Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3106592

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 listopada 2020 r.
I SA/Rz 567/20
Okoliczności uzasadniające przedłużenie terminu zwrotu VAT.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska (spr.), Asesor WSA Jacek Boratyn.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. spraw ze skarg "A." Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w J. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia: - (...) lipca 2020 r., nr (...), - (...) lipca 2020 r., nr (...), - (...) lipca 2020 r., nr (...), - (...) lipca 2020 r., nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień, październik i grudzień 2019 r. oraz styczeń 2020 r. oddala skargi.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonymi postanowieniami z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...), (...) oraz dnia (...) lipca 2020 r., nr (...), (...), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

(dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) z dnia:

- (...) marca 2020 r., nr (...), w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2019 r. w kwocie 2.237.327 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r.,

- (...) marca 2020 r., (...), w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2019 r. w kwocie 2.388.913 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r.,

- (...) marca 2020 r., nr (...), w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2019 r. w kwocie 3.250.432 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r.,

- (...) marca 2020 r., nr (...), w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2020 r. w kwocie 1.524.667 zł, do dnia 31 lipca 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że "A" sp. z o.o. sp. komandytowa (Spółka/Skarżąca) złożyła do Urzędu Skarbowego deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7:

- w dniu 15 listopada 2019 r. za październik 2019 r., wykazując kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 3.253.282 zł, w tym 3.250.432 zł do zwrotu w terminie 60 dni na rachunek bankowy Spółki oraz 2.850 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy;

- w dniu 11 października 2019 r. za wrzesień 2019 r., wykazując kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 2.391.763 zł, w tym 2.388.913 zł do zwrotu w terminie 60 dni na rachunek bankowy Spółki oraz 2.850 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy;

- w dniu 25 stycznia 2020 r. za grudzień 2019 r., wykazując kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 2.240.127 zł, w tym 2.237.327 zł do zwrotu w terminie 60 dni na rachunek bankowy Spółki oraz 2.850 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy;

- w dniu 12 lutego 2020 r. za styczeń 2020 r., wykazując kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 1.527.467 zł, w tym 1.524.667 zł do zwrotu w terminie 60 dni na rachunek bankowy Spółki oraz 2.850 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

Termin zwrotu podatku zadeklarowanego przez Spółkę przypadał: za wrzesień 2019 r. na dzień 10 grudnia 2019 r., za październik 2019 r. - 14 stycznia 2020 r., za grudzień 2019 r. - 24 marca 2020 r., za styczeń 2020 r. - 13 kwietnia 2020 r.

W toku weryfikacji złożonych deklaracji, NUS powziął wątpliwości co do zasadności zadeklarowanego przez spółkę zwrotu podatku, wobec czego postanowieniami z dnia (...) grudnia 2019 r. (doręczonymi stronie w dniu (...) grudnia 2019 r.) przedłużył termin zwrotu różnicy podatku wykazanego przez Spółkę w deklaracjach VAT-7 za wrzesień i październik 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego postanowieniami z dnia (...) stycznia 2020 r. wszczął wobec Spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień i październik 2019 r.

NUS postanowieniami z dnia (...) marca 2020 r. przedłużył termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień i październik 2019 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Z kolei postanowieniem z dnia (...) marca 2020 r. (doręczonym stronie w dniu (...) marca 2020 r.) NUS przedłużył termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2019 r. do dnia 30 czerwca 2020 r., a postanowieniem z dnia (...) marca 2020 r. (doręczonym stronie w dniu (...) marca 2020 r.) organ I instancji przedłużył termin zwrotu różnicy podatku wykazanego przez Spółkę w deklaracji VAT-7 za styczeń 2020 r. do dnia 31 lipca 2020 r.

Na powyższe rozstrzygnięcia organu I instancji Spółka wniosła zażalenia, w wyniku rozpatrzenia których, powołanymi na wstępie postanowieniami DIAS utrzymał je w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku podjętych działań w ramach czynności sprawdzających ustalono, że we wrześniu, październiku i grudniu 2019 r. oraz styczniu 2020 r. Spółka dokonywała sprzedaży w ramach Tax Free, a pozostałą niewielką sprzedaż stanowiła sprzedaż krajowa. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdzono wystąpienie w łańcuchach transakcji podmiotów znikających, tj. podmiotów wykreślonych z rejestru VAT z powodu braku kontaktu, bądź też udziału w wyłudzeniach skarbowych ("B" sp. z o.o., "C"sp. z o.o., "D" sp. z o.o.).

