I SA/Ol 881/17, Uzasadnione uchylanie się od przekazania wierzytelności. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2732138

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 września 2019 r. I SA/Ol 881/17 Uzasadnione uchylanie się od przekazania wierzytelności.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Krzykowski (spr.).

Sędziowie WSA: Ryszard Maliszewski, Asesor Katarzyna Górska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438), zawiadomieniami z dnia "(...)", o nr. "(...) "oraz z dnia "(...)", o nr. "(...)" dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych należnych zobowiązanemu Z. T. od dłużnika zajętej wierzytelności - A. T., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "(...)", z tytułu świadczonych usług, dzieł i zleceń. Przedmiotowe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności odpowiednio w dniach: "(...)".

W dniu "(...)", pracownik Organu egzekucyjnego sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z treści którego wynika, że według oświadczenia zobowiązanego, posiada on wierzytelność od A. T., na kwotę około 100.000,00 zł, której wymagalność przypada na przełom marca i kwietnia. W odpowiedzi na opisane wyżej zawiadomienia, dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia "(...)" wskazał, iż nie jest możliwe zajęcie wierzytelności pieniężnej, gdyż zajęta wierzytelność nie jest na wskazany dzień wymagalna. W dalszej części postępowania, na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "(...)","(...)", dłużnik zajętej wierzytelności przekazał Organowi egzekucyjnemu, przy piśmie z dnia "(...)", kserokopię faktury z dnia "(...)", nr "(...)", wystawionej A. T. przez Zobowiązanego Z. T., na kwotę 175.890,00 zł, ze 120 dniowym terminem zapłaty. Z akt sprawy wynika, że po upływie terminu płatności opisanej faktury, pracownik Organu egzekucyjnego odbył w dniu "(...)" rozmowę telefoniczną z A. T., a następnie w dniu "(...)" - ze Zobowiązanym Z. T., celem uzyskania informacji w zakresie przyczyn braku realizacji zajęcia. Ze znajdujących się w aktach sprawy notatek służbowych wynika, że w trakcie rozmowy z pracownikiem Organu egzekucyjnego A. T. nie potrafiła na wskazany dzień podać przyczyn braku realizacji zajęcia, do zajęcia miała się natomiast ustosunkować na piśmie. Pismem z dnia "(...)" Dłużnik zajętej wierzytelności poinformowała Organ egzekucyjny, że kwota z faktury z dnia "(...)", wystawionej przez Zobowiązanego na kwotę 175.890,00 zł, została rozliczona fakturami z dnia "(...)", nr "(...)" (termin płatności 30 dni) oraz z dnia "(...)", nr "(...)" (termin płatności 14 dni), wystawionymi odpowiednio na kwoty 134.660,01 zł oraz 40.000,00 zł, zaś pozostała kwota 1.229,99 zł została przelana na rachunek Urzędu Skarbowego. Do przedmiotowego pisma załączono kserokopie opisanych faktur oraz potwierdzenie przelewu.

W nawiązaniu do powyższego pisma dłużnika zajętej wierzytelności, Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia "(...)", nr "(...)", poinformował Stronę, że termin płatności faktury z dnia "(...)", nr "(...)", wystawionej przez Z. T., wynoszący 120 dni, upłynął w dniu 30 kwietnia 2017 r. Z uwagi na powyższe, kwota wynikająca ze wskazanej faktury powinna zostać przekazana na rachunek bankowy Organu egzekucyjnego w terminie jej płatności. Jednocześnie Organ wskazał Stronie, że nieprzekazanie kwoty zajętej wierzytelności stanowi przejaw bezpodstawnego uchylania się od ciążącego na niej obowiązku, skutkującego odpowiedzialnością z art. 71b u.p.e.a. W treści kolejnego pisma z dnia "(...)", skierowanego przez A. T. do Urzędu Skarbowego, Dłużnik zajętej wierzytelności wyjaśniła, że opisana w piśmie z dnia "(...)" kompensata należności została dokonana na podstawie zawartego pomiędzy obiema firmami porozumienia ze stycznia 2017 r. Pozostała kwota 1.229,99 zł została przelana na konto Urzędu Skarbowego. Uwzględniając powyższe okoliczności, postanowieniem z dnia "(...)", nr "(...)", Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności - A. T., wierzytelności pieniężnej na łączną kwotę 148.426,00 zł, w treści podjętego rozstrzygnięcia przedstawiając jego szczegółowe uzasadnienie. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone A. T. w dniu "(...)". Pismem z dnia "(...)" (nadanym w placówce pocztowej w dniu "(...)") A.T. wniosła zażalenie na opisane wyżej rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia "(...)". W treści wniesionego środka zaskarżenia Skarżąca zarzuca Organowi pierwszej instancji:

