Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1757613

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 2 czerwca 2015 r.
I SA/Po 276/15
Skutki ujawnienia przez organ podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka.

Sędziowie WSA: Dominik Mączyński, Waldemar Inerowicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Naczelnik Urzędu Skarbowego w A., działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec R. G., na podstawie tytułów wykonawczych o nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od września 2008 r. do lutego 2014 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 2008 r. do 2013 r., na łączną kwotę należności głównej (...) zł.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z dnia: 26 sierpnia 2009 r., 17 listopada 2009 r., 11 grudnia 2009 r., 4 lutego 2010 r., 6 maja 2010 r., 1 lipca 2010 r., 30 lipca 2010 r. 20 września 2010 r., 7 października 2010 r., 5 listopada 2010 r., 8 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r., 17 lutego 2011 r., 21 marca 2011 r., 15 czerwca 2011 r., 13 lipca 2011 r., 10 sierpnia 2011 r., 2 września 2011 r., 2 września 2011 r., 31 października 2011 r., 12 marca 2012 r., 26 marca 2013 r., 24 lutego 2014 r. i 23 kwietnia 2014 r., zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w X. S.A.

Wnioskiem z dnia (...) lipca 2014 r. R. G. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z prośbą o częściowe umorzenie płatności podatku i rozłożenie na raty terminu płatności podatku. Ponadto zobowiązany zwrócił się z prośbą o zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych w X. S.A. i Y. S.A. oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W argumentacji wniosku, jako przyczynę powstania zaległości, wskazał na trudną sytuację na rynku branży szwalniczej od 2008 r. Stwierdził przy tym, że zajęcie rachunków bankowych znacznie ogranicza jego możliwości zarobkowania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. postanowieniem z dnia (...), nr (...), odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W motywach rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), które uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia żądania strony. Podkreślono, że okoliczności wskazane przez zobowiązanego we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego tj. wystąpienie z wnioskiem o rozłożenie na raty należności pieniężnej się nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono przy tym, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. decyzją z dnia (...), nr (...), (...), (...), (...), odmówił zobowiązanemu umorzenia 50% zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozłożenia na raty 50% zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. Ponadto wyjaśniono, że trudna sytuacja na rynku branży szwalniczej nie jest podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż okoliczność ta nie mieści się w zamkniętym katalogu przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu z dnia (...) zobowiązany wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że wszczęte zostało postępowanie mające na celu rozłożenie na raty jego należności podatkowych, a dotychczas prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. Jego zdaniem, zawieszenie egzekucji pozwoli mu na uzyskanie środków na spłatę należności podatkowych. Zarzucił, że wniosek o zawieszenie postępowania organ winien zbadać pod kątem wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ponadto wskazał, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż decyzje odmawiające udzielenia mu ulgi przez organ podatkowy są obarczone wadą i zachodzi duże prawdopodobieństwo ich uchylenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia (...), nr (...), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny odrębnym postanowieniem z dnia (...), nr (...), rozpatrzył wniosek w sprawie zwolnienia spod egzekucji. Odnosząc się natomiast do kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji i w pełni podzielił argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wskazano, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia (...) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia (...), nr (...), (...), (...), (...), odmawiającą zobowiązanemu umorzenia 50% oraz rozłożenia na raty pozostałej kwoty wskazanych zaległości podatkowych.

W skardze z dnia (...) złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. G. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P., zarzucając naruszenie:

- art. 18 u.p.e.a. w zw. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a.") - w zakresie w jakim organ odwoławczy nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji,

- art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 8 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli podczas gdy stanowisko zaprezentowane przez organ I i II instancji w sprawie nie realizuje powyższych założeń, a mimo to organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy,

- art. 18 oraz art. 56 § 1 u.p.e.a. albowiem pomimo istnienia przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy nie zmienił postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący w pełni powielił argumentację uprzednio podniesioną w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów i treści skargi, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy zawieszenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego przejawia się w konieczności wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1)

w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2)

w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3)

w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4)

na żądanie wierzyciela:

5)

w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Należy zaznaczyć, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na żądanie wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym trzeba wskazać, że organ egzekucyjny zawiesza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających zawieszenie. Co istotne, ujawnienie podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania i nie pozostawia w tej mierze jakiegokolwiek luzu decyzyjnego. Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96, LEX nr 31564).

W kontekście poczynionych powyżej rozważań i powołanych przepisów u.p.e.a., Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący, jako podstawę zawieszenia postępowania wskazał na wystąpienie z wnioskiem do wierzyciela o umorzenia 50% zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia oraz w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, a także rozłożenie na raty pozostałej kwoty zaległości podatkowych płatne w ratach miesięcznych w kwotach po (...) zł każda. Skarżący wywodził, że postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem ma bezpośredni wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne. W ocenie Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wskazana przez skarżącego okoliczność, która miałaby stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie została wymieniona w art. 56 § 1 u.p.e.a., a to oznacza, że nie może ona być podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto należy stwierdzić, że zasadnie organ egzekucyjny wskazał, iż toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, gdyż inny jest merytoryczny zakres tych postępowań, i dopiero ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1052/98, LEX nr 44387). Na marginesie należy wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonego aktu podniesiono, iż Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia (...) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia (...), nr (...), (...), (...), (...), odmawiającą zobowiązanemu umorzenia 50% oraz rozłożenia na raty pozostałej kwoty wskazanych zaległości podatkowych.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również argumenty skarżącego zawarte we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie, a odnoszące się do trudnej sytuacji na rynku branży szwalniczej, albowiem ta okoliczność również nie została ujęta w katalogu enumeratywnie wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W świetle poczynionych wyżej rozważań za całkowicie chybione należy zatem uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 18 i art. 56 § 1 u.p.e.a.

Stwierdzając natomiast brak podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 8 k.p.a., ponownie należy wyjaśnić, że u.p.e.a. przewiduje w art. 18 odpowiednie stosowanie k.p.a. w kwestiach nieuregulowanych w ustawie egzekucyjnej. Choć art. 18 u.p.e.a. odsyła do stosowania przepisów k.p.a., to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy, a mianowicie "odpowiednio". Odpowiednie stosowanie oznacza zaś, że niektóre z postanowień k.p.a. znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Zaakcentować należy, że przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście stwierdzić zatem należy, że organy w toku postępowania o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie naruszyły art. 7 i art. 8 k.p.a., albowiem - stosując te przepisy "odpowiednio" - zgromadziły całość materiału dowodowego i dokonały jego prawidłowej oceny oraz zastosowały aktualne przepisy prawa.

W podsumowaniu dokonanej kontroli Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.