Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 14 lutego 2006 r.
I SA/Po 873/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont.

Sędziowie NSA: Sylwia Zapalska, Asesor Maciej Jaśniewicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi Banku Pocztowego w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...). Nr (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę. (-) M.Jaśniewicz (-) W.Zygmont (-) S.Zapalska

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...).05.2003 r. Bank Pocztowy w P. zwrócił się do Urzędu Miasta o umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego zapłacenia podatku od środków transportowych. Strona wskazał we wniosku, że Bank nie korzysta z pojazdu, jest jedynie właścicielem pojazdu marki (...) na podstawie umowy przewłaszczenia zawartej na zabezpieczenie udzielonego kredytu R. G. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Bank stał się właścicielem pojazdu na podstawie umowy przewłaszczenia, posiada jedynie prawo własności samochodu, lecz nie jest posiadaczem pojazdu. Umowa przewłaszczenia nakłada na kredytobiorcę obowiązek utrzymania pojazdu, w tym także dokonywania wszelkich opłat i podatków. Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatków przez kredytobiorców, a Urząd Miasta nie poinformował podatnika o powstałych zaległościach. Zdaniem podatnika, Bank nie powinien ponosić odpowiedzialności za powstałą zwłokę.

Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) r. nr (...) odmówiono umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie (...) od zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2000 - 2002 r. za pojazd o nr rej. (...). Uzasadniając organ podatkowy wskazał, że zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej wniosek o umorzenie odsetek musi być uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Umorzenie zaległości czy odsetek, zdaniem Prezydenta Miasta P., ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest płacenie podatku. Organy nie są zobowiązane do informowania podatników o kwotach zaległości. Podatnik natomiast uchylał się od płacenia podatku, czego konsekwencją są naliczone odsetki. Bank decydując się na zawarcie umów przewłaszczenia pojazdów winien liczyć się z koniecznością regulowania podatku od środków transportowych. Skoro z umowy wynika, że wszelkie koszty i podatki za dany pojazd ponosi kredytobiorca, to można właśnie od tej osoby wyegzekwować zaległości z tytułu podatku od środków transportowych na drodze postępowania cywilnego, której to możliwości nie ma organ podatkowy.

Od decyzji Prezydenta Miasta P. strona wniosła odwołanie z dnia (...) 07.2003 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę poprzez umorzenie odsetek. Podatnik wskazuje, że powstanie zwłoki w opłacaniu podatku nie było przez Bank zawinione, jak również Bank nie uchylał się świadomie od zapłaty podatku. Za przyczynę zwłoki uznano to, ze organ podatkowy nie poinformował o zaległościach przez okres dwóch lat. Ponownie wskazano, że użytkownicy, zgodnie z umową, mieli obowiązek opłacania podatków, a umowa powiernicza jest formą zabezpieczenia udzielonego przez Bank kredytu. Opieszałość organu podatkowego spowodowała naliczenie odsetek za zwłokę. Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatku przez kredytobiorcę. Istotną kwestią, w ocenie odwołującego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, że Bank nie ponosi winy za powstałe zaległości. Organ podatkowy pierwszej instancji pominął tę okoliczność, jak również pominął dowody, które świadczą o dobrej wierze Banku. W świetle zebranych dowodów przez organ pierwszej instancji, zdaniem podatnika, nie ma podstaw do przyjęcia, że Bank powinien być dyscyplinowany w wykonywaniu swoich obowiązków i ponosić karę za świadome uchylanie się od ich wykonywania. Zebrane dowody ewidentnie wskazują na winę organu podatkowego, który przez swoje działanie i zaniechanie uniemożliwił Bankowi niedopuszczenie do powstania zaległości podatkowej.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana w trybie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, zawiera prawidłową interpretacje tego przepisu. Wskazane okoliczności przez podatnika we wniosku o umorzenie odsetek nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Nie ma bowiem znaczenia fakt posiadania czy też nieposiadania pojazdu co do istnienia obowiązku podatkowego. Zawarte w umowie przewłaszczenia postanowienia nakładające na kredytobiorców obowiązek ponoszenia kosztów użytkowania pojazdów, pozwalają jedynie Bankowi dochodzić od swoich klientów należności. Organ odwoławczy wskazał, że tylko i wyłącznie odwołujący ma możliwość wyegzekwowania kwot związanych z podatkiem od środków transportowych. Za bezzasadna uznano tezę, że organ I instancji jest odpowiedzialny za zwłokę, albowiem to na właścicielu środka transportowego ciąży obowiązek jego zgłoszenia władzom podatkowym i regularne opłacanie wynikających stąd należności. Bank jako wysoko wyspecjalizowany podmiot gospodarczy jest zobowiązany do szczególnej znajomości przepisów prawa, a tym samym uiszczania wszelkich należności publicznoprawnych. Powinien też w sposób właściwy i należyty zabezpieczać wszelkie aspekty związane z wykonywaniem umowy kredytowej.

Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. i umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, będącej przedmiotem postępowania. Uzasadniając Skarżący Bank ponownie podniósł argumenty zawarte w odwołaniu, wskazując, że Bank nie ponosi winy w powstaniu zaległości podatkowych. Jego zdaniem, skarżący wyczerpująco wykazał wyjątkowość i nadzwyczajność okoliczności, które przyczyniły się do powstania zaległości podatkowych z tytułu opodatkowania środków transportowych, przez dokładne wskazanie charakteru prawnego stosunku łączącego skarżącego i użytkowników pojazdów. Wskazane przez skarżącego okoliczności nie zostały przez organy podatkowe zakwestionowane. Skoro organy nie zakwestionowały zawarcia umów przewłaszczenia, to, zdaniem skarżącego, zupełnie niezrozumiałe jest nieuznanie wyjątkowych warunków gospodarczych, w jakich przyszło działać użytkownikom pojazdów. Występujące okoliczności nadzwyczajne w przedmiotowej sprawie w pełni uzasadniają wniosek o umorzenie odsetek od zaległości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wskazując, na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdzono, że to skarżący był jedynym właścicielem pojazdu, a nie tylko właścicielem powierniczym, a jako taki był wyłącznym podmiotem zobowiązanym do uiszczenia powstałych zaległości podatkowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontrolę legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Sprawa będąca przedmiotem rozstrzygania oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, zgodnie bowiem z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku rozstrzygania o umorzeniu zaległości podatkowych bądź odsetek za zwłokę, organy podatkowe mają wybór rozstrzygnięcia, po wnikliwym przeanalizowaniu wniosku i zebranego materiału dowodowego co do istnienia przesłanek powołanych w tym przepisie. W odniesieniu do spraw objętych uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w kwestie owego uznania, jedynie bada prawidłowość prowadzonego postępowania.

Strona uzasadniając wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w zakresie podatku od środków transportowych wskazała, że podatek winien obciążać posiadaczy pojazdów, ponieważ Bank Pocztowy posiadał co prawda prawo własności, jednakże nie korzystał z pojazdów, pojazdy stanowią bowiem własność Banku na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie kredytów. Zgodnie z zawartymi umowami cywilno-prawnymi kredytobiorcy ponoszą obowiązek ponoszenia wszelkich opłat związanych z użytkowaniem pojazdów. Ponadto strona wskazuje, że Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatku od środków transportowych przez użytkowników pojazdów. Zdaniem strony, to przez działanie bądź zaniechanie organów podatkowych powstały odsetki za zwłokę, ponieważ organy nie poinformowały Banku o zaległościach.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, podatnik nie wykazał, w toku postępowania, że zachodzą przesłanki określone w powołanym wcześniej art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczności nie uzasadniały pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Organy podatkowe słusznie wskazały w zaskarżonych decyzjach, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 84 ze zm.; dalej ustawy) obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Za właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany. Z dokumentów znajdujących się w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta P. wynika, że skarżący jest właścicielem pojazdów, od których nie opłacono w terminie podatku od środków transportowych. Bez znaczenia dla powstania zobowiązania podatkowego są postanowienia umów cywilnoprawnych zawartych między Bankiem a kredytobiorcą, regulują one wyłącznie prawa i obowiązki stron tych umów. Strona skarżąca składając wniosek o umorzenie odsetek potwierdza, że to na Banku Pocztowym ciążył obowiązek podatkowy, ponieważ prawo domagania się umorzenia zaległości podatkowych czy też odsetek za zwłokę jest prawem o charakterze osobistym, związanym wyłącznie z podmiotem będącym podatnikiem. Zgodnie zaś z art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Wobec tego nie można mówić o kreowaniu obowiązku podatkowego kredytobiorcy, który przewłaszczył pojazd samochodowy na Bank Pocztowy, na mocy jakichkolwiek umów o charakterze cywilnoprawnym. Nie dopuszcza takiej możliwości żadna z ustaw podatkowych.

Umorzenie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną i tylko w nadzwyczajnych okolicznościach może być stosowana. Użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" to pojęcia niedookreślone. Jak wskazuje doktryna oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości czy odsetek, lecz decydują o tym kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości takich jak: zdrowie, życie, miejsca pracy, możliwości egzystencji. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć takie postępowanie, które respektuje wartości wspólne dla całego społeczeństwa: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa itp. Umorzenia odsetek nie uzasadnia również przekonanie strony, że obowiązek podatkowy winien ciążyć na innym podmiocie. Nie można w szczególności mówić, że zaległość powstała wskutek jakichkolwiek działań organu podatkowego pierwszej instancji. Należy bowiem wskazać na technikę poboru tego podatku w drodze samoobliczenia. Stanowi o tym przepis art. 11 ust. 4 ustawy, zgodnie którym osoby i jednostki, o których mowa w art. 9 ust. 1, uiszczają podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu gminy, o której mowa w art. 9 ust. 6. Prezydent Miasta P. nie miał zatem żadnych podstaw do informowania, wzywania lub orzekania o tym podatku od strony skarżącej. To Bank Pocztowy powinien w ten sposób zabezpieczyć swoje interesy w drodze umowy z R. G., aby móc kontrolować spełnianie przez niego obowiązków publicznoprawnych, nałożonych ustawą na właściciela pojazdu.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenie. Organ uznając, że strona nie wykazała istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego i okoliczności przemawiających za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia odsetek, odmówił ich umorzenia. W toku postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wydana decyzja odmawiająca umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

(-) M.Jaśniewicz (-) W.Zygmont (-) S.Zapalska