Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2195209

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 19 stycznia 2017 r.
I SA/Op 497/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu w dnia 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A spółki z o.o. w (...) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 października 2016 r. Nr (...) w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu postanawia:

1.

odrzucić skargę,

2.

zwrócić stronie skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto i 00/100) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Uzasadnienie faktyczne

W związku ze skargą z dnia 2 listopada 2016 r. wniesioną przez A spółka z o.o. w (...) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 października 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, podpisaną przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, który dołączył pełnomocnictwo niezawierające upoważnienia do występowania przed sądami administracyjnymi, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 22 grudnia 2016 r. wezwano tego pełnomocnika do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez złożenie do akt sądowych podpisanego pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej jako "p.p.s.a.", jak również do złożenia odpisu z KRS. W wezwaniu zastrzeżono rygor w postaci odrzucenia skargi na wypadek nieuzupełnienia braków w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe wezwanie doręczono w dniu 27 grudnia 2016 r. do rąk osoby upoważnionej do odbierania korespondencji (k. 38 akt sądowych).

Przesyłką poleconą nadaną dnia 3 stycznia 2017 r. pełnomocnik nadesłał aktualny odpis z KRS dotyczący skarżącej spółki, uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa o treści tożsamej jak dołączone do skargi, dołączając potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej braki formalne nie zostały uzupełnione w pełnym zakresie.

Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi.

Wymogi formalne skargi określa przepis art. 57 oraz art. 46 p.p.s.a. W myśl art. 46 § 1 pkt 4 tej ustawy każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a zgodnie z art. 46 § 3 do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Rodzaj pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym został określony w art. 36 i art. 40 p.p.s.a.

Na mocy art. 46 § 3 p.p.s.a. brak pełnomocnictwa jest jednocześnie brakiem formalnym pisma strony (tutaj: skargi), który może podlegać uzupełnieniu stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. Stanowi on, że w przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nieuzupełnienie takiego braku stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 in fine p.p.s.a. stanowi podstawę odrzucenia skargi. Brak prawidłowego, a więc obejmującego umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi, pełnomocnictwa uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, bowiem nie pozwala na stwierdzenie, czy skarga pochodzi od osoby uprawnionej do reprezentowania strony skarżącej, a zatem czy wnosząca ją osoba jest uprawniona do skutecznego jej wniesienia.

Jak wynika z akt sądowych, do skargi podpisanej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym został dołączony uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa procesowego, którego zakres, jak to wynikało z treści tego dokumentu, obejmował upoważnienie do reprezentowania spółki "przed wszelkimi osobami, jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, sądami powszechnymi, organami egzekucyjnymi, organami administracyjnymi oraz wszelkimi innymi podmiotami lub organami, w których Spółka jest stroną postępowania lub występuje w jakimkolwiek innym charakterze". Zakres umocowania został w tym pełnomocnictwie wyraźnie określony. Ponieważ dokument ten został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), uzasadnione jest przyjęcie, iż jego redakcja jest fachowa, precyzyjna i pozwala ustalić zakres upoważnienia do działania w imieniu skarżącej.

Tak opisany zakres umocowania nie obejmował, zdaniem Sądu, upoważnienia mocodawcy do reprezentowania go przez pełnomocnika także w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazane w dokumencie pełnomocnictwa upoważnienie do reprezentacji strony przed sądami powszechnymi niewątpliwie nie obejmuje swym zakresem upoważnienia do występowania w jej imieniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne nie są zaliczane do sądów powszechnych. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Zakres kognicji tych sądów jest więc wyraźnie rozdzielony (art. 177, art. 183 i art. 184 Konstytucji RP). Zatem udzielenie pełnomocnictwa ogólnego do występowania przed sądami powszechnymi oznacza, że pełnomocnik nie jest należycie umocowany do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Równocześnie w postanowieniach z dnia 4 stycznia 2007 r. o sygn. akt: II FSK 31/06, II FSK 32/06 i II FSK 33/06 (dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w literaturze przedmiotu wskazuje się na odrębność postępowań: administracyjnego i sądowoadministracyjnego stwierdzając, że postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne to dwa odrębne postępowania, a to ostatnie nie jest też "kolejną instancją postępowania administracyjnego". Wskazać należy, że art. 46 § 3 p.p.s.a. nakazuje dołączenie pełnomocnictwa do pierwszego pisma składanego do sądu. Nie zwalnia zatem od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, iż pełnomocnictwo przedłożono w postępowaniu administracyjnym.

