Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2753452

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 28 listopada 2019 r.
I SA/Po 430/19
Kolejność rozstrzygnięć o przywróceniu i o uchybieniu terminowi.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.).

Sędziowie WSA: Karol Pawlicki, Waldemar Inerowicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi (...) sp. z o.o. z siedzibą w (...) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania

I. uchyla zaskarżone postanowienie;

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Spółka (...) Sp. z o.o. (dalej: skarżąca), pismem z dnia (...) stycznia 2019 r. zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) kwietnia 2018 r., odmawiającej skarżącej skorygowania zobowiązania podatkowego za rok 2016 w podatku od nieruchomości. Wraz z wnioskiem skarżąca złożyła również odwołanie od ww. decyzji.

W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wskazała, że o wydaniu decyzji dowiedziała się z otrzymanego w dniu (...) stycznia 2019 r. pisma Burmistrza (...) z dnia (...) stycznia 2019 r. i z załączonych do niego decyzji. Pismo to stanowiło odpowiedź na pismo skarżącej z dnia (...) stycznia 2019 r. w sprawie korekty wystawionych tytułów wykonawczych na podatek od nieruchomości za lata 2016-2018.

Skarżąca zaznaczyła, że zarówno Burmistrzowi (...) jak i pracownikom Urzędu Miasta (...) znana jest wyjątkowo trudna sytuacja spółki, uniemożliwiająca - przebywanie na terenie zakładu w (...), będącego jej własnością - jakichkolwiek osób z nią związanych. Współpraca z Urzędem Miasta od lat odbywa się również na zasadzie prowadzonych rozmów telefonicznych. Część zakładu w (...) od maja 2012 r., a cały zakład od maja 2014 r. został bezprawnie zajęty i do tej pory nie został zwrócony. Od stycznia 2014 r. uniemożliwiono skarżącej wstęp na teren zakładu. Skarżąca czyni wszystko co możliwe w celu odzyskania nieruchomości - informując o tym organy administracyjne i zgłaszając sprawę do organów ścigania oraz wszczynając postępowania sądowe.

Skarżąca wskazała, że w tej sytuacji została zmuszona do odbioru przesyłek pocztowych z Urzędu Pocztowego w (...) przy wykorzystaniu skrytki pocztowej - w której umieszczane są awiza całej kierowanej do niej licznej korespondencji. Przesyłki pocztowe wydawane są w oparciu o awiza sporządzane w formie papierowej. Skarżąca odbiera każdą awizowaną korespondencję, w tym również z Urzędu Miasta w (...). Nigdy też nie zdarzyło się aby odmówiła odbioru przesyłki pocztowej. Dlatego nie ma takiej adnotacji również na załączonych do decyzji dowodach nadania przesyłki. Przesyłka nie została podjęta tylko i wyłącznie z powodu braku awiza w skrytce pocztowej.

Skarżąca wskazała również, że o fakcie nieodebrania decyzji nie poinformowano jej również telefonicznie a ostatnia rozmowa z pracownicą Urzędu Miejskiego w (...) na temat podatku od nieruchomości miała miejsce na początku stycznia br. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji, nie może być mowy o celowym nieodbieraniu poczty. Skarżąca ma żywotny interes w uregulowaniu sprawy - w której naruszony został jej interes prawny, rodząc negatywne skutki finansowe o znacznych rozmiarach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r., odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało, że przesyłkę poleconą zawierającą przedmiotową decyzję próbowano dostarczyć adresatowi w dniu (...) kwietnia i (...) kwietnia 2018 r. i na tę okoliczność każdorazowo pozostawiono w punkcie odbiorczym przesyłek pocztowych zawiadomienie o próbie doręczenia poprzez tzw. "awizo" Z uwagi na brak odbioru przesyłkę zwrócono nadawcy tj. Burmistrzowi (...).

Kolegium nie dało wiary twierdzeniom skarżącej, że w punkcie odbiorczym adresata nie została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej i pozostawieniu jej na okres dni 7 u operatora pocztowego. Podkreślenia wymaga to, że czynność ta miała miejsce dwa razy: poprzez pierwsze awizo w dniu (...) kwietnia 2018 r. i drugie w dniu (...) kwietnia 2018 r. i dotyczyło łącznie czterech przesyłek poleconych. Zatem uznać należało, że skarżąca nie uprawdopodobniła tego, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.

Skarżąca, pismem z dnia (...) kwietnia 2019 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie uzupełnienia z dnia (...) marca 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z dnia (...) stycznia 2019 r. oraz złożonej w Urzędzie Pocztowym (...) reklamacji przesyłki pocztowej z dnia (...) marca 2019 r. - przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Pismem z dnia (...) maja 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże nie z przyczyn w niej wskazanych.

