Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1399088

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 18 listopada 2013 r.
I SA/Po 704/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Karol Pawlicki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku (...) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia (...) maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006 r. postanawia: oddalić wniosek.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu (...) sierpnia 2013 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że z uwagi na sytuację w jakiej się znalazł, nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że zarabia (...) zł grając w kościele na organach. Skarżący wskazał, że od 2010 r. powróciły jego problemy ze zdrowiem i wobec tego koszty rehabilitacji i zakupu lekarstw pochłaniają cały jego dochód oraz dochód żony. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w wysokości (...) zł, jego żona natomiast z tytułu pracy dorywczej, na czas jednego miesiąca, w wysokości (...) zł.

Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w piśmie z dnia (...) września 2013 r. podał, że nie jest w stanie zebrać i przygotować w terminie 7 dni informacji, o które został wezwany. Wobec tego ponownie pismem z dnia (...) września 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy

Skarżący w odpowiedzi oświadczył, że on i jego żona nie posiadają pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskowa wyjaśnił, że razem z żoną mieszka w domu należącym do jego rodziców. Skarżący podał, że rachunki płacą po połowie. Wskazał, że nie potrafi dokładnie określić kosztów utrzymania, ponieważ wszystko zależy od tego ile w danym miesiącu wyda na leczenie. Podał, że czasami pomaga im mama, gdyż nie wystarcza im na rachunki. Skarżący oświadczył, że małżonka nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie posiada również nieruchomości oraz papierów wartościowych. Wnioskodawca podał, że nie posiada prawa do spółdzielczego własnościowego mieszkania zakupionego w 2006 r. oraz garażu, nie posiada również środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży ww. nieruchomości. Skarżący poinformował, że żona przedłużyła umowę o pracę o kolejny miesiąc. Do pisma załączył wyciąg ze swojego rachunku bankowego prowadzonego przez (...) S.A. w (...), z którego wynika, że saldo na tym rachunku było ujemne i w dniu (...) lipca 2013 r. wynosiło (...) zł, w dniu (...) sierpnia 2013 r. (...) zł i w dniu (...) września 2013 r. (...) zł.

Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Wniosek podlegał oddaleniu, bowiem skarżący nie wykazał, że przysługuje mu częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Strony w myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a."). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczna decyzja w tej kwestii należy do sądu, który powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego świetle rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie Sądu skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych.

Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie mieszkają w domu będącym własnością rodziców skarżącego. Wnioskodawca choruje, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jako organista w wysokości (...) zł, jego żona natomiast w sierpniu i wrześniu 2013 r. pracowała za wynagrodzeniem w wysokości (...) zł. Skarżący i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, wartościowych przedmiotów oraz pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący - mimo wezwania - nie podał czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody. Wskazał natomiast, że jego żona nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący w złożonych oświadczeniach nie podał, że jego żona jest członkiem rady nadzorczej w spółce "(...)" Spółka Akcyjna, co wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. W sprzeciwie wyjaśnił, że żona z tytułu zasiadania w radzie nadzorczej nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca również nie podał, czy jego żona, poza wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodem z tytułu pracy na okres 1 miesiąca, była zatrudniona na podstawie innych umów o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, jakie z tego tytułu uzyskiwała miesięczne wynagrodzenie lub czy pozostawała bez pracy, była zarejestrowana Powiatowym Urzędzie Pracy i otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący ogólnikowo podał, że płaci z rodzicami rachunki w systemie 50/50, czyli po połowie i czasami otrzymuje pomoc od mamy. Wnioskodawca jednakże, mimo wezwania, nie podał ile wynoszą opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, ile wynoszą koszty leczenia i zakupu lekarstw, ile przeznaczają na zakup żywności i inne wydatki. W tym miejscu zauważyć należy, że dopiero zestawienie i analiza uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący został również wezwany do podania czy posiada zakupione w 2006 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz garażu, jeżeli nie posiada to miał podać kiedy zbył prawa do ww. nieruchomości, za jaką cenę i czy posiada środki pieniężne ze sprzedaży. Wnioskodawca w odpowiedzi podał, że nie posiada prawa do spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego zakupionego w 2006 r. oraz do garażu, nie posiada również środków uzyskanych ze sprzedaży ww. nieruchomości. Skarżący nie podał natomiast kiedy sprzedał te nieruchomości i za jaką cenę. Ponadto skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2011 i 2012 r. złożonych przez niego i jego żonę, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych należących do jego żony, nie wyjaśnił nawet czy takie rachunki bankowe posiada. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił bowiem pełnej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił pełnych wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana przez Sąd w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Zdaniem Sądu obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy.

W ocenie Sądu skarżący zarówno w złożonym wniosku, jak i w sprzeciwie nie wykazał niemożności wygospodarowania nawet częściowo kwoty na opłacenie kosztów sądowych ze środków, którymi aktualnie dysponuje.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.