzygnięte z uwagi na złożoną skargę kasacyjną. Zdaniem skarżącego, z Preambuły do rozporządzenia (WE) nr 796 z dnia 21 kwietnia 2004 r. wynika, że decyzje o sposobie zagospodarowania gruntów pozostawia się w pełnej gestii rolnikom. Dodatkowo strona wskazała także, że w jej ocenie ARiMR nie jest organem administracji publicznej uprawnionym do interpretowania przepisów prawa a jedynie państwową osobą prawną zobowiązaną do bezwzględnego stosowania przepisów określających realizację programu i do dystrybucji środków finansowych.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustosunkowując się do pisma skarżącego wskazał, że decyzja została wydana w oparciu o wnioski i materiały graficzne złożone przez skarżącego, a nie na podstawie decyzji wydanych za lata wcześniejsze. Po drugie, z dokumentów tych wynikało, że zadeklarowane w 2012 r. grunty na działce ewidencyjnej (...) oznaczone identyfikatorem B, C i E jako łąka trwała, w latach 2007 i 2008 deklarowane były do JPO i UPO jako uprawy niestanowiące trwałych użytków zielonych. Wyjaśnił także, że bazy danych, w oparciu o które orzekały organy, zawierają raporty z kontroli na miejscu przeprowadzonej z udziałem producenta w dniu 2 lipca 2007 r. Podczas tej kontroli stwierdzono, że na części działki (...) oznaczonej do JPO identyfikatorem D (obecnie deklarowanej jako C) występowała uprawa krzewów ozdobnych. Natomiast na części działki oznaczonej identyfikatorem C (obecnie będącej częścią działki oznaczonej jako B) stwierdzono owies.

Ponadto, organ wskazał, że jako agencja płatnicza, zobowiązany i uprawniony jest do weryfikacji spełnienia warunków i wymogów konkretnego programu, w tym także spełnienia przez grunty zgłoszone do płatności odpowiednich definicji określonych w przepisach unijnych i krajowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził naruszenia prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które w myśl postanowień art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), obligowałoby Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny tego, czy skarżący spełniał warunki do przyznania płatności rolnośrodowiskowych do działek rolnych C, B, E

o łącznej powierzchni (...) ha w ramach realizacji wariantu 3.1.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w kontekście definicji trwałych użytków zielonych, co skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.).

W treści art. 1 wymienionej ustawy ustawodawca, określając zakres regulacji, wskazał na rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), powołując się na przepisy Unii Europejskiej wydane w trybie tego rozporządzenia oraz wskazując, że przepisy ustawy normują kompetencje organów, zasady i tryb wspierania rozwoju obszarów wiejskich z wymienionego Funduszu wyłącznie w zakresie nieokreślonym w prawie wspólnotowym, bądź wskazanym w tym prawie do uregulowania przez prawo krajowe. W art. 2 ustawa powołuje przepisy prawa europejskiego, które mają bezpośrednie zastosowanie do postępowania odnośnie różnego rodzaju pomocy, w szczególności zaś kontroli i nadzoru nad prawidłowością jej przyznawania. Jak wynika z treści art. 10 cyt. ustawy pomoc przyznawana jest na wniosek, m.in. osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach prawa unijnego i przepisach określonych w aktach wykonawczych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1)

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2)

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3)

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4)

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 9 ust. 3. ww. rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 (tekst jedn.: Pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone.

Definicja trwałych użytków zielonych zawarta jest w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L2009.316.1), zgodnie z którym trwałe użytki zielone oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I.

Z powyższej regulacji wynika, że prawidłowe zakwalifikowanie gruntów, jako "trwałych użytków zielonych" jest istotne z uwagi na warunek zawarty w wymienionym § 9 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. Należy zauważyć, że dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowej nie każdy grunt zajęty pod uprawy zielone stanowi trwały użytek zielony, lecz jedynie taki, który spełnia wszystkie warunki określone w przytoczonej wyżej definicji, tj. oprócz tego, że jest zajęty pod uprawę trwa lub innych upraw zielonych naturalnych (samosiewnych) dodatkowo przez okres pięciu lat lub dłużej, nie był włączony do płodozmianu w gospodarstwie, a więc grunty te służyły do upraw traw lub innych zielonych naturalnych, co najmniej przez pięć kolejnych lat, po ich przekształceniu. Ze względu na fakt, że przepisy rozporządzenia Komisji (WE) 1120/2009 nie definiują pojęcia "płodozmianu" należy mieć na względzie wyjaśnienie tego pojęcia zawarte w definicji "gruntów ornych" w załączniku II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UE.L z 2009 r., poz. 329, s.1). "Płodozmian" oznacza praktykę polegająca na corocznej zmianie upraw na danym polu, prowadzonej w zaplanowany sposób w zaplanowanej kolejności w kolejnych latach uprawy, tak aby te same gatunki nie były uprawiane bez przerwy na tym samym polu. Zazwyczaj, co roku następuje zmiana upraw, choć mogą być one zmieniane co kilka lat.

