I SA/Po 15/21 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3183092

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2021 r. I SA/Po 15/21

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem.

Sędziowie: NSA Włodzimierz Zygmont (spr.), WSA Katarzyna Wolna-Kubicka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi "A" w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia (...) września 2020 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w podatku od nieruchomości za 2018 rok oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Burmistrz Miasta i Gminy (...) postanowieniem z (...) października 2019 r., nr (...) wszczął wobec "A" (dalej: "skarżąca") postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. za obiekt budowlany posadowiony na działce nr (...) w S. przy ul. (...).

Burmistrz decyzją z (...) lipca 2020 r., nr (...) umorzył wszczęte postępowanie wyjaśniając, że oględziny obiektu przeprowadzone (...) marca 2020 r., potwierdziły, że budynek magazynowy w formie namiotu spełnia łącznie wszystkie cechy charakterystyczne budynku, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 z późn. zm. - dalej: "u.p.o.l."). Obiekt ten jest trwale związany z gruntem (za pomocą kotew), jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (blacha trapezowa), posiada fundamenty (słupy fundamentowe) oraz dach (tkanina plandekowa). Burmistrz stwierdził również, że w ramach inwentaryzacji powykonawczej budynku (...) października 2015 r. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej założył dla omawianego obiektu kartotekę budynku, w której obiekt ten sklasyfikowano jako budynek magazynowy. W ocenie Burmistrza sporny obiekt magazynowy z uwagi na jego trwałe związanie z gruntem stał się częścią składową gruntu i zgodnie z art. 47 § 1 i art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm. - dalej: "k.c.") stanowi własność właściciela gruntu. Skarżąca jest posiadaczem zależnym gruntu (dzierżawcą). Z uwagi na powyższe nie może ona zostać uznana za samoistnego posiadacza budynku (dzielącego los gruntu) jak i w konsekwencji podatnika podatku od nieruchomości.

Pismem z (...) sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy (...) z (...) lipca 2020 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z (...) września 2020 r., nr (...) utrzymało w mocy omówioną powyżej decyzję organu pierwszej instancji. Powołując się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm. - dalej: "p.g.k.") stwierdziło, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Dane z ewidencji mają charakter bezwzględnie wiążący dla organu podatkowego, wobec czego nie ma on uprawnień do dokonywania własnych ustaleń faktycznych co do istnienia, wielkości czy klasyfikacji nieruchomości. Z informacji z rejestru gruntów i budynków wynika, że sporny obiekt budowlany ma założoną kartotekę budynku i sklasyfikowany został jako "zbiorniki silosy i budynki magazynowe". W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że sporna hala namiotowa (jako budynek) stanowi część składową gruntu. Hala ta jako budynek dzieli losprawny gruntu, i tym samym podatek od nieruchomości powinien uiszczać właściciel gruntu. Za niezrozumiałe uznano twierdzenie skarżącej, że obiekt w postaci hali namiotowej nie ma charakteru budynku, skoro skarżąca wnioskowała wcześniej o pozwolenie na budowę budynku magazynowego. Zauważono również, że skarżąca w toku postępowania podatkowego została wezwana do przedłożenia m.in. projektu budowlanego na budynek magazynowy oraz kopii wniosku o pozwolenie na budowę budynku magazynowego. W odpowiedzi na powyższe pismem z (...) listopada 2019 r. zaprzeczono jakoby takie dokumenty w ogóle istniały. Dokumenty te zostały ostatecznie uzyskane przez organy od Starostwa Powiatowego w (...).

Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła skargę na omówioną powyżej decyzję Kolegium wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu pierwszej instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 1 pkt 1 oraz art. 2 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. - dalej: "O.p.") poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest regulowanie decyzją administracyjną stosunków cywilnoprawnych;

2) art. 1, art. 47 § 2 i § 3 i art. 48 k.c. oraz art. 1 i art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 z późn. zm. - dalej: "k.p.c.") poprzez rozstrzygnięcie decyzją o stosunku cywilnoprawnym podlegającym rozstrzygnięciu przez sąd cywilny;

3) art. 122, art. 187 § 1 i art. 197 § 1 O.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia charakteru obiektu i zaniechanie przeprowadzenia w tym zakresie dowodu z opinii biegłego;

4) art. 194 § 3 O.p. poprzez przyjęcie, że dokument urzędowy bezwzględnie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

W odpowiedzi na skargę SKO w (...) podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sąd zgodnie z art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a."), nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zaskarżoną decyzją zostało utrzymane w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji umarzające prowadzone względem skarżącej postępowanie podatkowe dotyczące ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. za obiekt budowlany posadowiony na działce nr (...) w S. przy ul. (...). Poddana sądowej kontroli decyzja jest rozstrzygnięciem korzystnym dla skarżącej bowiem nie nakłada ona na skarżącą żadnego zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wyrażony w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakaz reformationis in peius byłoby możliwe jedynie w przypadku zidentyfikowania wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 247 § 1 O.p., organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1); została wydana bez podstawy prawnej (pkt 2); została wydana z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 4); została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 5); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 6); zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa (pkt 7); w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 8).

