Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2740248

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 26 września 2019 r.
I SA/Rz 203/19
Przesłanki kompensaty w oparciu o art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SędziaWSA Piotr Popek.

Sędziowie WSA: Grzegorz Panek, Jarosław Szaro (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi R.D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy zapłaty zobowiązań podatkowych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi R. D. (dalej: Skarżący, Strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji) z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zapłaty zobowiązań podatkowych.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 27 sierpnia 2018 r. Skarżący złożył wniosek do Prezydenta Miasta R. "w sprawie kompensaty wzajemnych zobowiązań i potrąceń. Potrącenia podatkowe z należności za grunt (działki nr (...); (...); (...)) przejęty przez Prezydenta Miasta R., pod budowę II etapu zakładu górniczego (...) w R. nr (...); (...); (...)".

W związku z powyższym Prezydent Miasta R. pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. zwrócił się do Biura Gospodarki Mieniem Miasta R. z zapytaniem czy prowadzone jest postępowanie w sprawie odszkodowania i przejęcia na rzecz Gminy Miasto R. ww. działek.

W odpowiedzi uzyskano informację, że decyzją nr (...) z dnia (...) sierpnia 2015 r., ustalono na rzecz Skarżącego odszkodowanie w wysokości 27.563,00 zł za przejęcie przez Gminę Miasto R. prawa własności działki nr (...) R.-B., zajętej pod rozbudowę ulicy (...) w R. (podstawa przejęcia: decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia (...) listopada 2011 r., nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej "Rozbudowa ul. (...)") oraz ze sprawa ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności ww. działki rozpatrywana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, ponieważ Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R., a z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę R. D. na decyzję Wojewody (...).

Działka nr (...) stanowi własność Gminy Miasto R. (w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg) i Gmina jest zobowiązana do wypłaty na rzecz R. D. stosownego odszkodowania.

Biuro poinformowało, że decyzją z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) ustalono na rzecz Skarżącego odszkodowanie w wysokości 711.765, 00 zł z tytułu zmniejszenia wartości działek nr (...) i (...) R.- B. w związku z założeniem i przeprowadzeniem przez PGNiG S.A. w W. sieci gazociągów przesyłowych (podstawa ograniczenia prawa własności działek nr (...) i (...): decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...). Działki (...) i (...) stanowią w dalszym ciągu własność R. D., a jedynym zobowiązanym do wypłaty na jego rzecz odszkodowania jest PGNiG S.A. w W. Poinformowano, że sprawa przedmiotowego odszkodowania jest rozpatrywana przez Wojewodę (...).

Mając na uwadze powyższe Prezydent Miasta R. decyzją z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) odmówił Skarżącemu zapłaty zobowiązań podatkowych w drodze potrącenia.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że dla dokonania potrącenia w trybie art. 64 w zw. z art. 65 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) niezbędne jest istnienie wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika, przy czym wierzytelność musi wynikać z tytułu wskazanego w tych przepisach.

W ocenie organu przedmiotowa wierzytelność w stosunku do Gminy Miasto R. nie legitymuje się przede wszystkim przymiotem bezsporności co powoduje, że wniosek Podatnika o dokonanie wzajemnego potracenia ciążący na nim zobowiązań podatkowych nie może zostać uwzględniony.

Skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i w odwołaniu od ww. decyzji zarzucił organowi podatkowemu:

- naruszenie art. 64 § 1 ust. 3 w zw. z art. 65 § 1 ust. 3 O.p. w wyniku braku dokonania potracenia zobowiązań podatkowych z wierzytelnością wnioskodawcy, wynikającej z nabycia przez gminę nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenie nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami,

- błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wierzytelność podatnika nie jest wymagalna i bezsporna - w sytuacji, gdy jest objęta ostateczna decyzja administracyjną, a Sąd Administracyjny nie wstrzymał jej wykonalności.

