Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1097839

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 13 kwietnia 2011 r.
I SA/Po 188/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Roman Wiatrowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R.D. na postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. dotyczące tytułu wykonawczego z dnia (...), Nr (...). postanawia: odrzucić skargę

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 5 lutego 2011 r. R. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. w sprawie dotyczącej tytułu wykonawczego (...).

W skardze skarżący złożył wniosek o zbadanie zasadności obowiązku stwierdzonego ww. tytułem wykonawczym, zarzucił przedawnienie zobowiązania, niezachowanie procedur i przewlekłość postępowania.

W związku z tym, że w skardze brakowało wskazania konkretnego postanowienia, czy innego aktu lub czynności organu, które zostały zaskarżone, a także określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia powyższych braków.

W odpowiedzi skarżący podał, że zaskarża wydanie polskiego tytułu wykonawczego nr (...) wydanego w dniu (...), gdyż został on wystawiony z naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił brak doręczenia mu upomnienia przez wierzyciela, a także wydanie polskiego tytułu wykonawczego po upływie terminu przedawnienia, a ponadto że w polskim tytule wykonawczym w podstawie prawnej należności wpisano błędnie decyzję nr (...) z dnia 17 listopada 2005 r., a zgodnie z prawem powinien być wpisany zagraniczny tytuł wykonawczy nr (...) z dnia 26 marca 2007 r. Ponadto skarżący podniósł zarzut nieskutecznego doręczenia decyzji wymiarowej, gdyż nie nastąpiło to w języku polskim.

W dalszej części pisma skarżący wniósł o uchylenie wszystkich postanowień związanych z tytułem wykonawczym (...) z (...) zarzucając nieprawne wznowienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. postępowania egzekucyjnego, potwierdzenie nieprawdy w dokumentach wystawionych przez powyższy organ i wprowadzenie w błąd skarżącego przez ten organ. Na koniec skarżący podniósł zarzut przewlekłości postępowania egzekucyjnego i bezczynności, gdyż organ egzekucyjny nie podejmował żadnych działań przez 11 miesięcy w celu wyjaśnienia sprawy skarżącego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zakres sformułowania zarzutów przedstawiony przez skarżącego świadczy o tym, że domaga się on od Sądu kontroli przebiegu całego postępowania egzekucyjnego. Żądanie skarżącego sprowadza się w istocie do uruchomienia ze strony Sądu nadzoru nad działaniami organów egzekucyjnych. Zarzuty skarżącego sprowadzają się bowiem do kwestionowania działań podejmowanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N.T. Należy w tym miejscu wskazać, że Sąd administracyjny nie ma kompetencji do ogólnej kontroli nad działalnością administracji publicznej, ani też podejmowania z urzędu żadnych czynności kontrolnych i wyjaśniających. Sąd administracyjny jest jednostką działającą na podstawie prawa. Został powołany do rozpatrywania skarg na konkretne akty administracyjne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem jedynie zaskarżonych aktów administracyjnych, a wyjątkowo mogą stosować przewidziane prawem środki do usunięcia naruszeń innych aktów (ale tylko związanych z prowadzonymi już sprawami). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływana dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Art. 66zf § 1 zd. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że w trakcie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek obcego państwa zobowiązany zgłasza zastrzeżenia dotyczące zagranicznego tytułu wykonawczego lub należności pieniężnych objętych tym tytułem, wyłącznie do właściwych władz tego państwa, zgodnie z prawem tego państwa. Przede wszystkim należy podkreślić, ze pojęcie zarzutów na gruncie cytowanego przepisu należy rozumieć szeroko jako każdą przewidzianą w przepisach prawa obcego państwa możliwość kwestionowania wystawionego przez to państwo tytułu wykonawczego lub objętych tym tytułem należności pieniężnych. Zarzuty te stanowią szczególny środek zaskarżenia, zmierzający do wyeliminowania z obrotu prawnego wystawionego tytułu wykonawczego lub zakwestionowania należności pieniężnych. Podstawę zarzutów może stanowić okoliczność niepodlegania należności egzekucji administracyjnej, brak ich wymagalności czy w ogóle istnienia z uwagi na ich niepowstanie, wykonanie, wygaśnięcie, przedawnienie. Należy je jednak odróżnić od zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a., a które stanowią środek ochrony prawnej zobowiązanego przysługujący jedynie we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w Polsce na podstawie tytułu wykonawczego polskiego wierzyciela, a więc zmierzający do zakwestionowania celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego bądź zastosowanego środka egzekucyjnego (zob. uwagi do art. 33 i 35 u.p.e.a.). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że jeżeli skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości, np. co do przedawnienia zobowiązania, powinien zgłosić stosowne zarzuty do organu właściwego do ich rozpatrzenia, którym w przedmiotowej sprawie jest niemiecki organ celny, tj. Urząd Celny w B., a nie do polskiego organu podatkowego, czy tym bardziej do sądu administracyjnego. W formie zarzutów kierowanych do właściwych władz obcego państwa skarżący powinien podnosić okoliczność, że skarżącemu nie została doręczona decyzja przetłumaczona na język polski. Z przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika bowiem, aby polski organ miał obowiązek dostarczać skarżącemu przetłumaczoną na język polski decyzję wymiarową wydaną przez organ zagraniczny.