Aby wprowadzić rozróżnienie między gruntami ornymi a uprawami trwałymi lub trwałymi użytkami zielonymi stosuje się próg pięcioletni. Oznacza to, że jeżeli działka jest wykorzystywania pod tą samą uprawę przez pięć lub więcej lat bez usunięcia w tym czasie uprawy poprzedniej i wprowadzenia nowej, to nie jest uważana za grunty orne.

W konsekwencji należy więc stwierdzić, że jeżeli dany grunt nie był zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych samosiewnych lub zasianych przez pięć lat lub więcej ze względu na zmianę rodzaju uprawy na tym gruncie lub poddaniu tego gruntu zabiegom agrotechnicznych, tj. zastosowaniu płodozmianu, to taki grunt nie stanowi trwałego użytku zielonego w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zdaniem Sądu, powyższa definicja jest jednoznaczna i nie pozostawia pola do interpretacji.

W tym miejscu wskazać także należy, celem przyznawania producentom, oprócz dopłat bezpośrednich, płatności rolnośrodowiskowych jest rekompensata dochodów uzyskiwanych z tytułu uprawy użytków zielonych albowiem wymogi dotyczące ekstensywnej gospodarki na łąkach i pastwiskach, takie jak: ograniczenie nawożenia azotem, ograniczenia w prowadzeniu zabiegów agrotechnicznych, zakaz działań wpływających na odwodnienie terenu, konieczność pozostawiania przez okres 5 lat - 5-10% powierzchni nieskoszonej, wykonywanie maksymalnie dwóch pokosów wpływają na obniżenie plonów. W przekonaniu Sądu także cele i charakter ekstensywnej gospodarki prowadzonej na trwałych użytkach zielonych w sposób bezsprzeczny wskazują, że grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych stają się użytkiem zielonym dopiero po upływie minimalnego pięcioletniego okresu wskazanego w przepisie prawa.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że poczynione przez organy ustalenia na podstawie analizy wniosków składanych przez skarżącego w latach wcześniejszych tj. w 2007 i 2008 r., że na spornej powierzchni działek, w okresie pięciu lat występowały uprawy inne niż trawy lub uprawy zielone naturalne dawały podstawę do wykluczenia z dopłat rolnośrodowiskowych działek zadeklarowanych w pakiecie 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że skarżący w 2007 i 2008 r. na gruntach przedmiotowej działki ewidencyjnej nr (...) deklarowanej jako łąka trwała, obejmującej działki rolne C, B i E o łącznej powierzchni (...) ha nie prowadził działalności łąkowej lecz uprawiał rośliny z grupy Jednolitej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (owies, krzewy ozdobne), a zatem sporne działki zostały włączone do płodozmianu w okresie 5 lat poprzedzających złożenie wniosku. Taki sposób użytkowania gruntów w okresie 5 lat poprzedzających złożenie wniosku przesądził o braku możliwości zaliczenia zadeklarowanych gruntów do grupy trwałych użytków zielonych, o których mowa w art. 2 rozporządzenia 1120/2009, co w dalszym toku sprawy wyeliminowało te grunty z prawa do otrzymania płatności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1386/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 542/11, powyższe wyroki opublikowano na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższych rozważań, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi oraz argumenty skarżącego, dotyczące nieprzeprowadzenia kontroli w terenie na okoliczność sposobu zagospodarowania spornych gruntów oraz przeprowadzenia kontroli "zza biurka", gdyż ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji zostały poczynione w toku prawidłowej kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej przez uprawniony (ale i zobowiązany) do tego organ, opartej o właściwe przepisy i z pomocą narzędzi informatycznych (bazę danych ARiMR), w tym o raport kontroli na miejscu wykonanej w dniu 2 lipca 2007 r., w której skarżący brał udział, a także w oparciu o dokumenty przedłożone przez samego wnioskodawcę.