- naruszenie przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie, w tym brak przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności,

- niezgodność ustaleń Organu egzekucyjnego z istniejącym stanem faktycznym, w tym w szczególności niezasadne uznanie, że Strona bezpodstawnie uchyla się od przekazania kwoty zajętej wierzytelności,

- nieuwzględnienie faktu, że pomiędzy Skarżącą a Zobowiązanym została zawarta umowa (porozumienie) ustalająca warunki wzajemnych rozliczeń z tytułu wykonania usług na rzecz drugiej z umawiających się stron,

- brak wykazania, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem właściwym w przedmiotowej sprawie, a to z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1947, z późn. zm.; dalej w skrócie: ustawa o KAS). W zgodzie z brzmieniem przepisu art. 159 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 z późn. zm.), z dniem 1 marca 2017 r. utraciła moc ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 578 oraz z 2016 r. poz. 1810). W ocenie Strony Skarżącej, powyższe oznacza, że z dniem 1 marca 2017 r. dotychczasowe organy administracji skarbowej uległy likwidacji, zaś na ich miejsce mają powstać nowe, proces reorganizacji jest jednak w toku.

W motywach zażalenia wskazano, że błędne jest stanowisko Organu I instancji, że zajęta wierzytelność powstała z chwilą wystawienia faktury przez Z. T., gdyż w opinii Strony - jest to sprzeczne z treścią umowy zawartej pomiędzy Skarżącą a Zobowiązanym ze stycznia 2017 r. Powoływana umowa miała przewidywać wykonanie wzajemnych świadczeń przez strony umowy, a także rozliczenie wzajemnych należności na zasadzie kompensaty. W opinii Strony, wymagalna wierzytelność należna Z. T. od Skarżącej powstała dopiero po wykonaniu wszystkich przewidzianych świadczeń, w tym po realizacji postanowień umowy ze stycznia 2017 r. w zakresie wzajemnych rozliczeń. Dopiero w wyniku realizacji tej umowy miała powstać wymagalna wierzytelność, na kwotę 1.229,99 zł, która podlegała zajęciu przez Organ egzekucyjny. Jak wskazała Strona Skarżąca, zajęcie w powyższej kwocie zostało przez nią zrealizowane.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z "(...)" ("(...)") orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.

W motywach rozstrzygnięcia po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ II instancji wskazał, że stosownie do brzmienia przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona wart. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W zgodzie z przepisem art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Jak wywodził dalej organ II instancji przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji szczegółowo określają pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności. Przewidują, co też wymaga podkreślenia, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Dłużnik zajętej wierzytelności ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie ciążących na nim obowiązków związanych z realizacją środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Organ zaznaczał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, dłużnik może skutecznie uchylić się od przekazania zajętej wierzytelności tylko w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, jak np. w sytuacji przedawnienia, czy potrącenia wierzytelności. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny ma podstawy do stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności "bezpodstawnie uchyla się" od przekazania zajętej wierzytelności. Reasumując, prawidłowa wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że termin "bezpodstawnie" należy rozumieć jako "bez podstawy prawnej".