W rozpoznawanej sprawie, w reakcji na treść decyzji organu podatkowego z dnia (...) kwietnia 2018 r., skarżąca złożyła dwa pisma: odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tegoż odwołania. Zachowanie skarżącej winno więc uruchomić dwa tryby postępowania, tj. organ winien wydać odrębne rozstrzygnięcie co do odwołania oraz odrębne co do wniosku o przywrócenie terminu.

Odnosząc się więc do pierwszej kwestii, wskazać należy, że złożenie odwołania od decyzji zasadniczo inicjuje postępowanie przed organem II instancji, w którym organ, po rozpoznaniu sprawy po raz kolejny, wydaje rozstrzygnięcie dotyczące meritum sprawy. W sytuacji natomiast, gdyby odwołanie wniesione zostało z uchybieniem obowiązującego terminu, organ odwoławczy stwierdza powyższe postanowieniem. Zgodnie bowiem z treścią art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: o.p.), organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie w powyższym przepisie trybu oznajmującego i wskazanie, że "organ stwierdza", jednoznacznie wskakuje, że organ ma obowiązek wydać postanowienie tej treści w każdym przypadku, gdy dostrzeże, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminowi. Postanowienie takie, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 217 § 2 o.p., winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym organ powinien opisać sposób w jaki doręczono podatnikowi rozstrzygnięcie organu I instancji, datę tego zdarzenia i powołać się na złożenie odwołania z uchybieniem terminu. Organ, badając czy odwołanie złożono w terminie (a więc, czy istnieją przesłanki do wydania postanowienia z art. 228 § 1 pkt 2 o.p.) powinien mieć na względzie zasadę oficjalności doręczeń pism w postępowaniu podatkowym i w pierwszej kolejności dokonać szczegółowej oceny czy doręczenie podatnikowi rozstrzygnięcia organu I instancji było skuteczne. Nie sposób bowiem uchybić terminowi, który się jeszcze oficjalnie nie otworzył.

Odnośnie natomiast złożonego wniosku o przywrócenie terminu, procedowanie nad nim winno odbywać się w trybie określonym w przepisach art. 162, 163 i ewentualnie 164 o.p. Przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i złożenie wniosku w tym przedmiocie w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz jednoczesne dopełnienie czynności, której uprzednio uchybiono. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu badane jest więc przede wszystkim to, czy wnioskujący uprawdopodobnił brak swojej winy w zaistniałej sytuacji.

Biorąc więc pod uwagę powyższe, przede wszystkim dostrzec należy, że okoliczności jakie organ powinien brać pod uwagę rozstrzygając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. i na podstawie art. 162 § 1 o.p. są całkowicie odmienne. W rozpatrywanej natomiast sprawie, organ nie wydał postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, lecz w jednym postanowieniu, które w sentencji wskazuje, że dotyczy wniosku o przywrócenie terminu, odniósł się w zasadzie wyłącznie do skuteczności doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji. Taki sposób procedowania uznać należy za wadliwy.

Zwrócić również należy uwagę, że jak to szczegółowo wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt: I FSK 1443/11 (LEX nr 1219192), rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (wniosek taki płynie wystarczająco jednoznacznie z brzmienia art. 228 § 1 pkt 2 o.p., aczkolwiek pojawiają się też wyroki czyniące odstępstwa w tym względzie), to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 o.p. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym.

W ocenie Sądu, z uwagi na powyższe argumenty, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 o.p. Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien w pierwszej kolejności ocenić kwestię prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, ustalić datę początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz datę wniesienia odwołania. Okoliczności te powinny być zbadane przy uwzględnieniu twierdzeń skarżącej, która w pismach z dnia (...) stycznia 2019 r. i (...) marca 2019 r., kwestionuje prawidłowe doręczenie decyzji. Następnie, w przypadku uznania, że doszło do uchybienia terminu, organ winien przystąpić do rozpoznawania wniosku skarżącej o jego przywrócenie. W tym zakresie organ winien ocenić czy skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy w przekroczeniu terminu. Organ winien wziąć tu pod uwagę tą część rozważań i załączonych przez skarżącą dowodów w pismach z dnia (...) stycznia 2019 r. i (...) marca 2019 r., którymi skarżąca wskazuje na brak swojego zawinienia w przekroczeniu terminu. Rozważania co do terminowości złożonego odwołania i zasadności przywrócenia terminu powinny znaleźć się w dwóch odrębnych rozstrzygnięciach.

Zaskarżone postanowienie podlega więc uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.