Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2763265

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 12 grudnia 2019 r.
I SA/Po 664/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert.

Sędziowie WSA: Izabela Kucznerowicz, Waldemar Inerowicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi zarządcy masy sanacyjnej (...) S.A. z siedzibą w (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego postanawia:

I. umorzyć postępowanie;

II. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w (...) na rzecz strony skarżącej kwotę 997,- zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w (...) decyzją z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...), po ponownym rozpoznaniu sprawy, określił (...) S.A. z siedzibą w (...) (dalej jako: "spółka" lub "skarżąca"):

- przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. w wysokości (...) zł wraz z przewidywanymi odsetkami za zwłokę należnymi od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji w wysokości (...) zł,

- przybliżoną kwotę nienależnie zwróconego podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. w wysokości (...) zł wraz z przewidywanymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości (...) zł, oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku spółki ww. kwot.

W odwołaniu z dnia (...) marca 2019 r. spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie: art. 246 w zw. z art. 295, art. 312 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 243 z późn. zm. - w skrócie: "P.r."), art. 14d ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 720 z późn. zm.) w zw. z art. 202 ust. 1 pkt 1 oraz art. 202 ust. 1a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 z późn. zm.), art. 33 § 1 w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191, a także art. 233 § 2 i art. 210 § 1 pkt 5, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm. - w skrócie: "O.p.")

Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia (...) maja 2019 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do uznania, iż spółce nie będzie przysługiwało prawo rozliczenia kwot wskazanych na zakwestionowanych fakturach, gdyż wystawione na rzecz spółki faktury przez wymienione w decyzji firmy nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zdaniem organu II instancji, powyższe ustalenia podważają domniemanie rzetelności spółki, jako podatnika i jako takie dają już podstawę do przyjęcia, że istnieje uzasadniona obawa niewykonania zobowiązań, które zostaną określone w przyszłości stosowną decyzją wymiarową, a tym samym zaistniała przesłanka do wydania decyzji zabezpieczającej.

W skardze z dnia (...) lipca 2019 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządca masy sanacyjnej spółki, który działa w imieniu i na rzecz spółki, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") i art. 247 § 1 pkt 3 O.p., ewentualnie o uchylenie powyższej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarządca zarzucił naruszenie:

1) art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 33a § 1 pkt 2 i pkt 3 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że decyzja zabezpieczająca wydana przez Naczelnika UCS wygasła wskutek doręczenia spółce decyzji Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w (...) z dnia (...) marca 2019 r., nr (...), określającej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2016 r. w wysokości (...) zł,

2) art. 150, art. 151, art. 162 ust. 1 oraz art. 246 § 1 P.r. w zw. z art. 33 § 1 O.p. poprzez uznanie, że okoliczność wszczęcia postępowania sanacyjnego per se daje podstawy do uznania, że istnieje obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonanie przez podatnika.

W odpowiedzi na skargę z dnia (...) sierpnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wskazując na uchylenie zaskarżonej decyzji na skutek wydania decyzji w trybie autokontroli z dnia (...) sierpnia 2019 r. Wraz z odpowiedzią na skargę organ przedłożył decyzję autokontrolną z dnia (...) sierpnia 2019 r., nr (...), mocą której uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) i umorzył postępowanie odwoławcze.

W motywach rozstrzygnięcia autokontrolnego organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w (...) orzekł w przedmiocie zabezpieczenia na majątku skarżącej przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. Decyzja ta została doręczona spółce w dniu (...) lutego 2019 r. Pismem z dnia (...) marca 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji. Odwołanie wraz z aktami sprawy i ustosunkowaniem się do zarzutów organ I instancji przekazał pismem z dnia (...) marca 2019 r. Tego samego dnia Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w (...) decyzją o nr (...) określił spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 206 r. w wysokości (...) zł. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu (...) kwietnia 2019 r. Z kolei decyzją z dnia (...) maja 2019 r., nr (...), Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w (...) z dnia (...) lutego 2019 r. określającą i zabezpieczającą na majątku skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że w chwili rozpoznawania odwołania od decyzji zabezpieczającej organu I instancji z dnia (...) lutego 2019 r. - w świetle uchwały NSA o sygn. akt I FPS (...) - postępowanie odwoławcze należało umorzyć. Organ odwoławczy nie był już bowiem wtedy władny dokonać merytorycznej oceny zarzutów odwołania. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że wydając decyzję autokontrolną nie znalazł podstaw do uznania, ażeby w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 54 § 3 zd. 3 p.p.s.a.