Ponadto w toku czynności sprawdzających odnośnie kontrahenta Spółki - E. Z. ustalono, że kontrahent ten nabywał towary tylko od "E" S.A. w restrukturyzacji, a następnie odsprzedawał je Spółce, podczas gdy Spółka także dokonywała nabyć bezpośrednio od Spółki "E" S.A. Ponadto stwierdzono, że Spółka "E" kupowała towary od "F" S.A., która z kolei nabywała je od "D" sp. z o.o.- spółki wykreślonej z rejestru VAT z uwagi na wyłudzenia skarbowe.

Odnośnie kontrahenta - E. Z. ustalono, że za analizowane okresy nie ujęto w plikach JPK-VAT faktur sprzedaży na rzecz Spółki, brak stron internetowych dotyczących oferty sprzedaży tej firmy, a adres prowadzenia działalności firmy jest adresem mieszkania w bloku wielorodzinnym.

Organ I instancji ustalił, że Spółka w grudniu 2019 r. i styczniu 2020 r. sprzedawała towary do firmy "G" T. J., który sprzedawał je firmie "F" S.A., która była również bezpośrednim dostawcą do Spółki w tym czasie. Ustalono również, że "G" T. J. występuje w łańcuchach transakcji, w których uczestniczą podmioty znikające ("H" sp. z o.o., "I" sp. z o.o., "J" sp. z o.o., "K" sp. z o.o.) oraz ze w październiku 2019 r. dokonywał nabyć od "C" sp. z o.o. - wykreślonej z rejestru VAT z dniem 31 grudnia 2019 r. z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem.

Ponadto NUC w dniu 7 maja 2020 r. pozyskał dane z sytemu R30 (system zwrotu VAT podróżnym) w zakresie zakupów dokonanych w Spółce i zgłoszonych do wywozu w ramach TAX FREE w styczniu 2020 r. i stwierdził konieczność dalszej ich weryfikacji (pismo skierowane do Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie błędów stwierdzonych w raportach R30).

Zdaniem DIAS organ I instancji zasadnie przedłużył termin zwrotu różnicy podatku wykazanego przez Spółkę w deklaracjach za wrzesień, październik, grudzień 2019 r. i styczeń 2020 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT) przesłanką przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług jest konieczność dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu podatku.

W ocenie tego organu, ustalenie, że w transakcjach obrotu towarami na wcześniejszych etapach obrotu uczestniczą podmioty, co do których zachodzi podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych i które zostały wykreślone z rejestrów VAT, stanowi wystarczającą przesłankę do weryfikacji zadeklarowanego przez Spółkę zwrotu podatku VAT za analizowany okres. Zatem skoro weryfikacja zasadności tego zwrotu nie została zakończona, ponieważ Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego nadal prowadzi kontrolę celno-skarbową, przedłużenie terminu dokonania zwrotu podatku było prawidłowe. DIAS podkreślił, że w sprawie konieczne jest sprawdzenie rzetelności transakcji nabyć towarów przez Spółkę, a także ich dalszej sprzedaży w ramach TAX FREE oraz ustalenie okoliczności towarzyszących tym transakcjom w celu ustalenia czy transakcje te nie stanowią oszustwa w podatku VAT. W piśmie z dnia 22 lipca 2020 r. NUS wskazał, że weryfikacja dokumentów TAX FREE w ilości 7521 sztuk jest w toku i wyjaśnił, że dokumenty te wymagają sprawdzenia pod względem formalnym i merytorycznym, sprawdzana jest ich zgodność z zapisami w księgach rachunkowych, rejestrach R 30 oraz systemie ZAOiL (Zintegrowane Archiwum Odpraw i Legitymowań).

Odnosząc się do zarzutów zażaleń DIAS uznał, że organ I instancji w wydanych postanowieniach w wystarczający sposób wskazał powody przedłużenia terminu zwrotu podatku powołując się na przeprowadzone czynności sprawdzające oraz prowadzoną wobec Spółki kontrolę celno-skarbową przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że NUC w skierowanym do Spółki piśmie z dnia 2 marca 2020 r. wskazał szereg okoliczności dotyczących wątpliwości w zakresie zasadności zadeklarowanego przez Spółkę zwrotu podatku, zatem otrzymała ona w tej kwestii czytelną informację.