Organ przyjął zatem, że stosownie do brzmienia art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Organ wskazywał przy tym, że potrącenie wzajemnych wierzytelności stanowi jedną z okoliczności umożliwiającą dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od przekazania zajętej wierzytelności Organowi egzekucyjnemu. Instytucja potrącenia wierzytelności (kompensaty) należy do kategorii zdarzeń powodujących wygaśnięcie zobowiązania. Polega ona na wzajemnym umorzeniu wierzytelności, jakie dwa podmioty mają jednocześnie względem siebie. Regulacje dotyczące potrącenia zawarte są w przepisach art. 498-505 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm.; dalej w skrócie k.c.). Ponadto, oprócz stosowania kodeksowych regulacji w zakresie kompensaty wzajemnych należności (potrącenie ustawowe), prawu polskiemu znane jest również potrącenie umowne (porozumienie kompensacyjne). Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 3531 k.c., strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Organ II instancji podkreślał, że w sytuacji dokonywania potrąceń na podstawie regulacji ustawowych istotne znaczenie ma przepis art. 504 k.c., ograniczający możliwość stosowania kompensaty wzajemnych wierzytelności zajętych przez organ egzekucyjny. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Oznacza to, iż potrącenie - pomimo zajęcia wierzytelności - będzie możliwe w dwóch sytuacjach. Pierwsza z nich zachodziła będzie wówczas, gdy przed dokonaniem zajęcia wszystkie przesłanki potrącenia zostaną spełnione. Natomiast druga zachodziła będzie wtedy, gdy obie wierzytelności istnieć będą przed zajęciem, ale ich wymagalność nastąpi już po zajęciu, z tym zastrzeżeniem, że jako pierwsza musi stać się wymagalna wierzytelność dłużnika zajętej wierzytelności, a dopiero jako druga wierzytelność zajęta.

Organ odnosząc powyższe wyjaśnienia do stanu faktycznego sprawy, stwierdzał, że bezzasadne są wątpliwości Strony Skarżącej dotyczące właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego jako organu uprawnionego do wydania zaskarżonego postanowienia, w związku z wejściem w życie ustawy o KAS oraz uchyleniem ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Brak jest również uzasadnionych podstaw do twierdzenia, iż Organ pierwszej instancji jest zobligowany do szczegółowego wykazywania w treści wydawanych rozstrzygnięć, że jest właściwym istniejącym organem administracji publicznej do prowadzenia danego postępowania. Wskazać należy, że z dniem 1 marca 2017 r. w istocie zmieniła się struktura administracji podatkowej i celnej, w tym jak słusznie zauważa Strona, uchylono ustawę o urzędach i izbach skarbowych, na mocy przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 11 ustawy o KAS (wszedł w życie z dniem 1 marca 2017 r.), organami KAS są między innymi dyrektor izby administracji skarbowej (pkt 4), jak i naczelnik urzędu skarbowego (pkt 5). W zgodzie zaś z brzmieniem art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o KAS, do zadań naczelnika urzędu skarbowego należy: wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych. Stosownie natomiast do brzmienia przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a. (który nie uległ zmianie w trakcie reorganizacji funkcjonowania organów administracji skarbowej), naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8. Tym samym podkreślenia wymaga, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ administracji publicznej nie uległ likwidacji z dniem 1 marca 2017 r. oraz jest właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym do prowadzenia postępowania na podstawie przepisu art. 71a u.p.e.a.

