Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2597656

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 12 grudnia 2018 r.
I SA/Op 337/18
Doręczanie oddziałowi spółki.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska.

Sędziowie WSA: Grzegorz Gocki (spr.), Anna Wójcik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w (...) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 sierpnia 2018 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r.

I.

uchyla zaskarżone postanowienie,

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej 597,00 zł (słownie złotych: pięćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) ( dalej zwanej O.p.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej wskazywane także jako Kolegium) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez A sp. z o.o. (dalej Spółka, skarżąca) Oddział (...) w (...) (dalej Oddział w (...)) na decyzję Burmistrza Krapkowic z dnia 4 grudnia 2017 r. Nr (...) o:

1.

stwierdzeniu nadpłaty w podatku od nieruchomości w 2015 r. w pozycji budowle, w części budowli, której wartość początkowa zgłoszona do podstawy opodatkowania wynosi 2.574,21 zł, co stanowi kwotę podatku 51,48 zł,

2.

określeniu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości w 2015 r. w pozycji budowle, w pozostałej części, której wartość początkowa do podstawy opodatkowania w prawidłowej wysokości wynosi 9.564.116,05 zł, co stanowi kwotę podatku 191.282,33 zł,

3.

odmowie stwierdzenia nadpłaty w części budowli, której wartość początkowa zgłoszona we wniosku o stwierdzenie nadpłaty wynosi 905.450,83 zł w kwocie 18.109,02 zł Jak wynikało z uzasadnienia powyższego postanowienia ww. decyzja organu I instancji wydana w wyniku rozpoznania wniosku A sp. z o.o. Oddział (...) o stwierdzenie, na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 2 i 3 O.p. nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r., została doręczona Spółce w dniu 7 grudnia 2017 r. w siedzibie Oddziału - (...) w (...) (dalej: Oddział w (...)) M. K. - jako pracownikowi ds. obsługi kancelarii upoważnionemu do odbioru korespondencji, co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru.

W zawartym w niej pouczeniu organ pierwszej instancji wskazał, że od decyzji tej służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, za pośrednictwem Burmistrza Krapkowic, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, podpisane przez dwóch prokurentów Oddziału w (...), w którym wskazano, że zaskarżona decyzja została doręczona Spółce w dniu 7 grudnia 2017 r. Samo zaś odwołanie datowane wprawdzie na dzień 21 grudnia 2017 r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w (...) w dniu 22 grudnia 2017 r., co potwierdzał zarówno stempel pocztowy na kopercie zawierającej przesyłkę jak i informacja Poczty Polskiej dotycząca śledzenia przesyłek, na jej portalu Tracking.

Dodatkowo, ponieważ na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajduje się również wskazana przez doręczającego data 11 grudnia 2017 r., Kolegium pismem z dnia 24 maja 2018 r. zwróciło się do Burmistrza Krapkowic o dodatkowe wyjaśnienie w jakiej dacie doręczono decyzję A Sp. z o.o. W odpowiedzi, organ I instancji przesłał dodatkowe pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 5 lipca 2018 r. w którym wyjaśniono, że reklamowana przesyłka (zawierająca m.in. zaskarżoną decyzję) została doręczona w dniu 7 grudnia 2017 r., a jej odbiór pokwitował pracownik ds. obsługi kancelarii M. K. upoważniony do odbioru korespondencji w siedzibie Oddziału w (...). Przedłożono też duplikat potwierdzenia odbioru przesyłki.

W tak przyjętym przez Kolegium za podstawę swojego rozstrzygnięcia stanie faktycznym uznało ono, że ponieważ zaskarżona decyzja Burmistrza Krapkowic z dnia 4 grudnia 2017 r. została prawidłowo doręczona Spółce w dniu 7 grudnia 2017 r., w sposób przewidziany w art. 151 § 1 O.p., zgodnie z którym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi, to termin do wniesienia od niej odwołania upływał w dniu 21 grudnia 2017 r. (czwartek). Tym samym złożenie przez Spółkę odwołania, nadanego w placówce pocztowej w dniu 22 grudnia 2017 r. (piątek), nastąpiło z jednodniowym uchybieniem przepisanego terminu.

