Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2622753

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 30 stycznia 2019 r.
I SA/Op 369/18
Obowiązek precyzyjnego ustalenia daty doręczenia postanowienia. Rozbieżności w treści zwrotnego potwierdzenia odbioru.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik.

Sędziowie WSA: Grzegorz Gocki, Marta Wojciechowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2018 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

I. uchyla zaskarżone postanowienie,

II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 580,00 zł (słownie złotych: pięćset osiemdziesiąt 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna - Koźla (dalej określanego jako: strona, skarżący, wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2018 r., wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. - dalej w skrócie k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. -dalej jako upea), którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 9 sierpnia 2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. G. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla.

Rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem zażalenia wniesionego przez wierzyciela, nadanego za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 sierpnia 2018 r.

W dalszych rozważaniach, organ przedstawił przepisy regulujące tryb i terminy składania zażalenia (art. 17 § 1, art. 59 § 5 upea oraz art. 144 § 2 k.p.a.) i stwierdził, że złożenie przez wierzyciela zażalenia było spóźnione. Zgodnie bowiem z dokumentem zwrotnego potwierdzenia odbioru, postanowienie z dnia 9 sierpnia 2018 r. zostało doręczone wierzycielowi w dniu 10 sierpnia 2018 r., wobec czego przewidziany w art. 144 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 11 sierpnia 2018 r. i upłynął z dniem 17 sierpnia 2018 r. Natomiast zażalenie zostało nadane przez wierzyciela w dniu 20 sierpnia 2018 r., czyli po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie terminu do wniesienia zażalenia oznacza, iż organ odwoławczy traci uprawnienie do merytorycznego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego środka zaskarżenia.

W złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu reprezentujący stronę pełnomocnik zarzucił: niewłaściwe zastosowanie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. i błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia i że bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się 10 sierpnia 2018 r. (data stempla odbioru w UM), podczas gdy faktycznie postanowienie wpłynęło do kancelarii Urzędu Miasta 13 sierpnia 2018 r., zatem zażalenie wniesiono z zachowaniem terminu.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik argumentował, że przy doręczeniu korespondencji zawierającej skarżone postanowienie organu egzekucyjnego doszło do pomyłki w potwierdzeniu daty odbioru. Pracownik kancelarii Urzędu Miasta przyjmujący pocztę nie przestawił bowiem daty na datowniku z poprzedniego dnia roboczego tj. 10 sierpnia 2018 r. (piątek) i nie będąc świadomy błędu, potwierdził błędną datą odbiór korespondencji, która faktycznie wpłynęła do Urzędu Miasta w dniu 13 sierpnia 2018 r. W tej sytuacji należało uznać, że termin do wniesienia zażalenia został przez stronę dochowany, pomimo widniejącej na zwrotnym potwierdzenia odbioru pisma daty 10 sierpnia 2018 r. Na potwierdzenie podnoszonej argumentacji do skargi załączono:

1) kserokopię postanowienia organu egzekucyjnego wraz kopertą, opieczętowane pieczęcią Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta Kędzierzyn- Koźle, gdzie widnieje data wpływu 13 sierpnia 2018 r.,

2) wydruk śledzenia przesyłki Nr (...),

3) kserokopię zbiorowego dowodu odbioru Nr 4 (potwierdzającego zestawienie korespondencji, która wpłynęła do Urzędu Miasta Kędzierzyna-Koźla w dniu 13 sierpnia 2018 r.),

4) oświadczenie pracownika przyjmującego pocztę - D.

Ł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że fakt doręczenia rozstrzygnięcia wierzycielowi został potwierdzony przez D. Ł. (pełnomocnik (...)) na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, na którym to dokumencie widnieje data 10 sierpnia 2018 r. Podkreślił, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez placówkę pocztową operatora pocztowego, w związku z czym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Zdaniem organu, analiza zapisów zawartych na tym dokumencie bezsprzecznie i ponad wszelką wątpliwość potwierdza, że przedmiotowa przesyłka została podjęta w dniu 10 sierpnia 2018 r. przez D. Ł. - pracownika Urzędu Miasta w Kędzierzynie-Koźlu posiadającego pełnomocnictwo Nr (...). Powyższa data figuruje również przy podpisie pracownika Poczty Polskiej S.A. doręczającego przesyłkę. Poza tym, na zwrotnym potwierdzenia odbioru znajduje się również okrągła pieczęć placówki oddawczej Poczty Polskiej S.A., tj. Urzędu Pocztowego Kędzierzyn-Koźle 1, na której także figuruje data 10 sierpnia 2018 r. Dyrektor Izby zaznaczył przy tym, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, organ odwoławczy nie był w posiadaniu żadnego dokumentu mogącego świadczyć o dochowaniu przez wierzyciela terminu do wniesienia zażalenia. W związku jednak z zarzutem skargi oraz dowodami przedstawionymi przez stronę Dyrektor Izby zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu pilne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego z udziałem Poczty Polskiej S.A. w zakresie ustalenia prawidłowej daty doręczenia wierzycielowi postanowienia organu egzekucyjnego. Jak poinformował organ, odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną w dniu 13 listopada 2018 r. przez organ egzekucyjny reklamację zostanie przekazana do tut. Sądu niezwłocznie po jej otrzymaniu.