Organ II instancji potwierdził, że słuszne jest spostrzeżenie, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez przeprowadzenia kontroli o jakiej mowa wart. 71a § 1 u.p.e.a. Niemniej, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, kontrola ta została określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym, nie zaś jako bezwzględny obowiązek. Celem takiego postępowania kontrolnego jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się bezpodstawnie od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1153/15, z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2831/14, z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10, czy wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SAlGd 87/14). Przenosząc powyższe na grunt okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdzał, że materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylenia się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności. Stan faktyczny sprawy określa bowiem zarówno treść protokołu o stanie majątkowym Zobowiązanego, sporządzonego w dniu "(...)", jak i korespondencja Organu pierwszej instancji z Dłużnikiem zajętej wierzytelności (w trakcie której zostały przedstawione kserokopie faktur, z których wynikają wzajemne wierzytelności), a także ustalenia przeprowadzone w toku rozmów telefonicznych. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie potwierdza, że A. T., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "(...)", jako dłużnik zajętej wierzytelności uchylała się bezpodstawnie od przekazania Organowi egzekucyjnemu należnych mu kwot wierzytelności pieniężnych, zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku Zobowiązanego Z. T. W przedmiotowej sprawie właściwą podstawą prawną jest art. 71a § 9 u.p.e.a. Przepis ten został prawidłowo wskazany w treści postanowienia z dnia "(...)". Organ pierwszej instancji, powołując się na treść powyższego unormowania, wskazał na zaistniałe przesłanki bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej kwoty oraz precyzyjnie przedstawił sposób jej wyliczenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdzał, iż Organ egzekucyjny w sposób jednoznaczny i wyczerpujący wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, w związku z czym Organ odwoławczy podziela w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu postanowienia z dnia "(...)". Zebrany przez Organ pierwszej instancji materiał dowodowy potwierdza, iż Z. T. posiadał wierzytelność pieniężną wobec A. T. Dłużnik zajętej wierzytelności, pomimo skutecznego zajęcia tej wierzytelności, nie przekazał jednak zajętej kwoty Organowi egzekucyjnemu. Zawiadomieniem z dnia "(...)"., o nr "(...)", dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących na dzień wystawienia zawiadomienia łączną kwotę należności 132.128,51 zł. Zawiadomieniem z dnia "(...)", o nr. "(...)", dokonano zaś zajęcia wierzytelności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących na dzień wystawienia zawiadomienia łączną kwotę należności 13.138,95 zł. Zauważenia wymaga, iż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia "(...)" oraz z dnia "(...)" doręczono Dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniach "(...)" oraz "(...)", a zatem po wystawieniu faktury przez Z. T. w dniu "(...)", a jednocześnie przed upływem terminu jej płatności, który zgodnie ze wskazanym 120 dniowym terminem płatności upływał w dniu 30 kwietnia 2017 r.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w okolicznościach faktycznych sprawy nie wystąpiły okoliczności, które pozwoliłyby Dłużnikowi zajętej wierzytelności skutecznie uchylić się od przekazania zajętej wierzytelności. A. T. nie wywiązała się zatem z ciążącego na niej obowiązku przekazania Organowi egzekucyjnemu zajętej kwoty. Wbrew opinii Strony Skarżącej, nie mogą ulec potrąceniu wierzytelności A. T., wynikające z 2 faktur VAT wystawionych w dniu "(...)" oraz "(...)", na łączną kwotę 174.660,01 zł, gdyż powstały one i stały się wymagalne po zajęciu. Wprawdzie przepis art. 504 k.c. dopuszcza możliwość potrącenia pomimo zajęcia wierzytelności, które stały się wymagalne po zajęciu, jednak muszą one istnieć przed zajęciem oraz jako pierwsza musi stać się wymagalna wierzytelność dłużnika zajętej wierzytelności, a dopiero jako druga wierzytelność zajęta. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma jednak miejsca. Istnieje co prawda wierzytelność Z. T., która powstała przed dokonaniem zajęcia wierzytelności, a stała się wymagalna po tym dniu (faktura VAT z dnia "(...)", nr "(...)", wystawiona na kwotę 175.890,00 zł), jednak nie ma takich wierzytelności po stronie A. T. (faktury z dnia "(...)" oraz z dnia "(...)"). Nie jest zatem konieczne dalsze badanie, czy wierzytelność dłużnika zajętej wierzytelności stała się wymagalna jako pierwsza. Niezależnie od powyższego zauważyć jednak można na marginesie, że należności wynikające z faktur VAT wystawionych przez A. T. stały się wymagalne później, gdyż faktura z dnia "(...)" (termin zapłaty 30 dni) posiadała termin płatności do dnia 4 maja 2017 r., natomiast faktura z dnia "(...)" (termin zapłaty 14 dni) posiadała termin płatności do dnia 5 maja 2017 r.

W związku z powyższym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdza, iż Organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie można było dokonać potrąceń wierzytelności powstałych po zajęciu. Odnosząc się do argumentu Strony Skarżącej jakoby Organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że wierzytelność Zobowiązanego wobec A. T. powstała z dniem wystawienia faktury z dnia "(...)", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazuje, że powyższe twierdzenie Strony nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazać ponadto należy, że zgodnie z powoływanym przepisem art. 89 § 2 u.p.e.a. (zdanie drugie), zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Podkreślenia wymaga zatem, że nawet w sytuacji gdyby na dzień doręczenia zawiadomień o zajęciu nie istniały jeszcze wierzytelności podlegające zajęciu, zajęcie to nadal byłoby prawnie skuteczne i wywierało skutek w postaci obowiązku jego realizacji w sytuacji powstania wierzytelności w przyszłości. Z uwagi na powyższe, bez znaczenia dla skuteczności zajęcia pozostaje fakt, czy zajęta wierzytelność powstała przed doręczeniem zawiadomień o zajęciu, czy już po tym zdarzeniu.