W dalszych swoich rozważaniach, Kolegium szczegółowo omówiło przepisy Ordynacji podatkowej regulujące instytucję stwierdzenia uchybienia terminowi wskazując, iż w zaistniałej w sprawie sytuacji, było zobligowane do wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z tych względów według Kolegium odwołanie nie mogło być merytorycznie rozpatrzone.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika doradcę podatkowego k.c. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając w niej naruszenia:

art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 133 § 1, art. 151 § 1 oraz art. 210 § 1 O.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji, nie weszła do obrotu prawnego,

❖ art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 187 § 1O.p. poprzez jego niezastosowanie poprzez błędne uznanie, że doszło do doręczenia decyzji w siedzibie Spółki, w sytuacji gdy adresatem przesyłki był jej Oddział niebiorący udziału w niniejszym postępowaniu.

art. 221 § 1, oraz art. 122 w związku z art. 127 O.p. poprzez pominięcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w szczególności związanych z weryfikacją pod względem formalnym nie tylko odwołania, ale także zaskarżonej decyzji i tym samym wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędnej i stronniczej oceny, że zaskarżona decyzja weszła do obrotu prawnego i w związku z tym uznanie, że odwołanie od niej zostało złożone z uchybieniem terminowi.

Uzasadniając zarzuty skargi w pierwszej kolejności wskazano, że w strukturze Spółki utworzone są oddziały, które ujawnione są w Krajowym Rejestrze Sądowym, przy czym dla każdego z nich powołani są prokurenci oddziałowi uprawnieni do dokonywania czynności w zakresie spraw związanych z działalnością A Sp. z o.o. w ramach danego oddziału. Z tego też względu wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za sporny rok podatkowy został złożony przez A Sp. z o.o. Oddział (...) w (...), będący wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie częścią działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Na wniosku o stwierdzenie nadpłaty skierowanym do Burmistrza Krapkowic wskazano zatem, jako stronę postępowania: A Sp. z o.o. Oddział (...) w (...), ul. (...),(...)(...) i został on też podpisany przez prokurentów umocowanych do działania w ramach tego Oddziału w (...), tj. przez R. A. i M. K. Tymczasem stroną decyzji z 4 grudnia 2017 r., organ I instancji uczynił A Sp. z o.o. Oddział w (...), ul. (...),(...), a następnie temu też Oddziałowi ją doręczył w jego siedzibie.

Zdaniem skarżącej, niewątpliwie zgodnie z art. 133 § 1 O.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Zgodnie zaś z art. 151 § 1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.

Z kolei pojęcie oddziału, które do 30 kwietnia 2018 r. uregulowane było w art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm.), a obecnie uregulowane jest w art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 649) przewiduje, iż oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności.

Tak rozumiany oddział nie posiada podmiotowości prawnej, ale jest wyodrębnioną w oparciu o kryterium lokalizacji częścią działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Podmiotem prawa jest zatem wyłącznie dany przedsiębiorca, czyli to on, a nie oddział, jest stroną stosunków prawnych, czynności prawnych, podmiotem praw i obowiązków powstających w ramach działalności oddziału. Takie wyodrębnienie części działalności oznacza wyodrębnienie części majątku przedsiębiorstwa potrzebnego do jej prowadzenia oraz wyłonienie osób, których czynności składają się na działalność oddziału (por. J. Cieszewski, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 1095).

Dalej podkreślono, że w doktrynie wskazuje się, że udzielenie prokury oddziałowej nie oznacza samo przez się terytorialnego, czasowego ograniczenia umocowania prokurenta. Nie możne być też rozumiana jako ograniczenie co do rodzaju czynności. Skutek taki może jednak być następstwem spraw wpisanych do rejestru oddziału (P. Księżak (red ) M. Pyziak - Szafnicka (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna wyd. II). Podkreśla się również, ze dopuszczenie prokury oddziałowej ma na celu zwiększenie interesów przedsiębiorcy, uzyskującego w ten sposób możliwość umocowania osoby zorientowanej wyłącznie w sprawach konkretnego oddziału filialnego, działającego na wyodrębnionym terenie (L. Moskwa, Nowe przypisy, s. 38).

Z powyższego wynika więc, że prokurenci oddziałowi są umocowani do reprezentowania Spółki, bowiem prokurent oddziałowy jest pełnomocnikiem Spółki, tyle tylko, że zakres tego pełnomocnictwa (prokury) jest ograniczony i obejmuje sprawy związane z działalnością oddziału. Oddział Spółki nie posiada bowiem oddzielnego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS), a umocowanie prokurenta oddziałowego wynika jedynie z samego wpisu Spółki do KRS-u. Zatem wszelkie działania prokurenta oddziałowego odnoszą skutek bezpośrednio wobec Spółki, o ile mieszczą się one w granicach umocowania wynikającego z udzielonej mu prokury oddziałowej, czyli w niniejszej sprawie, w zakresie spraw związanych z działalnością konkretnego oddziału.

