Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606125

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 marca 2011 r.
I SA/Rz 111/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska.

Sędziowie WSA: Grzegorz Panek Tomasz Smoleń (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) grudnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) grudnia 2010 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) października 2010 r. nr (...) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres wrzesień 2000 r. i marzec 2001 ubezpieczenie zdrowotnie za lipiec 2000 -, wrzesień 2000, styczeń-marzec 2001 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wrzesień 2000, marzec.2001.

Powyższa decyzja została wydana przy ustaleniu następującego stanu faktycznego:

W dniu 11 sierpnia 2010 r. P. S. i J. K. złożyli w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP za okres od lipca 2000 do marca 2001 r. powstałych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą "A".

Z uwagi na to, że na koncie Spółki widnieją należności z tytułu składek tylko za osoby ubezpieczone - wspólników oraz brak decyzji o odpowiedzialności osób trzecich organ administracyjny dokonał osobno rozstrzygnięcia za zobowiązania P. S. i osobno za zobowiązania J. K., biorąc pod uwagę ich indywidualną sytuację majątkową finansową i zdrowotną.

Skarżący uzasadnił złożony wniosek tym, że od czasów młodzieńczych cierpi na schodzenia kręgosłupa i dolegliwości brzucha. Ponadto podał, że od trzech lat jest hospitalizowany ponieważ ma ciągłe zawroty głowy, drętwienie rąk i nóg, mdłości, problemy z widzeniem, bóle brzucha które upośledzają czynności ruchowe.

Na podstawie dokumentacji zebranej w toku postępowania ustalono, że spółka cywilna Promocja nie istnie i nie posiada żadnego majątku.

Zgodnie pismem II Urzędu Skarbowego z dnia (...) października 2010 r. znak: (...) spółka cywilna figurowała w bazie urzędu jako "A" z siedzibą R., od 1 marca 1997 r. do 30 grudnia 2001 r.

Skarżący w okresie od 26 marca 1996 r. do 1 stycznia 2000 r. był zgłoszony do ubezpieczeń jako prowadzący działalność gospodarczą, natomiast zgodnie z decyzją z dnia (...) kwietnia 2001 r. sygn. (...) skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 marca 1997 r. do 1 maja 2001 r. w formie spółki cywilnej wraz z J. K. pod nazwą "A". Zgodnie z pismem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia (...) sierpnia 2010 r. znak (...) P. S. Figurował w bazie urzędu jako osoba fizyczna prowadząca samodzielnie pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "B" w okresie od 26 marca 1996 r. do 31 marca 2002 r. oraz jako wspólnik spółki cywilnej "A" w okresie do 23 grudnia 1999 r. do dnia 31 marca 2002 r.

Podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym zeznania skarbowe za lata 1999 do 2009 w których wykazał:

- za 1999 r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 94.747,86 zł stratę w kwocie 10.147,19 zł przychód/dochód z innych źródeł w kwocie 1539,70 zł

- za 2000 r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 44.626,83 zł do chód w kwocie 3.904,69 zł

- za 2001 r. przychód w działalności i gospodarczej w kocie 42.507, 71 zł, dochód w kwocie 7.702,80 zł,

- za 2002 r. przychód z działalności gospodarczej 7.988,60 zł dochód w kwocie 1.069,35 zł-przychód /dochód z innych źródeł w kwocie 2.907,60 zł,

- za 2003 r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 3.000,00 zł, dochód w kwocie 2.512,26 zł

- za 2004 r. przychód z działalności gospodarczej 7.292,54 zł, dochód w kwocie 6.106,92 zł,

- za lata 2005- 2006 r. skarżący nie wykazał przychody / dochody.

Współmałżonka skarżącego K. S. zatrudniona jest na podstawie umowy o prace na czas nieokreślony w Sądzie Rejonowym w R. Zgodnie z zaświadczeniem z 31 sierpnia 2010 r. wynagrodzenie jej wynosi 2.558,65 zł, zgodnie ZUS RCA za sierpień 2001 r. podstawa wymiaru składki wynosiła 2.558,65 zł Skarżący przedłożył organowi oświadczenie na temat swojego stanu zdrowia poparte dokumentacją medyczną oraz faktury za suplementy i urządzenie do leczenia. Organ administracyjny ustalił, iż choroba skarżącego dyskwalifikuje go do obycia służby wojskowej nie oznacza to jednak niezdolności do podjęcia pracy zawodowej.

Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada statusu osoby bezrobotnej, jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w R. przy ulicy R. objętej księgą wieczystą numer 7337. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych. O zdolności do regulowania zobowiązań świadczą zdaniem organu zaciągnięte przez żonę skarżącego pożyczki w Z SA oraz w zakładzie pracy,których łączna miesięczna spłata wynosi około 800 zł.

Dokonując tych ustaleń organ decyzją z dnia (...) października 2010 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek wynikających z działalności w "A".

Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i w dniu 22 listopada 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając tym, że wpływ na powstałe zaległości miały głównie zmiany gospodarcze związane z wprowadzeniem hipermarketu na rynek i tym samym powodowało to brak możliwości utrzymania się jego firmy na rynku.

Skarżący przy wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie nie przedstawił żadnych nowych dokumentów mających wpływ na ocenę jego sytuacji finansowej.

Decyzją z dnia (...) grudnia 201 r. Nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje z dnia (...) października 2010 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres wrzesień 2000 r., marzec 2001 r. w łącznej kwocie 1.532,64 zł, w tym z tytułu składek - 603.64 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 929,00 zł

- ubezpieczenia zdrowotne za lipiec 2000 r. - wrzesień 2000 r., styczeń - marzec 2001 w łącznej kwocie 99, 96 zł w tym z tytułu składek 197,96 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 3.030,00 zł,

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych finansowane przez płatnika składek za okres wrzesień 2000 r., marzec 2001, w łącznej kwocie 145,77 zł w tym z tytułu składek 56,77 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 89, 00 zł Organ II instancji podzielił w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślił, że brak jest prawnych podstaw do umorzenia powstałych zaległości.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał na okoliczności podnoszone przez niego we wcześniejszych pismach. nadmienił, że zwracał się do ZUS w tamtym czasie o rozłożenie na raty powstałych niewielkich wówczas zaległości.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty w prezentowanym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Dlatego aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku decyzje) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mięć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 154, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej p.p.s.a.)lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ppkt 2 p.p.s.a.)

Badając niniejsza sprawę w ramach powyższych przepisów I w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 4. 1 p.p.s.a. sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W związku z tym, że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż zakładu, w której odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne FPIFGŚP wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 I 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane w całości lob części przez Zakład w sytuacjach określonych w ustępie 2-4. należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie.

Ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) w których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umorzenia z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składak na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy I sytuacje rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego I jego rodziny.

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych we wskazanych wyżej przepisach daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zobowiązania. Jednak nawet wówczas to organ podejmuje decyzje czy możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek a nie jest to jego prawnym obowiązkiem.

W przypadku obu rodzaju przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne wolą ustawodawcy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma swobodę w uzasadnieniu zasadności podstaw umorzenia. Decyzja Zakładu ma charakter tak zwanej decyzji uznaniowej, albowiem ma on możliwość a nie konieczność zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń Uznaniowy charakter decyzji ograniczony został przez ustawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia jakim są całkowita nieściągalność, nie możliwość opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, powoduje iż istotnym jest aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględnił te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzany materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazując na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia dawałoby podstawę do wniosku, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Skoro decyzja należy do sfery uznania administracyjnego to organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór ten może być swobodny ale nie dowolny i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Pogląd taki zawarty jest w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 141/07 zgodnie z którą decyzja o której stanowi art. 28 ust..1 ustawy z dnia 13 października 1990 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 87 z późn. zm.) ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Stanowisko to podziela Sąd w niniejszej sprawie Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Skarżący nie przedstawił dowodów, które by wskazywały że jest niezdolny do podjęcia jakiekolwiek pracy.Jednoznacznie oświadczył, że utrzymuje się z pracy dorywczej. Dlatego uzasadniony jest pogląd organu, że w przyszłości będzie mógł podjąć pracę co umożliwi mu spłatę należności z tytułu składek. O zdolności do regulowania zobowiązań świadczą zaciągnięte przez żonę skarżącego pożyczki w Z SA i zakładzie pracy, których łączna miesięczna spłata wnosi około 800 zł.

Bezspornym jest także fakt, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, która może stanowić źródło skutecznego zaspokojenia należności z tytułu należnych składek.

Ponoszone w skardze przyczyny powstania zaległości (powstanie hipermarketów i upadłość małych firm) nie może ubyć uzasadnieniem dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Powyższa sytuacja stanowi element ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ryzyko to nie może być przenoszone na kogoś innego, przez żądanie umorzenia zaległości z tytułu składek.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy.

Dlatego też mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja opowiada prawu i na podstawie art. 155 p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.