Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 20 kwietnia 2006 r.
I SA/Po 281/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.).

Sędziowie: NSA Gabriela Gorzan as.sąd., WSA Katarzyna Nikodem.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. i M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz B. i M. P. kwotę 525,- zł (słownie:, pięćset dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania,

III.

wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. (-) K. Nikodem (-) M. Skwierzyńska (-) G. Gorzan

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia (...) 2004 r. określił małżonkom B. i M. P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości (...) zł.

W toku przeprowadzonej w należącej do M. P. firmie "A" kontroli skarbowej stwierdzono, że w. w. zaniżył koszty o kwotę (...) zł z tytułu zakupu towarów (paliw) i nie wpisał (...) faktur dotyczących tych zakupów do księgi podatkowej. Ponadto zawyżył on koszty uzyskania przychodu przez dwukrotne zaewidencjonowanie w księdze przychodów i rozchodów faktury zakupu z firmy "A" - wartość netto (...) zł oraz o zawyżone odpisy amortyzacyjne z tytułu: wybudowanej stacji paliw w S. przez przyjęcie zawyżonej wartości początkowej tego obiektu, na podstawie opinii biegłego wydanej przed zakończeniem budowy, zawyżenia stawki amortyzacyjnej od przyczepy kempingowej (20% zamiast 14%), a także od naczepy cysterny (20% zamiast 14%) oraz od wiaty nad dystrybutorem (10% zamiast 4%).

Łącznie z tytułu zawyżenia odpisów amortyzacyjnych niezasadnie zaliczono do kosztów uzyskania przychodu kwotę (...) zł.

Wzięto pod uwagę także fakt oddania cysterny do użytku w (...)2002 r., wobec czego nieuzasadnione było dokonywanie w. w. odpisów od tego środka trwałego od września 2001 r., przez co naruszono art. 22h ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie stanowią także kosztów uzyskania przychodu wydatki w kwocie (...) zł na naprawę cysterny, podobnie jak i wydatku poniesione na wymianę liczników w dystrybutorach paliwa, skoro zwiększyła się w związku z tym ich wartość początkowa.

Organ kontroli skarbowej stwierdził również, że podatnik w remanencie początkowym nie wykazał zapasu oleju opałowego w ilości (...) litrów, który zwiększa wysokość kosztów uzyskania przychodu.

Powyższe ustalenia skutkowały skorygowaniem zadeklarowanej wysokości kosztów uzyskania przychodu do kwoty (...) zł.

Poza tym podatnik nie zaewidencjonował przychodu udokumentowanego fakturą wystawioną dla firmy "B " z (...).2002 r. ((...) zł).

Zawyżył też przychody o (...) zł z tytułu sprzedaży na rzecz własnej firmy podatnika paliw na podstawie wystawionych faktur. Zużycie paliwa do własnych samochodów winno być zaś udokumentowane dowodami wewnętrznymi, wobec czego o kwotę tę zmniejszono przychód, podobnie jak i w odniesieniu do faktury dokumentującej transakcję z firmą "C", która nie doszła do skutku ((...) zł).

Organ I instancji zakwestionował też rozliczenia ilościowo - wartościowe zakupu i sprzedaży paliw, wobec wystąpienia niedoboru benzyny Pb - 95 ((...)l) i nadwyżek oleju napędowego ((...)l), benzyny Pb - 98 ((...)l) i gazu ((...)l), w związku z czym uznano, że brakujące paliwo zostało sprzedane, a uzyskany z tego tytułu przychód nie został zaewidencjonowany i podwyższono przychód o (...) zł.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do uznania prowadzonej przez podatnika księgi podatkowej za nierzetelną, zgodnie z art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej i spowodowały określenie przychodu firmy "A" w wysokości (...) zł, wobec czego, po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu dochód podatnika wyniósł (...) zł, a nie (...) zł jak zadeklarowano w PIT - 36, co skutkowało określeniem podatku dochodowego małżonków P. (po odliczeniach) w kwocie (...) zł.

Organ I instancji na podstawie art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej odstąpił od szacunkowego określenia podstawy opodatkowania.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję "w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r." i określił ten podatek w kwocie (...) zł.

Organ odwoławczy uwzględnił odwołanie w zakresie dotyczącym uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków na wymianę liczników w dystrybutorach paliw, uznając, że stanowi ona remont tych urządzeń, a więc nie wpływa na wysokość ich wartości początkowej i tym samym odpisów amortyzacyjnych.

W pozostałym zakresie organ podatkowy II instancji podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Decyzję tę B. i M. P. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu wg norm przepisanych.

Skarżący kwestionują prawidłowość zaskarżonej decyzji w zakresie odpisów amortyzacyjnych od stacji paliw w S. i rozliczenia ilościowo - wartościowego zakupu i sprzedaży paliwa w 2002 r.

