Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721932

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 10 września 2019 r.
I SA/Rz 425/19
Kompetencje ZUS w zakresie indywidualnych spraw.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska (spr.).

Sędziowie WSA: Grzegorz Panek, Piotr Popek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi L.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2010-2015 - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2019 r. L. C. (dalej: Wnioskodawca/Zobowiązany/Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład) o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną, zdrowotną, konieczność likwidacji działalności gospodarczej w 2015 r. oraz problemy ze znalezieniem zatrudnienia, co uniemożliwia mu spłatę zaległości.

Decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...), ZUS odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 40 023,51 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2013 - 03/2013, 05/2013, 02/2015 - 03/2015 w łącznej kwocie 37 297,37 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 02/2015-03/2015 w łącznej kwocie 724,82 zł, na Fundusz Pracy za okres 04/2010-11/2010, 04/2011-05/2011, 03/2012-03/2013, 05/2013, 02/2015-03/2015 w łącznej kwocie 2 001,32 zł.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm. - dalej: u.s.u.s.). Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Zobowiązany nie jest właścicielem nieruchomości, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, która uzyskuje dochód w kwocie 3400 zł. Ponadto Wnioskodawca posiada zobowiązania pieniężne wobec osób fizycznych w kwocie 3600 zł, których nie spłaca. Skarżący posiada wierzytelności w wysokości 3317,34, które nie zostały uregulowane do chwili obecnej. Nie korzysta z pomocy społecznej. Do grudnia 2015 r. prowadził działalność gospodarczą, a obecnie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny i korzysta z pomocy finansowej rodziny.

Według ZUS, w stosunku do Zobowiązanego nie zachodzi całkowita nieściągalność i dlatego nie ma podstaw do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład stwierdził, że Skarżący nie przedstawił odpowiednich dokumentów, które pozwalałyby uznać, iż aktualna sytuacja finansowa ma charakter stały. Organ uznał, że przedstawione we wniosku argumenty nie przemawiają za umorzeniem należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej, nie stwierdzono też istnienia przesłanki ważnego interesu publicznego. Ponadto Wnioskodawca nie przedłożył dokumentacji, która potwierdzałaby przeciwwskazania do wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu z przyczyn zdrowotnych lub ze względu na konieczność stałej opieki nad chorym członkiem rodziny. ZUS zaznaczył również, że nie ma zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej: rozporządzenie), gdyż ze zgromadzonej dokumentacji nie wynikało, by Skarżący poniósł jakiekolwiek straty w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Organ dodał również, że zadłużenie widnieje na koncie Skarżącego od 2010 r. i nie podejmował on do tej pory żadnego działania w celu jego spłaty.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zobowiązany podkreślił, że jest w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i miałby duży problem z wykonywaniem czynności związanych z zatrudnieniem, nawet jeśli udałoby mu się takowe znaleźć. Zaznacza również, że dokonywał wpłat do komornika już po zamknięciu działalności gospodarczej, co, jego zdaniem, świadczy o podjęciu próby spłaty zadłużenia.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do twierdzeń Zobowiązanego wskazał, że kłopoty z ciśnieniem nie dyskwalifikują go całkowicie z rynku pracy, a względy społeczne wymagają, aby płatnicy nie byli pochopnie zwalniani z obowiązków publicznoprawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie decyzji II instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił, że pomimo uznania niezdolności do spłaty zadłużenia, ZUS postanowił odmówić mu umorzenia zaległości. Zaznaczył również, iż w celu podniesienia kwalifikacji zawodowych przeszedł szkolenie w zakresie nauki języka angielskiego, a pomimo tego ma znaczne trudności ze znalezieniem zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż wskazane w jej treści.

Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji obu instancji, jako wydanych z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 8 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W myśl art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. decyzje w indywidualnych sprawach, w tym w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, wydaje zakład ubezpieczeń społecznych. Zakładem zaś kieruje Prezes Zakładu, który jest osobą uprawnioną do podpisywania decyzji. Na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych sprawach. Oznacza to, że pracownicy ZUS mogą być upoważnieni do wydawania decyzji, lecz osoby te uprawnione są wówczas do podpisywania decyzji "z upoważnienia Prezesa ZUS", ponieważ nie mogą wydawać decyzji we własnym imieniu. Zasady tej nie zmienia fakt utworzenia w ZUS jednostki zajmującej się m.in. obsługą wniosków o umorzenie należności czy o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek - tzw. Centrum Umorzeń, ponieważ jest to wewnętrzną sprawą Zakładu o charakterze organizacyjnym i nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Organem wydającym decyzję jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Centrum Umorzeń, zatem ani Kierownik Centrum Umorzeń, ani jego zastępca, nie mają samoistnych kompetencji do wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, a mogą to czynić wyłącznie jako pracownicy ZUS, działający z upoważnienia Prezesa ZUS, na co powinien wskazywać podpis pod decyzją, a samo upoważnienie powinno znajdować się w aktach sprawy.

W niniejszej sprawie decyzja I instancji została podpisana przez "Zastępcę Kierownika Centrum Umorzeń D. Ś." oraz przez "Starszego Referenta N. P.", bez wskazania, który z pracowników działa z upoważnienia Prezesa ZUS i bez załączenia stosownego upoważnienia do akt sprawy. Powyższe uchybienia formalne nie zostały dostrzeżone przez organ II instancji, a poza tym decyzja drugiej instancji została podpisana przez "p.o. Kierownika Centrum A. Ł.", wprawdzie - jak wskazano - z upoważnienia Prezesa ZUS, jednak w aktach sprawy takiego upoważnienia brak.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ocena zgodności decyzji z przepisami prawa materialnego i odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne. Obowiązkiem organu będzie ponowne wydanie decyzji w I instancji, po wyeliminowaniu opisanych wyżej uchybień proceduralnych.

Biorąc powyższe po uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.