Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1745960

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 1 czerwca 2015 r.
I SA/Op 914/14

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. Ś., E. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione, postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę S. Ś. i E. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr Nr (...) w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione jako niedopuszczalną.

Z kolei postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną na powyższe postanowienie.

Następnie S. Ś. (dalej jako wnioskodawca) złożył wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że wraz z żoną, którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują dochody (ze świadczenia ZUS oraz z tytułu emerytury) w wysokości 1.509,36 zł netto (tzn. po potrąceniu podatku, składki i zajęciu części dochodów przez komornika), ponosząc zarazem stałe koszty bieżącego utrzymania związane z zakupem: żywności i środków higieny w kwocie 312,45 zł, energii elektrycznej w kwocie 564,24 zł, gazu w kwocie 50 zł, lekarstw i dojazdów do lekarzy specjalistów w kwocie 239,30 zł, podatku od nieruchomości w kwocie 392 zł (miesięcznie - 65 zł), opłatą za wodę i ścieki w kwocie 133,81 zł. Dodatkowo wskazał, iż poniósł koszty zakupu węgla brunatnego na opał w kwocie 646 zł. W dalszej części wniosku oświadczył, że posiada domy mieszkalne o powierzchni 80 m2, 310 m2 i 412 m2, poddane egzekucji (obecnie objęte hipoteką), a także działka o powierzchni 14 arów również objęta hipoteką. W załączeniu skarżący przedłożył pismo zawierające zestawienie wydatków dotyczących zakupu żywności i środków higieny oraz kserokopie: faktury dotyczącej zakupu węgla brunatnego, paragonów fiskalnych, zaświadczenia Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym w (...).

Uzasadnienie prawne

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.).

Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (skierowane przykładowo do osób pozbawionych dochodów lub osób, których dochody są tak niewielkie, że nie są w stanie pokryć niezbędnych kosztów utrzymania).

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.

Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, Nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.).

Referendarz sądowy zmierzając do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącego w niniejszej sprawie, poza danymi zawartymi we wniosku oraz załączonymi do niego kserokopiami dokumentów, poddał analizie również dane i informacje wynikające pism i z kserokopii dokumentów przekazanych w związku z wezwaniami tut. Sądu z dnia 4 marca i 16 kwietnia 2015 r. W odpowiedzi na wskazane wezwania skarżący przedłożył bowiem kserokopie: zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2013 r. przez jego żonę E. Ś. (PIT-36), rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2014 dotyczącego skarżącego i jego żony (PIT 40A), przekazu potwierdzającego pobranie przez niego świadczenia emerytalnego w kwocie 599,32 zł, dowodu zakończenia działalności gospodarczej z dniem 27 lutego 2013 r., wyciągu z operacji bankowych dokonywanych przez jego żonę za okres od 9 grudnia 2013 r. do 30 marca 2015 r., odpisu skróconego aktu zgonu jego teściowej, karty informacyjnej leczenia szpitalnego jego żony, a także dowody dokonania zapłaty podatku od nieruchomości, należności za wodę, ścieki, energię elektryczną, gaz, węgiel i leki. Nadto skarżący oświadczył, że ani on ani jego żona nie uzyskują pożytków z wykazanych we wniosku domów mieszkalnych z uwagi na zły stan techniczny, oraz że nie posiada żadnych lokat bankowych.

W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w opisanych wyżej dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego i jego rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Wynika z nich bowiem, iż po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej obecnie w gospodarstwie domowym skarżącego uzyskiwane są dochody jedynie z tytułu emerytury, które na skutek czynności egzekucyjnych ograniczone zostały do kwoty 1.509,36 zł. Jednocześnie dokonując analizy kosztów bieżącego utrzymania wykazane przez skarżącego ustalono, iż skala tych kosztów obciąża w całości uzyskiwane dochody, tym samym nie dając skarżącemu możliwości wygenerowania dodatkowych środków finansowych pozwalających mu na pokrycie kosztów postępowania sądowo administracyjnego.

Na wyjątkową w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje również powoływany przez niego stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.