W piśmie procesowym z dnia (...) sierpnia 2019 r. zarządca masy sanacyjnej spółki stwierdził, że na obecnym etapie sprawy nie istnieją podstawy do cofnięcia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2019 r. Jednocześnie wskazał, że organ II instancji w decyzji autokontrolnej nie zrealizował w pełni normy prawnej z art. 54 § 3 p.p.s.a., albowiem nie stwierdził w tej decyzji, czy działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto zauważył, że organ II instancji przy wydawaniu decyzji autokontrolnej nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia (...) sierpnia 2019 r., Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia (...) sierpnia 2019 r. poinformował, że decyzja autokontrolna z dnia (...) sierpnia 2019 r. została doręczona zarządcy masy sanacyjnej spółki w dniu (...) sierpnia 2019 r., na dowód czego przedłożył dokument (...) (k. 65 akt sąd.).

W dniu (...) grudnia 2019 r. Sąd ustalił, że w dzienniku korespondencji Izby Administracji Skarbowej w (...) nie zarejestrowano wpływu skargi zarządcy masy sanacyjnej skarżącej spółki na decyzję autokontrolną z dnia (...) sierpnia 2019 r. (notatka służbowa, k. 87 akt sąd.).

W trakcie rozprawy w dniu (...) grudnia 2019 r. przed WSA w (...), reprezentujący zarządcę masy sanacyjnej spółki pełnomocnik potwierdził ustalenia Sądu z dnia (...) grudnia 2019 r. Jednocześnie podtrzymał stanowisko i wnioski wyrażone w skardze i w piśmie procesowym z dnia (...) sierpnia 2019 r. Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Postępowanie sądowoadministracyjne należy umorzyć.

W toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście ujawnionej przez organ w odpowiedzi na skargę informacji o wydaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w trybie autokontroli decyzji z dnia (...) sierpnia 2019 r., nr (...), mocą której uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) i umorzył postępowanie odwoławcze, a także oświadczenia strony skarżącej zawartym w piśmie procesowym z dnia (...) sierpnia 2019 r. o braku podstaw do cofnięcia skargi, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu II instancji o celowości umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na wydanie decyzji autokontrolnej, a w konsekwencji bezprzedmiotowość tego postępowania.

Zdaniem zarządcy masy sanacyjnej spółki skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2019 r. jest zasadna i powinna być rozpoznana, albowiem organ odwoławczy w decyzji autokontrolnej nie zrealizował w pełni normy prawnej z art. 54 § 3 p.p.s.a., gdyż nie stwierdził w tej decyzji, czy działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, a także nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn innych, niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Użycie w powołanym powyżej przepisie zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego (po wniesieniu skargi do sądu). Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. We wskazanym przepisie chodzi zatem o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 378/13 - wyrok dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gv.pl).

W rozpoznawanej sprawie opisana powyżej sytuacja nastąpiła, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte na skutek skargi z dnia (...) lipca 2019 r. złożonej przez zarządcę masy sanacyjnej spółki, reprezentowanego przez radcę prawnego, na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2019 r., nr (...), stało się bezprzedmiotowe, gdyż przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. zaskarżona decyzja. Jednocześnie należy zaakcentować, że brak zaskarżenia przez zarządcę masy sanacyjnej spółki decyzji autokontrolnej z dnia (...) sierpnia 2019 r., co jednoznacznie wynika z akt sądowych (notatka służbowa z dnia (...) grudnia 2019 r., k. 87; oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej złożone na rozprawie w dniu (...) grudnia 2019 r., protokół z rozprawy, k. 89) spowodował, że decyzja ta jest prawomocna, co w konsekwencji oznacza, że definitywnie wyeliminowała z obrotu prawnego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2019 r., nr (...).

Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że zastrzeżenia zarządcy masy sanacyjnej spółki zawarte w piśmie procesowym z dnia (...) sierpnia 2019 r., co do prawidłowości decyzji autokontrolnej z dnia (...) sierpnia 2019 r. nie mogą być rozpoznane przez Sąd w niniejszym postępowaniu, albowiem przedmiotem zaskarżenia jest inna decyzja. W razie wątpliwości, co do legalności decyzji autokontrolnej, skarżący winien zainicjować odrębne postępowanie sądowoadministracyjne poprzez wniesienie skargi na tę decyzję. Z akt sądowych wynika jednak bezsprzecznie, że skarżący nie skorzystał z tego prawa.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia.

Uwzględnienie skargi przez organ w trybie autokontroli czyniło zasadnym pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego w przedmiocie zasądzenia kosztów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 201 § 1 p.p.s.a. w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania, przy czym przez koszty podlegające zwrotowi należy rozumieć koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). W badanej sprawie na sumę kosztów postępowania w kwocie (...) zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w kwocie (...) zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie (...) zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1804), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości (...) zł.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 209, art. 201 § 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia, Sąd orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.