I SA/Sz 226/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2489765

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Sz 226/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ż. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ż. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu kary pieniężnej postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżąca Ż. O., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie (...) zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca (ur. 1956 r.) podała, że ma niskie dochody, jest na emeryturze, po spłaceniu zaległości w ZUS, kredytu, czynszu dzierżawnego od gminy, opłaceniu wysokich mediów niedużo pozostaje jej na życie. Wskazała także na zły stan zdrowia i schorzenie, które wiąże się z wydatkami ponoszonymi na dietę i leki.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca nie wykazała innych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W oświadczeniu o stanie majątkowych, w zakresie nieruchomości, posiadanych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych wpisała "brak". Odnośnie do dochodów wskazała na świadczenie emerytalne w wysokości (...) zł netto oraz dochody z działalności gospodarczej w wysokości (...) zł netto.

Wnioskodawczyni wykazała następujące zobowiązania i miesięczne wydatki: czynsz za mieszkanie (...) zł; czynsz dzierżawny (...) zł, media za miesiąc (...) zł, leki (...) zł, spłata zaległości ZUS (...) zł, kredyt "chwilówka" (...) zł.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego skarżąca dodatkowo nadesłała:

- dokumenty potwierdzające ponoszone konieczne wydatki (faktury za energię elektryczną, dowód wpłaty za telefon, dowód wpłaty za telewizję, paragon za leki, informacja o opłatach za lokal zajmowany samodzielnie);

- kopię decyzji ZUS o waloryzacji emerytury od 1 marca 2018 r. w kwocie (...) zł;

- kopię aneksu do umowy ratalnej z ZUS, dotyczącego rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek z 3 lipca 2017 r. i podwyższenia opłaty prolongacyjnej wraz z harmonogramem spłaty;

- kopię aktu notarialnego Rep A (...) umowa majątkowa małżeńska z dnia 26 kwietnia 2000 r. zawarta przez skarżącą z mężem R. O.;

- kopię decyzji OPS w G. z dnia 29 sierpnia 2017 r. o odwieszeniu zasiłku stałego męża skarżącej od sierpnia 2017 r., wynoszącego od miesiąca września 2017 r. w kwocie (...) zł miesięcznie w związku ze zwolnieniem z aresztu;

- kopię (...) za 2016 r. wraz z informacją PIT/B, w którym zadeklarowała przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości (...) zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie (...) zł, strata (...) zł;

- kopię (...) za 2017 r. w którym zadeklarowała przychód z emerytury i z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości (...) zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości (...) zł, dochód (...) zł;

- kopię deklaracji (...) za styczeń 2018 r. (odnotowano dostawy towarów w kwocie (...) zł, podatek należny (...) zł, nabycie towarów (...) zł, podatek do zapłaty

(...) zł); i za luty 2018 r. (odnotowano dostawa towarów (...) zł, podatek należny

(...) zł, nabycie towarów (...) zł, podatek do zapłaty (...) zł);

- wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiąc marzec 2018 r. (odnotowano przychód (...) zł, zakup towarów (...) zł, wydatki (...) zł, od początku roku: przychód (...) zł, zakup towarów (...) zł, wydatki (...) zł), rejestr zakupów za marzec 2018 r. (odnotowano (...) zł brutto, (...) zł netto), rejestr sprzedaży za marzec 2018 r. (odnotowano (...) zł brutto,

(...) zł netto);

- wyciąg z konta bankowego za okres od 1 października 2017 r. do 31 marca 2018 r. (saldo końcowe (...) zł).

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, które na tym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi ustalonego w kwocie (...) zł.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a." Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Redakcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby przyczynić się do zastosowania wnioskowanego obecnie dobrodziejstwa procesowego. Tym samym, to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09, LEX nr 552205).

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05 -dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., II FZ 498/07 - dostępne jw.). Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt UCZ (...), Lex nr 8623).

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca wykazała w sposób dostateczny, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z oświadczeń skarżącej, potwierdzonych dokumentami źródłowymi wynika, że utrzymuje ona emeryturę w wysokości (...) zł oraz prowadzi działalność gospodarczą w zakresie małej gastronomii, z której odnotowuje straty. Skarżąca nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości. Działalność gospodarcza jest prowadzona w dzierżawionym lokalu. Skarżąca we wniosku wprawdzie nie ujawniła w sposób wystarczający swojej sytuacji rodzinnej, jedynie wykreślając rubrykę formularza dotyczącą sytuacji rodzinnej. Jednakże, po wezwaniu referendarza sądowego wykazała, że jest zamężna, a między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Z dokumentu wystawionego przez G. T.B.S. sp. z o.o. z siedzibą w G. wynika jednakże, że w gospodarstwie domowym znajduje się jedna osoba. Ponadto, z dokumentów wynika, że mąż skarżącej po zwolnieniu z aresztu utrzymuje się z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w kwocie (...) zł. Skarżąca wykazała, że nie posiada oszczędności na koncie bankowym (stan rachunku bankowego na dzień 31 marca 2018 r. wynosił ok. (...) zł, w okresie od 1 października 2017 r. do 31 marca 2018 r. nie odnotowano większych przepływów pieniężnych). Należało także uwzględnić, że skarżąca spłaca układ ratalny, zaciągniętą pożyczkę (tzw. chwilówkę) oraz ponosi wydatki związane z leczeniem i specjalną dietą dla cukrzyków.

Całokształt informacji dotyczących sytuacji materialnej i osobistej skarżącej pozwala zatem przyznać skarżącej pomoc z Budżetu Państwa w postaci sfinansowania jej udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż wykazała ona, że nie jest w stanie pokryć z uzyskiwanych dochodów pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Końcowo wskazać również należy, zgodnie z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.