Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1650530

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 12 lutego 2015 r.
I SA/Sz 1526/14

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia (...) r. (...) w przedmiocie dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący P.S., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie (...) zł, należnego od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył na urzędowym formularzy PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (co doprecyzował w piśmie z dnia 2 lutego 2015 r.).

We wniosku skarżący podał, że w chwili obecnej pracuje na (...) etatu na umowę zlecenia i zarabia netto (...) zł miesięcznie, z czego się utrzymuje. Skarżący wskazał także, że otrzymuje dochód z dzierżawy nieruchomości położonej w R., z którego prowadzona jest egzekucja. Zajęciu podlega w całości czynsz z tytułu dzierżawy w kwocie (...) zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada innych źródeł utrzymania, poszukuje innej pracy, ale nie może jej znaleźć.

Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym nie wymienił żadnej osoby jako prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe. W oświadczeniu o majątku wpisał nieruchomość położoną w R., zabudowaną budynkiem o pow. (...) m kw. i grunt o pow. (...) ha.

Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 23 stycznia 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał go do nadesłania dodatkowych dokumentów.

Wezwanie to obejmowało:

- dokument potwierdzający wysokość miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego w ciągu ostatnich sześciu miesiącach;

- dokument potwierdzający prowadzenie egzekucji wobec skarżącego, jej etap, wysokość zadłużenia pozostającego do spłaty, w tym zajęcie czynszu dzierżawy nieruchomości;

- kopię umowy dzierżawy obiektu położonego w R., lub innego dokumentu potwierdzającego wysokość czynszu z tego tytułu;

- dodatkowe oświadczenie skarżącego dotyczące miejsca zamieszkania, wyjaśniającego, jaki tytuł prawny posiada do zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy ze skarżącym mieszkają inne osoby, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami, czy partycypują one w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości;

- wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżącego wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy;

- kopię rocznego zeznania skarżącego za 2013 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, a także kopię zeznania za 2014 r., jeżeli skarżący już takie złożył;

- wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, osobistych, związanych z kredytami, kartami kredytowymi, z lokat z ich stanem za okres od 23 października 2014 r. do 23 stycznia 2015 r.

Skarżący, wykonując powyższe wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową, przedłożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, odnośnie nieruchomości, że umowa dzierżawy wygasa w marcu 2015 r. W kwestii miejsca zamieszkania wskazał, że mieszka na terenie nieruchomości R., stanowiącej jego własność, odnośnie ponoszonych wydatków z kolei, że sam abonament dla licznika przedpłatowego na prąd wynosi miesięcznie (...) zł. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat. W chwili obecnej żyje na granicy nędzy i musi się utrzymać za niecałe (...) zł tygodniowo.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej: "p.p.s.a.").

Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania.

Ponadto należy wskazać, że z treści przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).

Należy zauważyć także, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego jak wyżej wskazano rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione - do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.

Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Nie ulega wątpliwości również, że zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy.

W ocenie referendarza sądowego w rozpoznawanej sprawie, z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki całkowitego prawa pomocy, tj. braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - opłat sądowych i wynagrodzenia adwokata z urzędu. Podane we wniosku informacje były zbyt ogólne, a skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany stan posiadania i podnoszone tam, wyżej opisane, okoliczności faktyczne, składając jedynie oświadczenie, które nie usuwa wątpliwości co do jego sytuacji finansowej.

Z dokonanych ustaleń, na podstawie formularza PPF wynikało bowiem, że skarżący utrzymuje się z dochodu otrzymywanego z tytułu umowy zlecenia w wysokości (...) zł netto, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, zaś jedyny majątek, który posiada tj. nieruchomość w R. w tym budynki o pow. (...) m kw. i grunt o pow. (...) ha jest przedmiotem umowy dzierżawy, a czynsz z tego tytułu w kwocie (...) zł w całości przekazywany jest komornikowi z uwagi na prowadzone liczne egzekucje.

W sprawie wymagało zatem potwierdzić stosownymi dokumentami w szczególności zarówno wysokość uzyskiwanych dochodów z umowy zlecenia, z umowy dzierżawy, a także wysokość ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie. Wnioskodawca winien udokumentować także okoliczność obciążenia majątku postępowaniami egzekucyjnymi. Same gołosłowne oświadczenia strony, że nie posiada środków finansowych na zapłacenie kosztów sądowych jest niewystarczające. Wszystkie powyższe okoliczności należało wykazać. Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności mogą rzutować na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów źródłowych, które uprawdopodobniłyby wysokość otrzymywanych dochodów, wysokość wydatków oraz brak oszczędności i brak możliwości wykorzystania gospodarczego posiadanej nieruchomości. W ocenie referendarza sądowego, dokumenty o które został wezwany, o ile nie pozostają w posiadaniu skarżącego (np. kopia umowy dzierżawy, umowa zlecenia, dokumenty egzekucyjne, kopia zeznania podatkowego) były możliwe do uzyskania bez większych trudności i nadesłania ich w zakreślonym siedmiodniowym terminie.

Również w tym kontekście gołosłowne oświadczenia skarżącego o pozostawaniu w sytuacji majątkowej charakteryzującej osoby ubogie, trzeba uznać za wątpliwe, a co najmniej nieuprawdopodobnione. Jak wyżej wskazano, nie jest rzeczą referendarza sądowego przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyjaśnianie tych wątpliwości. To wnioskodawca ma przedłożyć taki materiał dowodowy i przedstawić okoliczności, które umożliwią ocenę jego sytuacji finansowej.

Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 09.03.2009 sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, iż nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w wysokości (...) zł, jak i środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.

Z tych powodów wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.