Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 28975

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Poznaniu
z dnia 18 grudnia 1996 r.
I SA/Po 823/96

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: s. NSA Sylwia Zapalska.

Sędziowie NSA: Jerzy Małecki, Maria Skwierzyńska (spr.).

Protokolant: ref. sądowy Ewa Piątkowska.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stanisław S., będąc bezrobotnym pobierającym w 1995 r. zasiłek dla bezrobotnych i wychowując troje dzieci w wieku szkolnym, otrzymujących rentę rodzinną po zmarłej matce w kwocie 229 zł 44 gr w dniu 7 lipca 1995 r. wniósł o zaniechanie mu poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Do wniosku podatnik dołączył dowody o wysokości uzyskiwanych dochodów oraz pismo spółdzielni mieszkaniowej, z którego wynika, że jej rada nadzorcza nie wyraziła zgody na umorzenie mu zaległego czynszu.

Dowody te dla urzędu skarbowego okazały się - jak należy przypuszczać - nie dość przekonywujące, że podatnik znajduje się w na tyle trudnej sytuacji finansowej, że należałoby przyjść mu z pomocą i zaniechać poboru zaliczek na podatek dochodowy. Wydana w sprawie decyzja - nie odpowiadająca wymogom kpa - po jej zaskarżeniu została uchylona przez izbę skarbową decyzją z 13.X.1995 r. i na podstawie art. 138 § 2 kpa przekazana urzędowi skarbowemu do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy nie zawarł w swej decyzji żadnych wskazówek, na czym polegać ma to dodatkowe postępowanie wyjaśniające, zarzucając jedynie organowi podatkowemu naruszenie art. 107 § 3 kpa, sugerując, że mimo istnienia przesłanek do zastosowania ulgi, urząd skarbowy, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, może ulgi tej nie udzielić, skoro decyzja wydana w tym w.w. trybie ma charakter decyzji fakultatywnej.

W tym miejscu nasuwają się zastrzeżenia co do prawidłowości decyzji izby skarbowej, która posiadając wystarczające dowody i mogąc ewentualnie przesłuchać podatnika w trybie art. 86 kpa, nie uchyliła zaskarżonej decyzji i nie orzekła co do istoty sprawy - zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa - tym bardziej, że trudno przypuścić, by organ ten nie zdawał sobie sprawy ze skutków upływu czasu na możliwość orzeczenia o zaniechaniu poboru zaliczek na podatek.

Urząd skarbowy następnie potrzebował 56 dni, by wydać kolejną niekorzystną dla podatnika decyzję, przeprowadzając w międzyczasie jedynie dowód z protokołu o stanie majątkowym podatnika, z którego nie wynikają żadne nowe okoliczności, poza tym, że dzieci Stanisława S. otrzymują pomoc z opieki społecznej (zeszyty i obiady).

Izbie skarbowej rozpatrzenie kolejnego odwołania podatnika - wbrew art. 172 kpa - zajęło aż cztery miesiące, co spowodowało, że w roku 1996, po złożeniu przez skarżącego zeznania rocznego w podatku dochodowym, jego wniosek z 7 lipca 1995 r. stał się faktycznie bezprzedmiotowy, mimo iż w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy tym razem przyznał, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego uzasadnia zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, odnosząc jego sytuację finansową - dochód na 1 osobę 136,75 zł miesięcznie, do kwoty najniższego świadczenia z ubezpieczenia społecznego - 241,51 zł miesięcznie.

Tym samym orany podatkowe przez niepraworządne działanie, pozbawiły stronę prawa do ulgi z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe naruszyły art. 7 i 8 i 138 § 2 kpa, lekceważąc w toku załatwiania sprawy słuszny interes obywatela i prowadząc postępowanie w sposób pozbawiający obywatela zaufania do organów Państwa.

Ponadto stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja uchyla w części tj. co do kwoty 45,60 zł decyzję urzędu skarbowego, w pozostałej części tj. co do kwoty 882,80 zł utrzymując ją w mocy i to w sytuacji, gdy urząd ten odmawiając uwzględnienia wniosku podatnika w ogóle nie precyzował wysokości zaliczek na podatek dochodowy, których poboru nie zaniechał. Sentencja decyzji odwoławczej nie jest więc prawidłowa i to w odniesieniu do kwoty 882,80 zł, co do której - wg izby skarbowej - urząd skarbowy rozpatrzył również sprawę.

Poza tym utrzymanie w mocy - w tej części - decyzji organu podatkowego I instancji, jako bezprzedmiotowej, nie jest prawidłowe w aspekcie wymogów art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa.

Ustosunkowując się do meritum sprawy, a więc zasadności stosowania art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zauważyć należy, że organy podatkowe w niniejszej sprawie całkowicie pominęły treść art. 8 ust. 1 w.w. ustawy, który, zgodnie z treścią ust. 2 tegoż art. 8 określa przypadki, w jakich przede wszystkim możliwe jest zaniechanie m.in. poboru podatku. Ustawodawca przewiduje we wspomnianym przepisie (art. 8 ust. 1), że zaniechanie poboru podatku nastąpić może m.in. w wypadkach społecznie uzasadnionych, a także, gdy wymagają tego inne szczególne okoliczności. Zdaniem Sądu w przypadku skarżącego okoliczności takie zaistniały i to w stopniu rzutującym na zagrożenie bytu jego i jego rodziny, co jednoznacznie wynika z zebranych w sprawie dokumentów. W związku z tym brak było uzasadnienia do powoływania się jedynie na wymogi ustawy z 29.XI.1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 z późn. zmianami), w sytuacji, gdy doświadczenie życiowe wskazuje, że kwota 547,02 zł miesięcznie jest niewystarczająca na utrzymanie czterech osób, zapłacenie czynszu za mieszkanie i rachunków za energię, pokrycie kosztów związanych z nauką trojga dzieci (7, 14 i 16 lat), zapłacenie za leki chorego dziecka oraz kupno odzieży.

Mając powyższe względy na uwadze skargę uznać należy za uzasadnioną, w związku z czym na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.