Ich zdaniem prawidłowo ustalona została wartość początkowa w.w. stacji w oparciu o opinię biegłego, potwierdzoną na dzień zakończenia budowy tj. na (...) 2002 r. Polemika z tą wyceną byłaby bowiem możliwa w przypadku przedstawienia przez organy podatkowe innej wyceny dokonanej przez powołanego przez ten organ biegłego, odbiegającej w istotny sposób od tej, którą przedstawił skarżący.

Odnośnie do różnic ilościowych paliwa skarżący podnoszą, że w 2002 r. miał miejsce pomyłkowy spust paliwa Pb - 95 do zbiorników na inne paliwa, co spowodowało perturbacje w działalności stacji. Pomieszane paliwa zostały sprzedane po różnych cenach a także zużyte na potrzeby własne.

Fakt pomyłkowego spustu paliwa znajduje potwierdzenie w stwierdzonych przez organ kontroli nadwyżkach innych paliw przy równoczesnym niedoborze benzyny Pb - 95.

Ewidencja sprzedaży była zgodna z wielkością sprzedaży w księdze podatkowej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpatrując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w zakreślonych przez skargę granicach odnieść należy się w pierwszym rzędzie do przepisu art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176), zgodnie z którym odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, dokonywane zgodnie z przepisami rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów na podstawie ust. 7 art. 22w. w. ustawy stanowią koszt uzyskania przychodu.

Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych (Dz. U. Nr 6, poz. 35) w § 2 ust. 1 pkt 1 dopuścił możliwość uznania za środki trwale wytworzonych we własnym zakresie np. budynków i budowli. Podstawę dokonania odpisów amortyzacyjnych stanowi w myśl § 7 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia wartość początkowa środka trwałego, która winna, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2, odpowiadać kosztowi wytworzenia danego środka trwałego, czyli - o czym stanowi § 6 ust. 5 w.w. rozporządzenia - wartość w cenie nabycia zużytych do jego wytworzenia rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzenia za pracę wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzenia wspomnianego środka, z określonymi wyjątkami.

Z kolei z postanowień ust. 7 tegoż § 6 wynika, że w przypadku, gdy podatnik nie może ustalić kosztu wytwarzania środka trwałego, jego wartość początkowa ustala się w wysokości określonej przez powołanego przez podatnika biegłego z uwzględnieniem cen rynkowych.

Przedstawiony wyżej stan prawny pozwala stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, możliwe było ustalenie wartości początkowej budynków i budowli na podstawie opinii biegłego. Przedstawiony przez biegłego operat szacunkowy z (...) 1999 r. (k. 104 - 94 akt podatkowych) istotnie nie stanowi wystarczającej podstawy do ustalenia wartości początkowej budynków i budowli stacji paliw wzniesionej przez skarżącego, jednakże biegły ten ustalił także wartość rynkową tego środka trwałego ponownie wg stanu na dzień (...)2000 r. tj. na dzień zakończenia budowy (k. 95). Okoliczność, że każdorazowo wartość stacji paliw wynosiła (...) zł nie może przesądzać o wadliwości wyceny.

Skoro jednak organ podatkowy kwestionował ustalenia biegłego, mógł uznając również za niewystarczające zeznania biegłego (k. 17a) - jak to podnoszą skarżący - powołać z własnej inicjatywy biegłego w trybie art. 197 Ordynacji podatkowej na okoliczność określenia wartości rynkowej omawianego środka trwałego. Trudno bowiem uznać by stacja paliw przedstawiała jedynie taką wartość jaka wynika z posiadanych przez skarżącego faktur.

W tym stanie rzeczy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy winien rozważyć, którą ze wskazanych możliwości zastosować w sprawie by nie naruszyć zasad wyrażonych w art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej tj. działania na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do organów podatkowych, a także wymogu podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się z kolei do kwestii stwierdzonych przez organ kontroli skarbowej nadwyżek i niedoborów paliw, na co Sąd zwrócił też uwagę w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. (sygn. akt I SA/Po 282/05), zauważyć należy, że kwestia ta nie została przez organy obu instancji należycie i wyczerpująco wyjaśniona.

Podkreślić należy, że organ I instancji naruszył przepis art. 123 § 1 i art. 190 Ordynacji podatkowej przez niezawiadomienie podatnika o terminach przesłuchania świadków J.W., H.K., W.K. i R.S. i tym samym przez ograniczenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Wadliwości postępowania w tym zakresie nie sanuje fakt zapoznania strony z aktami sprawy (k. 455).

Zdaniem składu orzekającego w toku postępowania podatkowego nie wyjaśniono wskazanej przez podatnika okoliczności dotyczącej zmieszania paliw, uznając, że wystąpienie nadwyżek i niedoboru poszczególnych asortymentów paliw przesądza automatycznie o zaniżeniu przez skarżącego przychodu.

Organy podatkowe zobligowane są w świetle przepisu art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej do podjęcia w urzędu wszelkich możliwych działań mogących przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej regulujących zasady prowadzenia postępowania podatkowego rzutuje na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym uniemożliwia ocenę merytorycznej prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych względów, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

(-) K. Nikodem (-) M. Skwierzyńska (-) G. Gorzan