Organ II instancji w odniesieniu do podnoszonej przez Stronę Skarżącą kwestii jakoby faktura z dnia "(...)", nr "(...)", miała się stać wymagalna dopiero po wykonaniu wszystkich wzajemnych usług oraz potrąceniu późniejszych wzajemnych wierzytelności, wskazał, że z przedstawionej przez Stronę kserokopii wyżej opisanej faktury wynika jednoznacznie, że termin płatności faktury wynosił 120 dni. Powyższą okoliczność potwierdza ponadto treść informacji przekazanych przez Z. T., zawartych w treści protokołu o stanie majątkowym Zobowiązanego z dnia "(...)".Zobowiązany wskazał bowiem, że wierzytelność wobec A. T. będzie wymagalna na przełomie marca i kwietnia. Przedkładając Organowi egzekucyjnemu kserokopię opisanej faktury, Dłużnik zajętej wierzytelności również nie przedstawiał żadnych uwag dotyczących innego terminu płatności należności, niż ten wynikający z samej faktury. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważał ponadto, że wzmianka o "porozumieniu ze stycznia 2017 r.", mającym wprowadzać umowne zasady rozliczania wzajemnych wierzytelności, w tym należności wynikającej z opisanej faktury z dnia "(...)", pojawiła się dopiero w piśmie Dłużnika zajętej wierzytelności z dnia "(...)". Odpowiadając na zajęcia z dnia "(...)" oraz z dnia "(...)", Dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia "(...)" wskazał jedynie, że istniejąca wierzytelność wobec Zobowiązanego jest na wskazany dzień niewymagalna, nie powoływał się natomiast na kwestię istnienia postanowień umownych, uniemożliwiających przekazanie zajętej wierzytelności. Na powyższe Strona Skarżąca nie wskazywała również w treści pisma z dnia "(...)", przekazując kserokopię faktury z dnia "(...)" wystawionej przez Z. T. W istocie, treść przekazywanych przez Dłużnika zajętej wierzytelności informacji, w tym dostarczenie kserokopii opisanej faktury bez dodatkowych uwag, stanowiło uznanie zajętej wierzytelności i było podstawą do prowadzenia dalszych czynności przez Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania omawianej kwoty należności. Na okoliczności zawarcia "porozumienia ze stycznia 2017 r." Strona powołała się dopiero trzy miesiące po dokonaniu zajęcia wierzytelności.

Organ II instancji w podsumowaniu rozważań wywodził, że istotą egzekucyjnego zajęcia wierzytelności jest pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania zajętym prawem. Z chwilą zajęcia dysponentem tego prawa staje się organ egzekucyjny, który może żądać od dłużnika zajętej wierzytelności jej spełnienia na rzecz organu egzekucyjnego. Reguły powyższe wynikają z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności z art. 89 § 2 u.p.e.a. Powołany przepis obliguje organ egzekucyjny do wezwania dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Skoro zatem wierzyciel zajętej wierzytelności nie może nią dysponować, nie może także tą wierzytelnością zaspokajać innych swoich zobowiązań, w tym zobowiązań w stosunku do dłużnika wzajemnego. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności spełniając ją do rąk organu egzekucyjnego doprowadza zarazem do jej umorzenia w stosunku do swego wierzyciela. Jeżeli zatem Organ egzekucyjny skutecznie zajął wierzytelność Z. T., przysługującą mu od A. T., to Strona Skarżąca, jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie mogła już nią swobodnie zadysponować i tym samym nie mogła przedstawić jej do potrącenia (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 204/08).

Od opisanego wyżej rozstrzygnięcia skargę do WSA w Olsztynie pismem z dnia "(...)" wywiodła A. T. Zaskarżonemu postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucała:

- Naruszenie prawa przez Organ przez błędne zastosowanie przepisu art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjny w administracji.

- Naruszenie prawa przez Organ, w szczególności przepisu art. 504 k.c. przez jego błędna wykładnię.

- Sprzeczność istotnych ustaleń Organu będących podstawą wydania zaskarżonego postanowienia z udokumentowanym stanem faktycznym, w szczególności przez uznanie przez Organ, że skarżąca uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności na rzecz Organu egzekucyjnego.