Sąd uznał za niezasadne także wszystkie pozostałe podniesione przez skarżącego zarzuty i argumenty, stanowiące próbę polemiki z ustaleniami organu.

Ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ należy ocenić jako prawidłowe. Wykazały one ponad wszelką wątpliwość, że na działkach C, B i E brak było deklarowanej łąki trwałej w okresie poprzedzającym złożenie wniosku i wymaganym przez przepisy prawa.

Podkreślić należy, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012 r., który osobiście podpisał i w którym zadeklarował konkretny obszar rolny, wskazując numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to - w myśl tego co wyżej wskazano - zobowiązany był do uprawy tych konkretnych nieruchomości w wymagany sposób, czego - co wykazało postępowanie - nie uczynił. Nie można bowiem zapominać, że to na stronie skarżącej, jako wnioskodawcy, ciąży odpowiedzialność za prawidłowość złożonego wniosku. Zauważyć także należy, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Producent musi też wiedzieć, że grunty, które nie spełniają wymogów określonych w prawie unijnym i krajowym podlegają wyłączeniu, a w razie przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, grozi mu sankcja finansowa, chyba, że wykaże, że zachodzą nadzwyczajne okoliczności uwalniające od jej nałożenia. Beneficjent pomocy ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy ona wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżący na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna (sekcja IX Oświadczenia i zobowiązania).

Nie zwalnia z odpowiedzialności wnioskodawcy wypełnienie wniosku przez profesjonalny podmiot - doradcę rolnośrodowiskowego, legitymującego się określonymi, wysokimi kwalifikacjami i zobowiązanego do stałego ich podnoszenia.

Skarżący - jak wyżej wskazano - składając wniosek potwierdza własną znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej składa wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. Przy wypełnianiu wniosku każdy wnioskodawca powinien zachować szczególną staranność, a w razie potrzeby zasięgnąć porady nie tylko w instytucjach wspierających rolników, ale może także wystąpić o udzielenie stosownych informacji przez pracowników Agencji, którzy m.in. na żądanie rolnika mogą udostępnić ortofotomapy, ułatwiające wypełnienie wniosku w zakresie prawidłowego wskazania powierzchni działek użytkowanych rolniczo.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń strony dotyczących zmiany stanowiska przez organy w stosunku do przedmiotowej płatności w porównaniu z wcześniejszymi decyzjami dotyczącymi lat ubiegłych oraz nieprawomocnego jeszcze rozstrzygnięcia kwestii płatności za rok 2011 r. z uwagi na złożoną skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 357/12, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na dany rok wszczyna nową, indywidualną sprawę, stanowiąc odrębne postępowanie administracyjne. W związku z tym Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę orzekał jedynie w stosunku do decyzji, objętej przedmiotem skargi, dotyczącej roku 2012, natomiast kwestie dotyczące lat poprzednich powinny być wyjaśnione przez organy administracyjne czy też Naczelny Sąd Administracyjny w odrębnych postępowaniach - administracyjnym i sądowym.

Reasumując, zdaniem Sądu, organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, art. 7 k.p.a.). W ocenie Sądu, organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 k.p.a.). W wydanych decyzjach wyjaśniono stronie zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

Końcowo Sąd wskazuje, że zgodnie z przysługującymi mu kompetencjami, rozpoznając niniejszą sprawę dokonał wykładni przepisów, w oparciu o które orzekały organy. W ocenie Sądu przepisy te - co wynika z powyższych rozważań - są jasne, precyzyjne i ich zastosowanie nie wymagało przeprowadzenia żadnych dodatkowych zabiegów interpretacyjnych dla podjęcia rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego, należy także wyjaśnić, że co do zasady sąd pierwszej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, a wyjątki od tej zasady dotyczą orzekania w składzie jednoosobowym (art. 16 p.p.s.a.), wobec tego Sąd w składzie orzekającym nie miał możliwości aby sprawę przekazać w zakresie wykładni, o co wnosi skarżący w skardze, poszerzonemu składowi sądu. Kompetencja taka wynika natomiast z art. 187 § 1 p.p.s.a. i dotyczy wyłącznie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Wniosek skarżącego w tym zakresie zatem skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tym etapie sprawy nie mógł zostać uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.