W dniu dnia 4 grudnia 2018 r. Dyrektor Izby przesłał do tut. Sądu kserokopię duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej postanowienie organu egzekucyjnego, uzyskanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu wskutek złożenia reklamacji u operatora pocztowego. Na dokumencie tym, jako data doręczenia, widnieje dzień 13 sierpnia 2018 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a."), postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora Izby z dnia 27 września 2018 r. zostało wydane w następstwie stwierdzenia przez ten organ, że zażalenie Prezydenta Miasta na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie Koźlu z dnia 9 sierpnia 2018 r., którym umorzono postępowanie egzekucyjne - nadane przez stronę w dniu 20 sierpnia 2018 r. - zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Należy tu nadmienić, że przepisy ustawy egzekucyjnej - na podstawie których zostało wydane ww. postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - nie regulują kwestii rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zażalenia czy uchybieniu terminu, a przez to, na mocy przepisu art. 18 upea, odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące tych zagadnień zawarte w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Dodać przy tym należy, że powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń, o czym stanowi art. 144 k.p.a. Zażalenie zaś, stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a., wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.

Z przytoczonych regulacji wynika, że wniesienie zażalenia obliguje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności zażalenia, zachowania terminu do jego wniesienia i spełnienia wymogów formalnych. W przypadku stwierdzenia, że zażalenie zostało złożone po terminie, organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Upływ terminu do dokonania czynności jest uwzględnianą z urzędu, okolicznością obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09, opubl. w Lex pod nr 597844).

By jednak móc ocenić skuteczność (terminowość) wniesienia środka zaskarżenia, koniecznym jest najpierw ustalenie - w sposób niewątpliwy - daty, od której siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg. Niezbędne jest więc precyzyjne ustalenie, kiedy nastąpiło doręczenie postanowienia stronie postępowania, gdyż - stosownie do treści art. 57 § 1 k.p.a.-omawiany termin winien być liczony od dnia następnego po tym zdarzeniu.

W rozpatrywanej sprawie organ przyjął, że doręczenie Prezydentowi Miasta Kędzierzyna - Koźla postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 9 sierpnia 2018 r. nastąpiło w dniu 10 sierpnia 2018 r., a podstawą tej oceny były informacje znajdujące się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wynikało z nich, że przesyłka zawierająca postanowienie organu egzekucyjnego została podjęta w dniu 10 sierpnia 2018 r. przez D. Ł. pracownika Urzędu Miasta w Kędzierzynie Koźlu posiadającego pełnomocnictwo pocztowe nr (...).

Należy mieć jednak na względzie, że strona skarżąca załączyła do skargi dowody poddające w wątpliwość przyjętą przez organ datę doręczenia. Sądowi przedstawiona została również kserokopia duplikatu dokumentu potwierdzenia odbioru, pozyskana przez organ od operatora pocztowego, w wyniku prowadzonego postępowania reklamacyjnego. Na dokumencie tym znajduje się adnotacja o odbiorze przesyłki w dniu 13 sierpnia 2018 r.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki, na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sprawia, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości, które jednak może zostać obalone przeciwdowodem. Zatem zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód tego co zostało w nim zaświadczone, jednak tylko do czasu, dopóki nie zostaną przedstawione kontrdowody, domniemanie to obalające.

W sprawie niniejszej doszło do sytuacji, w której okoliczność doręczenia stronie przesyłki zawierającej postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokumentują dwa zwrotne potwierdzenia odbioru (oryginał i duplikat), potwierdzające podjęcie korespondencji w dwóch różnych datach. Nie pozwala to na przyjęcie, w sposób niebudzący wątpliwości, daty, od której należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że w realiach rozpatrywanej sprawy wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było przedwczesne.

W sytuacji, gdy dwa zaświadczenia - oryginał i duplikat zwrotnego odbioru przesyłki, potwierdzają odbiór przesyłki w dwóch różnych terminach, to okoliczność ta wymaga wyjaśnienia i stosownej analizy przez organ. Nie przesądzając zatem w sposób jednoznaczny, kiedy omawiane postanowienie zostało faktycznie doręczone, stwierdzić należy, że okoliczność doręczenia pisma w świetle znajdujących się w aktach dowodów pozostaje nieustalona, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nie zostały bowiem wyjaśnione w należyty sposób okoliczności sprawy, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co czyni zasadnym zarzuty naruszenia art. 134 i art. 141 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Dyrektor Izby uwzględni stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia, w sposób pozbawiony wątpliwości, daty doręczenia Prezydentowi Miasta Kędzierzyna - Koźla postanowienia z dnia 9 sierpnia 2018 r.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018.265 j.t.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.