- Nie uwzględnienie przez Organ istotnego faktu, że między skarżącą a dłużnikiem wobec którego była prowadzona egzekucja w styczniu 2017 r. została zawarta umowa (nazwana porozumieniem) ustalająca warunki wzajemnych rozliczeń z tytułu wykonania usług na rzecz drugiej z umawiających się stron, na podstawie której ustalona została kwota wierzytelności należnej Z. T., która zgodnie z prawem podlegała zajęciu.

- Organ nie wykazał w podstawie prawnej czy jest kompetentny do wydania zaskarżonego postanowienia w świetle nowych przepisów, w szczególności ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest Skarb Państwa- Naczelnik Urzędu Skarbowego, którego kompetencje wynikały do tej pory z ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 578 z późn. zm.). Zgodnie z art. 159 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 z późn. zm.) ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. z dniem 1 marca 2017 r. utraciła moc a działające na jej podstawie organy administracji skarbowej uległy likwidacji, w ich miejsce powstają nowe organy Krajowej Administracji Skarbowej działające na podstawie nowych przepisów, proces reorganizacji jest w toku.

Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła, o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wydanego w sprawie nr "(...)" w dniu "(...)".

W motywach skargi, skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. W przypadku skarżącej przepis ten nie ma zastosowania gdyż nie można jej zarzucić uchylania się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. Po ostatecznym ustaleniu wysokości wierzytelności należnej od skarżącej Z. T., zgodnie z umową stron (porozumieniem) zawartym w styczniu 2017 r., dotyczącym sposobu rozliczenia między stronami z tytułu wykonanych wzajemnie usług, w kwocie 1.229,99 zł, kwota ta została w dniu 12 maja 2017 r. przekazana na rzecz Urzędu Skarbowego. Jak z tego wynika, skarżąca wykonała ciążący na niej obowiązek wynikający z zajęcia wierzytelności. Ponadto, nie jest spełniona inna z wymienionych w powołanym przepisie przesłanek, tj. nie przeprowadzono kontroli w wyniku której poczyniono ustalenia będące podstawą wydania zaskarżonego postanowienia. Wydając zaskarżone postanowienie Organ błędnie przyjął, że wierzytelność podlegająca zajęciu powstała w chwili wystawienia faktur przez Z. T. z tytułu wykonanych zleceń na rzecz Firmy skarżącej, jest to sprzeczne z treścią zobowiązania wynikającego z umów zawartych między Z. T. a skarżącą, w tym umowy ze stycznia 2017 r. Strony zawierając w styczniu 2017 r. umowę dotycząca sposobu wzajemnych rozliczeń wiedziały, że firma Z. T. wykona zamówioną usługę na rzecz skarżącej oraz firma skarżącej wykona usługę na rzecz firmy Z. T., w tej sytuacji w umowie tej ustaliły sposób rozliczenia wzajemnych należności na zasadzie kompensaty. Zatem wymagalna wierzytelność należna Z. T. od skarżącej, w tym stanie prawnym powstała dopiero po wykonaniu wszystkich umów zawartych między stronami, w tym umowy dotyczącej rozliczeń, zawartej w styczniu 2017 r. W wyniku realizacji tej umowy powstała wymagalna wierzytelność na kwotę 1.229,99 zł i dopiero w tym momencie ta wierzytelność podlegała zajęciu przez Organ egzekucyjny. Jak już wskazano to zajęcie zostało przez skarżącą zrealizowane. W świetle tych okoliczności błędne jest stanowisko Organu, że wierzytelność podlegająca zajęciu powstała w lutym 2017 r. i została skutecznie zajęta przez Organ. Skarżąca wskazała również, że błędne jest również stanowisko reprezentowane przez Organ skarbowy w obu instancjach, że nie doszło do potrącenia wierzytelności gdyż stoi temu na przeszkodzie przepis art. 504 k.c. Organ przeprowadza błędną wykładnię tego przepisu. Zgodnie z treścią tego przepisu umorzenie zobowiązania przez potrącenie jest wyłączone z powodu zajęcia jednej z potrącanych wierzytelności wyłącznie wtedy gdy dłużnik stal się wierzycielem swojego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia. Taka sytuacja nie zachodzi w tym wypadku gdyż strony zawarły między sobą umowę dotyczącą wzajemnych rozliczeń, która spowodowała powstanie zobowiązań wzajemnych w styczniu 2017 r., natomiast pierwsze zajęcie dokonane przez Organ skarbowy nastąpiło w dniu 9 lutego2017 r., zatem po powstaniu wskazanych zobowiązań wzajemnych. Jak z tego wynika, w tym wypadku art. 504 k.c. nie stał na przeszkodzie dokonania przez strony wzajemnego potrącenia wierzytelności. Pomimo, że skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wydane w sprawie nr "(...)" w dniu "(...)", w którym podnosiła wskazane powyżej okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej przedstawionych argumentów nie uznał i utrzymał w mocy wskazane postanowienie pierwszej instancji.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że podtrzymuje w całości swoje stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia "(...)", znak: "(...)".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym postanowienia organów egzekucyjnych (I i II instancji) zostały wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Wskazać należy, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