Skoro z treści KRS nie wynika, aby odmiennie określono przedmiot działalności oddziału od działalności samej Spółki, zatem do zainicjowania sprawy o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości uprawnieni są nie tylko członkowie zarządu posiadający prawo do reprezentacji spółki, ale także jej prokurenci oddziałowi. Dlatego, ponieważ w niniejszej sprawie przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są należące organizacyjnie do Oddziału w (...) nieruchomości położone na terenie gminy (...), to prokurenci tegoż oddziału byli uprawnieni do złożenia wniosku o nadpłatę jak i korekty uprzednio złożonej deklaracji podatkowej, a także do reprezentowania Spółki w tym postępowaniu, w tym do składania wszelkich środków zaskarżenia. Z tego też powodu, adresatem postępowania wszczętego na wniosek Spółki, który został podpisany przez umocowanych do działania w jej imieniu prokurentów Oddziału w (...), nie może być jej Oddział w (...), a osobą upoważnioną do odbioru decyzji, pracownik tego Oddziału ds. obsługi kancelarii.

Zdaniem skarżącej M. K. był wprawdzie osobą upoważnioną do odbioru przesyłek adresowanych do Oddziału w (...), co nie oznacza jednakże, że odebrała ją osoba uprawniona do jej odbioru w siedzibie Spółki, która mieści się w (...) przy ulicy (...).

Pomimo, iż podmiotem praw i obowiązków jest sama Spółka, to jednak nie można uznać, że nie ma znaczenia nazwa jej oddziału, którego reprezentanci zainicjowali postępowanie o stwierdzenie nadpłaty, w którym to Spółka uczestniczy jako strona, poprzez swoich prokurentów oddziałowych uprawnionych do działania w ramach danego oddziału, a nie oddziałów wybranych w sposób dowolny przez organ podatkowy. Dlatego, według skarżącej Burmistrz Krapkowic w sposób nieuprawniony wydał swoją decyzję wskazując w niej jako stronę i adresata A Sp. z o.o. Oddział w (...) i pod adres siedziby tego oddziału doręczył swoją decyzję, a organ odwoławczy uznał takie działanie za prawidłowe, przyjmując, iż siedziba Spółki mieści się pod adresem tego oddziału.

Jak dalej zważono, zgodnie z art. 210 § 1 O.p. decyzja winna zawierać m in. oznaczenie strony, a organ podatkowy, który ją wydał jest nią związany od chwili jej doręczenia zgodnie z zasadami określonymi w Rozdziale 5 Działu IV Ordynacji podatkowej (art. 212 O.p.). W literaturze i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy, a zatem w przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (por. Nowosielska Małgorzata, Pasternak Robert: Doręczenie w postępowaniu podatkowym Monitor Podatkowy 2000 Nr 6 s. 25)

Z tych też powodów, według skarżącej, skoro doszło do wadliwego doręczenia decyzji nieuprawnionemu do działania w jej imieniu Oddziałowi w (...), nie doszło tym samym do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienie odwołania, zaś sama decyzja z uwagi na brak jej skutecznego doręczenia stronie, nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Zatem przed jej prawidłowym doręczeniem, przedwczesnym było orzekanie przez Kolegium o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia od niej odwołania.

Tym bardziej, że organ odwoławczy, który otrzymał odwołanie wraz z aktami sprawy podatkowej, miał obowiązek dokonania wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty. Skoro zgodnie z art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę uprzednio zakończoną decyzją organu pierwszej instancji, przy czym jego działanie nie może ograniczyć się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia merytorycznego organu pierwszej instancji i kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do jego orzeczenia, ale również ma za zadanie dokonać kontrolę decyzji pod względem formalnym, przed podjęciem czynności związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem, mając na uwadze regulacje art. 228 § 1 O.p. Skoro w świetle tej ostatniej regulacji organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222, winien on przeprowadzić postępowanie wstępne, w trakcie którego bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, że w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do jego wniesienia jest zbędna (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 2167/15).