SKO, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach na wniosek podatnika podlegają potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa oraz wobec gminy, powiatu lub województwa z tytułów wskazanych w art. 64 § 1 i art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej a z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika że, przedmiotowa wierzytelność nie legitymuje się przede wszystkim przymiotem bezsporności.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia (...) lutego 2019 r., opisaną na wstępie, Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta R. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 64 § 1 ust. 3 w zw. z 65 § 1 ust. 3 O.p. w wyniku braku dokonania potrącenia zobowiązań podatkowych z wierzytelnością wnioskodawcy wynikającej z nabycia przez gminę nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;

2. błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie że wierzytelność podatnika nie jest wymagalna i bezsporna - w sytuacji gdy jest objęta ostateczną decyzją administracyjną, a Sąd Administracyjny nie wstrzymał jej wykonalności.

3. błędne przyjęcie że wierzytelność Podatnika nie jest bezsporna w wysokości pozwalającej na wzajemne potrącenie.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że jego wierzytelność niewątpliwie istnieje i decyzje w tym zakresie posiadają walor ostateczności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa i słusznie uznał, że przepis art. 64 § 1 ordynacji podatkowej w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie niniejszej nie daje podstaw do potrącenia zobowiązania podatkowego ciążącego na skarżącym z jego wierzytelnością wobec Prezydenta Miasta R.

Przepis ten stanowi, że zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają na wniosek podatnika potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymaganej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Na podstawie art. 65 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej uprawnienie to przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy z tytułu nabycia przez gminę nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Nie jest przez strony kwestionowane, iż skarżący R. D. jest podatnikiem podatku od nieruchomości i z tego tytułu ciążą na nim zobowiązania podatkowe, jak także zaległości podatkowe na rzecz Prezydenta Miasta R. Nie jest również kwestionowane, że w toku stosownego postępowania ustalono na jego rzecz odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania, którego część do pewnej wysokości jest pomiędzy stronami bezsporna, nie zostało zakończone do czasu wydania przez SKO w R. ostatecznej decyzji.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że potrącenie zobowiązań podatkowych jako efektywny sposób ich wygaszenia może być zastosowany jedynie wtedy, kiedy wierzytelność podatnika jest wzajemna, bezsporna i wymagalna. Przepis ten określa charakter nadającej się do potrącenia wierzytelności i przewiduje on, że musi być ona bezsporna. Pod pojęciem tym należy rozumieć taką tej cechę, że nie jest ona w żaden sposób kwestionowana, a więc zarówno co do jej istoty jak i wysokości. Przepis nie posługuje się sformułowaniami o bezspornej części wierzytelności jako umożliwiającej potrącenie ale wymaga, aby cała wierzytelność była bezsporna. W orzecznictwie zwracano uwagę na tę cechę wierzytelności nie dokonując rozróżnienia w tym pojęciu częściowej bezsporności wierzytelności. Wierzytelność może być zatem bezsporna lub też bezsporną nie jest. (por. np: wyrok NSA z 8 lutego 2013 r. sygn. akt. II FSK 3038/13 - dostępny SIP LEX). Kwestionowanie wysokości wierzytelności musi być traktowane tak samo jak kwestionowanie wysokości zobowiązania podatkowego, które miało by być z nią skondensowane, a w której to sytuacji NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2013 r. syg. akt. II FSK 1051/12 stwierdził, że kompensata nie może być dokonana w sytuacji, gdy podatnik kwestionuje wysokość swojego zobowiązania.

Należy zatem stwierdzić, że tylko w sytuacji, gdy zarówno zobowiązanie podatnika czy też zaległość podatkowa, jak również wierzytelność wobec organu podatkowego są bezsporne zarówno co do istoty, jak i co do wysokości, możliwe będzie dokonanie kompensaty, o której mowa w art. 64 § 1 w związku z art. 65 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej.

Pogląd taki doznaje również wsparcia w argumentacji czysto praktycznej, gdyż dokonywanie kompensaty zobowiązania i wierzytelności, co do których toczą się postępowania rodziłoby bardzo skomplikowane następstwa w sytuacji wydania orzeczeń kasujących decyzje je ustalające.

Z tych względów Sąd uznał, że organ nie naruszył prawa wydając zaskarżoną decyzję, gdyż sam fakt bezsporności części żądanego przez skarżącego odszkodowania nie jest wystarczający do zastosowania instytucji z powołanych powyżej przepisów.

Podstawą orzeczenia Sądu jest 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.