Końcowo DIAS stwierdził, że zaskarżone postanowienia organu I instancji zostały wydane i doręczone przed upływem wskazanego w poprzednich postanowieniach terminu zwrotu nadwyżki podatku, a nowe terminy zostały określone prawidłowo poprzez wskazanie konkretnej daty kalendarzowej.

Na powyższe postanowienia Spółka złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć oraz poprzedzających je postanowień organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono:

1. naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 247b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej: O.p.). przez pozbawienie Skarżącej prawa do otrzymania zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2019 r. przez bezpodstawne i uciążliwe dla niej przedłużenie terminu zwrotu podatku;

2. błędną wykładnię art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, przez bezpodstawne przyjęcie, że podane przez organ okoliczności były wystarczającą przesłanką do wydania postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT do czasu zakończenia czynności sprawdzających, mimo braku wskazania przez organ konkretnych, dostatecznych i istotnych wątpliwości spowodowania w ten sposób realnego niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej przez Skarżącą.

W uzasadnieniu skarg Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie przeprowadził żadnych czynności i powołuje się na kontrolę celno-skarbową prowadzoną przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego. Wskazała, że 90% towarów stanowiły zakupy wprost od autoryzowanych dystrybutorów producentów, którzy w 100% otrzymywali towar z fabryk, zatem ich działalność nie powinna budzić wątpliwości. Przedłużając termin zwrotu organ podatkowy nie podał żadnego uzasadnienia, ani celu wydania przedmiotowych postanowień, powołując się jedynie na lakoniczne i ogólne stwierdzenia. Nie wskazano w szczególności w jaki sposób wydanie zaskarżonych postanowień ma przyczynić się do dodatkowej weryfikacji w sprawie. Bez stosownej argumentacji działanie organu jest bezpodstawne i szkodliwe dla skarżącej, doprowadzi do utraty płynności finansowej i bankructwa.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny legalności zaskarżonych postanowień według wyżej wymienionych kryteriów Sąd stwierdził, że skargi są niezasadne.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych postanowień stanowi art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 i 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zastosowanie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT opiera się na uznaniu administracyjnym, przy czym jest ono limitowane okolicznością w postaci stwierdzenia, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Stwierdzenie to powinno być dokonywane w oparciu o co najmniej uprawdopodobnione przesłanki. Przewidziany warunek zakłada, że przed upływem ustawowego terminu zwrotu podjęte zostały czynności zmierzające do zweryfikowania jego zasadności, lecz nie dały one jeszcze rezultatu lub jest on niejednoznaczny (por. np. wyrok Naczelnego Sadu administracyjnego z 5 października 2016 r., sygn. akt I FSK 87/15, dost. CBOiS).

W przekonaniu Sądu, wydając zaskarżone postanowienia organ wykazał, że zasadność spornego zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. O konieczności dodatkowej weryfikacji świadczy to, że ustalone dotychczas okoliczności dotyczące nabyć wskazują na uczestniczenie w transakcjach podmiotów, co do których zachodzi podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych, podmiotów wykreślonych z rejestrów VAT, brak wykazania w plikach JPK-VAT faktur sprzedaży na rzecz Spółki przez jej kontrahenta oraz istnienie okoliczności wskazujących na wydłużanie łańcuchów dostaw. Stwierdzenie zaś potrzeby dalszej weryfikacji obligowało organ do podjęcia czynności mających na celu ustalenie istotnych okoliczności i rozwianie wszelkich występujących w sprawie wątpliwości.

Z uzasadnień wydanych rozstrzygnięć wynika również, że względem Spółki zostały podjęte czynności zmierzające do zbadania zasadności spornych zwrotów, przy czym czynności te nie zostały zakończone przed dniem wydania zaskarżonych postanowień.

W konsekwencji należało uznać, że zaistniały przesłanki pozwalające na przedłużenie terminu dokonania spornych zwrotów VAT.

Z przedstawionych względów za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 247b O.p.

W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień zostały prawidłowo skonstruowane, a argumentacja organów przemawiająca za koniecznością dodatkowej weryfikacji spornego zwrotu podatku jest spójna, logiczna i czytelna. Organy odwołały się do konieczności przeprowadzenia określonych czynności, a fakt podjęcia konkretnych działań znajduje oparcie w aktach spraw.

Instytucja przedłużenia terminu zwrotu VAT, uregulowana w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, ma na celu przeciwdziałanie wyłudzeniom nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług, a jednocześnie uwzględnia interesy rzetelnego podatnika, bowiem jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je rozstrzygnięcia organu I instancji nie naruszają prawa, dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.