W niniejszej sprawie, według pełnomocnika skarżącej taka okoliczność wystąpiła, bowiem adresatem decyzji wydanej przez organ podatkowy pierwszej instancji nie jest podmiot będący inicjatorem tego postępowania. Wobec tego, decyzja ta nie odpowiada prawu i tym samym nie mogła skutecznie zostać wprowadzona do obrotu prawnego. A skoro nie ma jej w obrocie prawnym, to organ odwoławczy był uprawniony, do wydania postanowienia w trybie art. 228, ale w oparciu o § 1 pkt 1 O.p., czyli w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, a nie jak to uczynił w ramach skarżonego postanowienia, o stwierdzeniu uchybienia terminowi do jego złożenia.

O wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego i jej obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą jej prawidłowego doręczenia. Od tej chwili bowiem decyzja stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym. To również od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p, rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania.

Na poparcie swojego stanowiska Spółka odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych, a przede wszystkim wyroku NSA z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 335/16 oraz w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1165/17, w których stwierdzono, że wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronie, czyli przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych.

Przy tym, według skarżącej, bez znaczenia prawnego jest fakt dowiedzenia się przez stronę o treści decyzji poza przewidzianym w prawie trybem jej doręczenia, gdyż dopóki decyzja ta nie zostanie jej doręczona w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego. Dopiero zatem prawidłowe doręczenie decyzji, stanowi zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne, tak w stosunku do strony jak i organu, który decyzję taką wydał.

Skoro zatem decyzja organu podatkowego pierwszej instancji nie została doręczona ani do Oddziału w (...), ani do siedziby samej Spółki w (...), to tym samym przedwczesnym stało się wydanie zaskarżonego postanowienia i to bez uprzedniego podjęcia przez organ odwoławczy, wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Co więcej organ ten pominął istotne dowody, co świadczy o wybiórczym traktowaniu materiału dowodowego i tym samym o prowadzeniu postępowania wbrew zaleceniom płynącym z art. 120 i art. 121 § 1 O.p.

Stawiając te zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skargi dodatkowo wskazało, iż wprawdzie zgadza się z twierdzeniami pełnomocnika, że oddział nie posiada podmiotowości prawnej, a podmiotem prawa jest wyłącznie przedsiębiorca, czyli w niniejszym przypadku Spółka, a także nie neguje samego faktu, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku, w imieniu A Sp. z o.o. złożyli R. A. i M. K., będący prokurentami Spółki, prokura oddziałowa łączna związana z działalnością A Sp. z o.o. Oddział (...) w (...), uprawniająca do działania łącznie z innym prokurentem uprawnionym do dokonywania czynności w zakresie spraw związanych z działalnością A Sp. z o.o. Oddział (...) w (...) (zapis taki znajduje się w KRS), to jednakże powyższe nie powoduje, że adresatem postępowania - jak podnosi w skardze pełnomocnik Spółki - nie może być Oddział w (...), który jest jednym z miejsc wykonywania działalności przez Spółkę. Tym bardziej, że Spółka była reprezentowana najpierw przez Oddział w (...) (składanie deklaracji na podatek od nieruchomości), a następnie przez Oddział w (...) (wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz odwołanie złożone przez dwóch prokurentów tego Oddziału). Skoro w rejestrze przedsiębiorców nie wpisano co stanowi przedmiot działalności danego Oddziału, a jedynie przedmiot działalności samego przedsiębiorcy - czyli Spółki i nie określono zakresu prokury oddziałowej to zakres czynności prokurenta oddziałowego pokrywa się de facto z zakresem czynności każdego innego prokurenta, nieoddziałowego. Stanowisko to potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 898/15 (LEX nr 1984846).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, - dalej jako p.p.s.a.), postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonego postanowienia, a więc tego, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, jest ustalenie, czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji wymiarowej organu I instancji oraz ustalenie daty tego doręczenia. Nieskuteczne doręczenie decyzji powoduje, że nie weszła ona do obrotu prawnego, co z mocy art. 228 § 1 pkt 1 O.p. skutkuje niedopuszczalnością odwołania. Natomiast jeśli doręczenie decyzji było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy zobligowany jest do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.).

W niniejszej sprawie obie strony postępowania sądowego istotą sporu uczyniły kwestę prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji Burmistrza Krapkowic z dnia 4 grudnia 2017 r. wydanej w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r.

Pełnomocnik skarżącej uważa, iż doręczenie tego rozstrzygnięcia M. K., jako pracownikowi ds. obsługi kancelarii upoważnionemu do odbioru korespondencji w Oddziale Spółki w (...), nie wywołało określonych prawem skutków prawnych, albowiem skoro postępowanie podatkowe, w ramach którego doszło do wydania ww. decyzji organu I instancji, zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez uprawnionych do działania w imieniu Spółki prokurentów jej Oddziału w (...) i to temu też Oddziałowi Spółki, należało ją doręczyć, albo na adres samej Spółki w (...).