W wyroku z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 44/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, a stanowisko to Sąd w rozpoznawanej sprawie podziela, że do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter bezpodstawnego. Nie można zatem wydać postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, zgodnie z którym przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu powinny mieć charakter prawny, a nie faktyczny. W wyroku z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I FSK 2287/14 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, w myśl którego zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania (np. zarzut potrącenia). Przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności. Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności - w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego (podobnie m.in. w sprawach - sygn. akt I FSK 984/06, II FSK 2286/14). Potrącenia nie mogą być wobec powyższego dokonywane dowolnie lecz zgodnie w warunkami określonymi w przepisach prawa.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że strona skarżąca nie przekazała (w znacznej części) zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Została zatem spełniona pierwsza z omówionych przesłanek warunkujących byt postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Sporne było natomiast, czy to nieprzekazanie miało charakter bezpodstawny. Zdaniem organu również i ta przesłanka została zrealizowana. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że uchylanie się przez skarżącą od przekazania organowi zajętej kwoty wierzytelności było bezpodstawne, w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a.

Pojęcie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06). Bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności zachodzi wówczas, gdy ten po wezwaniu do przekazania kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego dokona czynności prawnych, których stronami obok niego są zobowiązany i jego wierzyciele, w wyniku których zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności stali się w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, co dawało podstawę do dokonania potrąceń wzajemnych wierzytelności i nieprzekazywania do organu kwot należnych od zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r., III SA/Wa 209/08). Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności - w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może zatem stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego.

Organ II instancji słusznie wskazywał, że Z. T. posiadał wierzytelność pieniężną wobec A. T. Dłużnik zajętej wierzytelności, pomimo skutecznego zajęcia tej wierzytelności, nie przekazał jednak zajętej kwoty Organowi egzekucyjnemu. Zawiadomieniem z dnia "(...)", o nr "(...)", dokonano bowiem zajęcia wierzytelności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących na dzień wystawienia zawiadomienia łączną kwotę należności 132.128,51 zł. Zawiadomieniem z dnia "(...)", o nr. "(...)", dokonano zaś zajęcia wierzytelności pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących na dzień wystawienia zawiadomienia łączną kwotę należności 13.138,95 zł. Zauważenia wymaga, iż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia "(...)" oraz z dnia "(...)" doręczono Dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniach "(...)" oraz "(...)", a zatem po wystawieniu faktury przez Pana Z. T. w dniu "(...)", a jednocześnie przed upływem terminu jej płatności, który zgodnie ze wskazanym 120 dniowym terminem płatności upływał w dniu 30 kwietnia 2017 r.

W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że skarżąca spółka bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności i nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że uchylanie się od przekazania zajętej kwoty nie jest bezpodstawne. Wobec powyższego, organy egzekucyjne dokonały prawidłowej wykładni art. 71a § 9 u.p.e.a.

Podnoszona przez skarżącą (dłużnika zajętej wierzytelności) okoliczność wzajemnego potrącenia roszczeń ze zobowiązanym nie może zostać uznana za słuszną. Wyjaśnienia wymaga, że dłużnik zajętej wierzytelności może uchylać się od przekazania zajętej wierzytelności tylko w tych przypadkach, gdy może on skutecznie uchylić się od wykonania zobowiązania względem swojego wierzyciela (art. 67a § 1 u.p.e.a.). Aby zarzut potrącenia mógł odnieść skutek, muszą jednak zostać spełnione przesłanki określone w art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm., dalej: k.c.), tj. przedmiotem obu wierzytelności muszą być pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone co do gatunku i obie wierzytelności muszą być wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Art. 504 k.c. stanowi, że zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Zarzut potrącenia, co do zasady, stanowi podstawę prawną pozwalającą uchylić się dłużnikowi zajętej wierzytelności od spełnienia świadczenia, o ile czynność potrącenia była skuteczna. Powołany wyżej przepis art. 504 Kodeksu cywilnego znajduje zastosowanie w przypadku zajęcia dokonanego w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2016 r. I SA/Kr 405/16).