W ocenie sądu w sprawie nie występuje żadna z przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności poddanej sądowej kontroli decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności decyzje te nie zostały wydane bez podstawy prawnej jak również nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania występuje, wówczas gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, albo gdy brak jest podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego (tak: wyrok NSA z 1 września 2020 r., II FSK 981/20).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na co konieczne stało się jego umorzenie. Organ pierwszej instancji postanowieniem z (...) października 2019 r., nr (...) wszczął wobec skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. za obiekt budowlany posadowiony na działce nr (...) w S. przy ul. (...). W kontekście tak zakreślonego przedmiotu postępowania podatkowego należy dostrzec, że skarżąca będąca izbą gospodarczą jest podmiotem posiadającym osobowość prawną. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 579), izby gospodarcze oraz ich jednostki organizacyjne uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. W tym kontekście zwrócić należy uwagę na regulacje zawarte w art. 6 ust. 9 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem, osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku (pkt 1); odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (pkt 2); wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia (pkt 3). Treść przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku osób prawnych podatek od nieruchomości rozliczany jest na zasadzie samoobliczenia. Co zaś szczególnie doniosłe, w przypadku podatków rozliczanych na tej zasadzie zakwestionowanie prawidłowości rozliczenia podatnika następuje poprzez wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, nie zaś decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zgodnie bowiem z art. 21 § 3 O.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości może być wydana jedynie w sytuacji gdy podatnikiem tego podatku jest osoba fizyczna. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 7 zd. 1 u.p.o.l., podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania.

Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że brak było podstaw do wydania względem skarżącej (będącej osobą prawną) decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Okoliczność ta sama w sobie, skutkowała obowiązkiem umorzenie wszczętego wobec skarżącej postępowania.

Niezależnie od powyższego sąd stwierdza, że w toku postępowania podatkowego prawidłowo został ustalony fakt, że sporny obiekt budowlany posadowiony na działce nr (...) w S. przy ul. (...) jest trwale związany z gruntem. Z ustaleń organu pierwszej instancji w tym z oględzin przeprowadzonych (...) marca 2020 r. wynika, że sporny obiekt został posadowiony zgodnie z projektem budowlanym. Obiekt ten spełnia łącznie wszystkie charakterystyczne dla budynku cechy. Jest on trwale związany z gruntem (za pomocą kotew), jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (blacha trapezowa), posiada fundamenty (słupy fundamentowe) oraz dach (tkanina plandekowa). Ustalono również, że sporny obiekt został sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako budynek magazynowy. Wydając zaskarżoną decyzję Kolegium trafnie zwróciło również uwagę na decyzję o warunkach zabudowy z 4 czerwca 2014 r., nr (...), projekt budowlany z czerwca 2014 r., wniosek o wydanie pozwolenia na budowę z (...) czerwca 2014 r. złożony przez skarżącą oraz decyzję Starosty (...) z (...) sierpnia 2014 r., nr (...) w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Treść tych dokumentów potwierdza, że sporny obiekt stanowi budynek. Kolegium trafnie zauważyło, że sama skarżąca występując z wnioskiem o pozwolenie na budowę określiła sporny obiekt jako budynek magazynowy. W konsekwencji poczynionych przez Burmistrza ustaleń prawidłowo przyjęto, że sporny obiekt, jako budynek stanowi część składową gruntu i zgodnie z art. 47 § 1 i art. 48 k.c. dzieli jego losprawny. Z uwagi na powyższe za bezzasadne należało uznać twierdzenia skargi o zaniechaniu przez organ wyjaśnienia charakteru spornego obiektu. W szczególności w świetle poczynionych przez organy ustaleń brak było konieczności przeprowadzania dowodu z opinii biegłego.

Sąd jako niezasadne ocenił również zarzuty, że wydane w sprawie decyzje rozstrzygnęły kwestię stosunku cywilnoprawnego. Zgodnie z art. 199a § 3 O.p., jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Na tle przywołanych regulacji wskazuje się, że organy podatkowe mogą co do zasady samodzielnie ustalać istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa (tak: wyrok TK z dnia 14 czerwca 2006 r., K 53/05, Lex nr 197893).

Mając powyższe na uwadze nie może budzić wątpliwości, że prowadząc postępowanie w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości organy podatkowe są uprawnione do samodzielnego ustalenia m.in. tego czy obiekt budowlany posadowiony na gruncie stanowi jego część składową dzieląc tym samym losprawny gruntu. Ustalenia w powyższym zakresie są czynione jedynie na potrzeby postępowania podatkowego i nie wywierają poza nim żadnych skutków. Ustalenia te nie są w szczególności w żadnej mierze wiążące dla sądów powszechnych powoływanych do rozstrzygania spraw cywilnych. Zatem decyzja organu podatkowego, w tym decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w żaden sposób nie kształtuje stosunku cywilnoprawnego, nie modyfikuje więc stosunków prawnych ukształtowanych pomiędzy skarżącą a właścicielem gruntu, na którym posadowiono sporny obiekt.

Podsumowując, poddane sądowej kontroli decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności.

Z uwagi na powyższe sąd na podstawie art. 134 § 2 i art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.