Z kolei Kolegium, wprawdzie dopiero w odpowiedzi na skargę, stanęło na stanowisku, że ponieważ w rejestrze przedsiębiorców wpisano jedynie co stanowi przedmiot działalności samego przedsiębiorcy - czyli Spółki, a nie danego jej Oddziału i nie określono zakresu prokury oddziałowej, to zakres czynności każdego prokurenta oddziałowego pokrywa się de facto z zakresem czynności każdego innego prokurenta, nieoddziałowego. Z uwagi na powyższe Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, że decyzja organu I instancji, została skutecznie doręczona Spółce w dniu w dniu 7 grudnia 2017 r. do rąk pracownika umocowanego do jej odbioru w Oddziale Spółki w (...) i to od tej też daty należy liczyć 14- dniowy termin do wniesienia odwołania, który to został w niniejszej sprawie uchybiony.

Odnosząc się zatem, w pierwszej kolejności do prezentowanego przez obie strony postępowania stanowiska, co do charakteru prokury oddziałowej, Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom Kolegium, z przedłożonego wraz ze skargą odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego A Spółka z o.o. w siedzibą w (...), wynika że posiada ona oddziały, w ramach których zostały udzielone odrębnie dla każdego z nich prokury oddziałowe łączne, związane z działalnością Spółki uprawniające do dokonywania czynności w zakresie spraw związanych z działalnością danego konkretnego oddziału (w niniejszej sprawie odrębne prokury oddziałowe dla prokurentów Oddziału (...) w (...) i Oddziału (...) w (...)). Powyższy zapis wyraźnie określa zakres przedmiotowy poszczególnych prokur oddziałowych, skoro umocowują one ustanowionych prokurentów Spółki do działania w jej imieniu jedynie w zakresie spraw związanych z działalnością danego konkretnego oddziału.

Tym samym nie można się zgodzić z twierdzeniem zawartym w odpowiedzi na skargę, że ponieważ w rejestrze przedsiębiorców wpisano jedynie co stanowi przedmiot działalności samego przedsiębiorcy - czyli Spółki, a nie danego jej Oddziału i nie określono zakresu prokury oddziałowej, to zakres czynności każdego prokurenta oddziałowego pokrywa się de facto z zakresem czynności każdego innego prokurenta, nieoddziałowego. Na poparcie tego twierdzenia, nie przedstawiono żadnego dowodu, zaś z będącego w dyspozycji Sądu odpisu z KRS-u Spółki, jak wyżej już wskazano, wynikają zupełnie inne zapisy dotyczące zakresu umocowania poszczególnych udzielonych w konkretnych oddziałach Spółki, prokur oddziałowych.

Co więcej, w przedłożonych Sądowi aktach sprawy, zarówno organu I jak i II instancji, brak jest jakiegokolwiek odpisu z KRS-u dotyczącego Spółki, pomimo tego, iż w sprawie niewątpliwie zaistniały wątpliwości co do prawidłowości reprezentacji Spółki, skoro pierwotną deklarację podatkową za sporny rok podatkowy złożył Oddział (...) w (...), a wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą deklaracji - Oddział (...) w (...), zaś decyzja organu I instancji została wydana i doręczona do Oddziału w (...). W aktach sprawy brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów, iż organy podatkowe w ogóle poddawały, na jakimkolwiek etapie postępowania, chociażby wstępnej weryfikacji, umocowania prokurentów tych oddziałów Spółki, do działania w jej imieniu w ramach tego postępowania. To zagadnienie pojawiło się dopiero w stanowisku Kolegium zajętym w odpowiedzi na skargę i wywołane zostało zarzutami samej skarżącej.

Dodatkowo jeszcze, co również umknęło całkowicie organom, wprawdzie w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, kolejne pisma organu kierowane były Oddziału (...) w (...), to jednakże odpowiedzi na nie udzielał każdorazowo Oddział w (...). Już te okoliczności sprawy winny skutkować podjęciem ze strony organów stosownych kroków w celu wyjaśnienia aktualnej struktury Spółki, w tym w szczególności przynależności miejscowej (...) w (...), której to nieruchomości są przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, do właściwości danego oddziału Spółki w (...) lub (...).