Uprawnienie do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi nie wynika też, zdaniem Sądu, z upoważnienia do występowania w imieniu strony przed "wszelkimi innymi podmiotami lub organami". Sąd administracyjny nie jest organem rozumianym jako organ władzy publicznej o określonym zakresie działania czy jako zespół osób wykonujący określone zadania, ani też "innym podmiotem" (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. akt II FSK 362/05 i z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt I FSK 637/15 i przedstawioną tam argumentację, którą sąd rozpoznający tę sprawę w całości podziela). Jak ocenił Naczelny Sąd Administracyjny, dodanie słów "innych podmiotów" miało na celu wskazanie, że pełnomocnictwo obejmuje również działanie przed "podmiotami prawa", pod którymi należy rozumieć osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (jeżeli posiadają zdolność prawną). Podmiotowość prawna to, ogólnie rzecz ujmując, przyznana przepisami możliwość bycia stroną w stosunkach prawnych. To, że sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu występuje jako organ władzy sądowniczej, a nie osoba prawna będąca stroną stosunku prawnego ze skarżącym, nie ulega wątpliwości. Skoro zatem sądy administracyjne nie zostały wymienione wśród organów władzy publicznej, przed którymi pełnomocnik może reprezentować skarżącego, a uprawniony jest wniosek, że nie mieszczą się one w odrębnym od organów władzy określeniu "inne podmioty", to niewątpliwie wskazane sformułowanie nie oznaczało uprawnienia radcy prawnego do występowania przed sądami administracyjnymi (art. 36 pkt 1 i art. 40 p.p.s.a.).

Skoro takiej treści pełnomocnictwo, które w świetle przedstawionych wyżej wywodów nie potwierdzało umocowania pełnomocnika do występowania przed sądami administracyjnymi, zostało załączone do wniesionej do Sądu skargi, to konieczne stało się wezwanie pełnomocnika uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa upoważniającego do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. W wykonaniu tego wezwania pełnomocnik z zachowaniem terminu złożył do akt sądowych uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, ale o tożsamej treści, a więc o tym samym, jak opisano powyżej, niewystarczającym zakresie umocowania. Tym samym należało uznać, że brak formalny skargi nie został w sposób należyty uzupełniony, i jest on tego rodzaju, że uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Powyższe, po myśli art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skutkuje odrzuceniem skargi.

Nie można też uznać, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź nie przedstawiła stosownego pełnomocnictwa, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt II GZ 734/16). Jak wywiódł NSA, taka "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego. Oznaczałaby ona w istocie swego rodzaju "stopniowanie" braków formalnych skargi - w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich (w zakresie pełnomocnictwa) przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny skargi (tym razem w postaci podpisu) samodzielnie.

W związku z powyższym Sąd rozpoznający tę sprawę podziela pogląd o braku podstaw do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (postanowienia NSA z dnia: 25 października 2010 r., I FSK 916/10; 13 marca 2012 r., I FSK 628/11; 11 lutego 2014 r., II GSK 138/14; 12 czerwca 2014 r., I FSK 426/14; 14 października 2014 r., II GSK 2009/14; 17 listopada 2014 r., I FSK 1509/14; 17 listopada 2014 r., I FSK 1505/14; 22 kwietnia 2015 r., II OSK 825/15). Wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone (co w tej sprawie miało miejsce) obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru.

Ponadto przyjęcie wskazywanej konstrukcji prowadziłaby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych względów nie korzystają, co oznaczałoby naruszenie art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów ze strony sądu - a przywilejem takim byłoby nieodrzucenie skargi mimo zajścia ku temu przesłanek i wzywanie strony do uzupełnienia braków, mimo tego iż zdecydowała się ona na działanie za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (por. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14).

Z przedstawionych powyżej przyczyn skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., albowiem brak formalny skargi nie został uzupełniony w sposób umożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu.

O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.