Natomiast kwestionując poprawność wypełnienia polskiego tytułu wykonawczego, zarzucając błędne wskazanie podstawy prawnej należności, skarżący powinien wnieść zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. w terminie 7 dni (art. 33pkt.10 w zw. z art. 27).

Również jedynie w trybie wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a. możliwe jest kwestionowanie braku doręczenia upomnienia. Na marginesie jednak podnieść należy, że w myśl art. 66za § 4 zd. 3 nie stosuje się art. 15, tzn. doręczenie upomnienia nie jest w tym przypadku obowiązkiem wszczęcia procedury egzekucyjnej. W związku z tym polski organ nie miał obowiązku doręczać skarżącemu powyższego upomnienia.

Inną kwestią którą należy poruszyć w niniejszej sprawie jest zakres kontroli sądów administracyjnych. Powyższy zakres został ograniczony przez prawodawcę treścią art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich oraz w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wskazać przy tym należy, że dopóki wniesiony przez stronę środek zaskarżenia nie zostanie rozpoznany i nie zapadnie rozstrzygnięcie kończące postępowanie zainicjowane jego wniesieniem, dopóty nie można mówić, że stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s.150). W konsekwencji tego przyjąć należy, iż co do zasady prawodawca uwarunkował dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi od wykorzystania w postępowaniu podatkowym środków zaskarżenia, o ile rzecz jasna przysługiwały one stronie. Uznać przy tym trzeba, że organ właściwy w postępowaniu wywołanym tymi środkami musi wyrazić swe stanowisko w formie przewidzianej prawem. Innymi słowy musi sprawę zainicjowaną wniesionymi środkami zaskarżenia rozstrzygnąć. W przeciwnym bowiem razie nie można zasadnie twierdzić, iż tryb instancyjny, wywołany wniesionymi środkami zaskarżenia, został wyczerpany.

Wobec powyższego nawet, gdyby przyjąć, że skarżący zamiast ogólnego wniosku o uchylenie wszystkich postanowień związanych z tytułem wykonawczym nr (...) z dnia (...), wniósł o uchylenie konkretnego postanowienia, to i tak skarga nie mogłaby zostać rozpatrzona. Skarżący powinien bowiem w pierwszej kolejności wnieść zarzuty, albo zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., złożyć skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjne za pośrednictwem organu egzekucyjnego tj., Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T., do organu nadzoru, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w P. Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. postanowienie o oddaleniu zarzutów albo skargi przysługiwałoby zażalenie. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona jednak bezpośrednio do Sądu przed wniesieniem przedmiotowych zarzutów i skarg do właściwego organu i bez ich zaskarżenia. W związku z powyższym wniesienie skargi do tutejszego Sądu było przedwczesne i tym samym niedopuszczalne z uwagi na brak wyczerpania przez skarżącego przysługujących mu środków zaskarżenia.

Co do zarzutu nieprawnego wznowienia postępowania egzekucyjnego należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 66zf § 4 organ egzekucyjny po powzięciu wiadomości o wniesieniu zarzutów przeciwko zagranicznemu tytułowi wykonawczemu lub objętymi tym tytułem należnościom pieniężnym zawiesza, (nie zaś, jak to wynika z literalnego brzmienia komentowanego przepisu "wstrzymuje") prowadzenie postępowania egzekucyjnego (por. Komentarz do art. 66zf ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U.05.229.1954), (w:) D.R. Kijowski (red.), E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz - Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2010). Kontynuowanie zaś wszczętego na wniosek obcego państwa postępowania egzekucyjnego uzależnione zostało od wniosku obcego państwa oraz treści regulacji prawa polskiego. Jeśli bowiem obce państwo zwróci się do organu wykonującego z wnioskiem o kontynuowanie egzekucji, wyłączona będzie możliwość jej zawieszenia, chyba że przepisy prawa polskiego, tj. chociażby art. 61 § 2 i 3 czy art. 152 p.p.s.a., nie pozwalają na kontynuowanie egzekucji w odniesieniu do analogicznych należności pieniężnych polskiego wierzyciela (§ 5). W niniejszej sprawie Urząd Celny w B. pismem z dnia 13 sierpnia 2009 r. zwrócił się do Ministerstwa Finansów Departament Administracji Podatkowej o kontynuowanie sprawy. W związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. podjął postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego, a zawieszone poprzednio przez ten organ z uwagi na wniesione przez skarżącego zarzuty do decyzji z dnia 17 listopada 2005 r. Na postanowienie o podjęciu postępowania egzekucyjnego nie przysługiwało skarżącemu zażalenie, bowiem zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., na postanowienia wydawane w toku postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, tylko jeżeli ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W przywołanej regulacji ustawodawca nie przyznał stronom postępowania egzekucyjnego uprawnień do wnoszenia zażaleń na tego typu postanowienia. W świetle powyższego na postanowienie wydane w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego, w związku ze skargą na czynności egzekucyjne, stronie nie służy zażalenie, a w konsekwencji nie służy również skarga do sądu administracyjnego. Warto dodać na koniec, że postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009 r., nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. ponownie wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Było to skutkiem wniosku Urzędu Celnego w B. o zawieszenie postępowania windykacyjnego do czasu wydania orzeczenia w sprawie pozwu skarżącego z dnia 11 czerwca 2010 r., który złożył do Sądu Finansowego Berlin - Brandenburg.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.