Jedynie na marginesie Sąd zauważa, iż z ogólnie dostępnych informacji pochodzących z oficjalnej strony Spółki (...) wynika, że od 1 stycznia 2017 r. rozpoczęła ona działalność w nowej strukturze organizacyjnej, skorelowanej z podziałem administracyjnym Polski. W ramach tej nowej struktury organizacyjnej liczbę szczebli zarządzania ograniczono z 4 poziomów (Centrala, Oddział, (...),(...)) do 3 poziomów (Oddział (...), Oddział (...) w liczbie 17 oraz (...)), co w znaczący sposób miało wpłynąć na funkcjonowanie Spółki oraz jakość i szybkość podejmowanych decyzji. Z nowo stworzonej struktury Spółki wynika też, że obecnie jej Oddział (...) w (...), obejmuje swoją właściwością (...) w (...),(...),(...),(...),(...), a także w (...) i jej (...) w (...).

Oczywiście powyższe informacje, będą wymagały formalnego urzędowego potwierdzenia, a następnie przeanalizowania przez Kolegium w ramach ponownego rozpoznania sprawy, przy ocenie prawidłowości doręczania przez organ I instancji decyzji, w stosunku do której doszło, w ramach obecnie skarżonego postanowienia Kolegium do stwierdzenia wniesienia od niej odwołania z uchybieniem terminu. Niewątpliwie bowiem, na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca, aby można mówić o ewentualnym uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, w pierwszej kolejności musi dojść do skutecznego wprowadzenia samej decyzji do obiegu prawnego poprzez jej prawidłowe doręczenie stronie postępowania. W ramach ponownego rozpoznania sprawy Kolegium będzie obowiązane, odnieść się również do kwestii umocowania Oddziału (...) w (...) do zaskarżenia decyzji Burmistrza Krapkowic, który prowadził postępowanie podatkowe z wniosku tego Oddziału, jednakże samą decyzję wydał (adresował) i skierował do Oddziału (...) w (...), a następnie doręczył, do rąk pracownika uprawnionego w tym Oddziale do odbioru korespondencji. Tym samym zaistniała tożsamość adresata tej decyzji z siedzibą podmiotu, któremu ją następnie doręczono.

Dodatkowo w tym miejscu należy jednakże zauważyć, iż Spółka działając poprzez swój Oddział w (...), w złożonym wniosku o stwierdzenie nadpłaty podała adres tego Oddziału, a zatem wskazała podmiot do którego należy kierować całość korespondencji w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy, należy w pełni zgodzić się z tą częścią argumentacji skargi, w której to pełnomocnik skarżącej, wskazuje na wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 122 O.p. i 187. § 1 O.p., zgodnie z którymi przepisami, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym i są nadto obowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Słusznie też w skardze podniesiono, że organ odwoławczy winien przeprowadzić postępowanie, w trakcie którego powinien poddać w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania (tym bardziej w sytuacji gdy adresatem decyzji i podmiotem wnoszącym odwołanie są różne oddziały Spółki), umocowanie osób reprezentujących Spółkę do określonego działania w jej imieniu, a dopiero następnie poddać kontroli terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, że w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do jego wniesienia jest już nieistotna.

To zaś, naruszenie zasad postępowania podatkowego, mogące mieć w realiach niniejszej sprawy istotny wpływ na wynik sprawy, musiało stosownie do art. 145 § 1 pkt 1lit "c" p.p.s.a., w konsekwencji prowadzić do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, poprzez jego uchylenie.

W zależności od dalszych poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych we wskazanym powyżej zakresie, a następnie po dokonaniu ich oceny prawnej, Kolegium będzie obowiązane w pierwszej kolejności do rozważenia dopuszczalności wniesienia samego odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 O.p.), a dopiero w drugiej kolejności, w zależności od zajętego stanowiska, do odniesienia się w miarę potrzeby do obecnie spornej kwestii dochowania terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.).

Jednocześnie z uwagi na wyżej stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, przedwczesnym byłoby odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 133 § 1, art. 151 § 1 oraz 210 § 1 O.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. Te zresztą kwestie będą przedmiotem rozważań i ocen Kolegium w ponownym postępowaniu, po uprzednim poczynieniu w sprawie dodatkowych ustaleń faktycznych, niezbędnych dla oceny zasadności tych zarzutów.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 października 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1687) Sąd zasądził na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kwotę 597 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, w wysokości 100 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego, w wysokości 480 zł oraz 17 zł poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., zobowiązany będzie uwzględnić przy orzekaniu przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.