Powołane regulacje k.c. prowadza do konkluzji, że:

1) potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie i ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.),

2) wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.),

3) zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym później, aniżeli wierzytelność zajęta (art.

504 k.c.).

W realiach rozpoznawanej sprawy z akt sprawy (w tym zażalenia) wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności uznaje, że między nim a zobowiązanym doszło do rozliczenia wierzytelności (na łączną kwotę 174.660,01 zł) poprzez ich potrącenie. Skarżąca podnosi jednak, że umowa o potrąceniu (choć nigdy nie przedstawiona organom egzekucyjnym) zawarta została w styczniu 2017 r. Jej wierzytelności wobec zobowiązanego wynikać mają zaś z faktur z dnia "(...)", nr "(...)" (termin płatności 30 dni) oraz z dnia "(...)", nr "(...)" (termin płatności 14 dni), wystawionymi odpowiednio na kwoty 134.660,01 zł oraz 40.000,00 zł. Wskazane wierzytelności skarżącej powstały zatem już po zajęciu wierzytelności pieniężnych należnych zobowiązanemu Z. T. od dłużnika zajętej wierzytelności - A. T., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "(...)", z tytułu świadczonych usług, dzieł i zleceń. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności odpowiednio w dniach: "(...)" oraz "(...)".

Podkreślić należy, że, dłużnik zajętej wierzytelności dokonał kompensaty wymagalnych wierzytelności w czasie, kiedy przypadały one na rzecz organu egzekucyjnego, zgodnie z art. 67a § 1 u.p.e.a. Taka praktyka jest nie do przyjęcia.

Podkreślić należy, że z chwilą dokonania zajęcia i jego uznania (co w przedmiotowej sprawie zaistniało per facta concludenta - przedkładając Organowi egzekucyjnemu kserokopię opisanej faktury, dłużnik zajętej wierzytelności nie przedstawiał żadnych uwag dotyczących innego terminu płatności należności, niż ten wynikający z samej faktury) przez dłużnika zajętej wierzytelności traci on uprawnienie do dysponowania zajętą wierzytelnością. Przedstawione na etapie postępowania zażaleniowego oraz sądowego argumenty mające - zdaniem skarżącej - przemawiać za zasadnością uchylenia się od przekazania zajętych wierzytelności, nie dowodzą możliwości skutecznego uchylenia się od realizacji dokonanych zajęć wierzytelności. Celem postępowania prowadzonego w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., jest jedynie ustalenie okoliczności, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a.

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy skarżąca nie wykazała naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 498 i 504 k.c. Skarżąca de facto starała się dokonać kompensaty zajętej już wierzytelności, dokonując potracenia w oparciu o zobowiązania powstałe już po dacie zajęcia wierzytelności, co uznać można za sprzeczne z art. 67a § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów odnoszących się do braku wykazania przez organy egzekucyjny swojej właściwości w sprawie, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organu II instancji. Organ, jest co prawda zobowiązany do wskazania podstawy prawnej swoich działań, jednak nie istnieje obowiązek odrębnego uzasadniania, iż jest on właściwy w sprawie. Mimo przekształceń struktury organizacyjnej organów skarbowych (w związku z wejściem w życie ustawy o KAS oraz uchyleniem ustawy o urzędach i izbach skarbowych), nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia przez organy swojej właściwości tak miejscowej jak i rzeczowej. Wywody organu II instancji uznać należy w tym zakresie za wyczerpujące.

Odnosząc się zaś do grupy zarzutów dotyczących błędnego ustalenia przez organy okoliczności sprawy lub pominięcia niektórych istotnych okoliczności sprawy tj.m.in. dotyczących pominięcia przez organy faktu zawarcia umowy (nazwanej porozumieniem) ustalającej warunki wzajemnych rozliczeń z tytułu wykonania usług na rzecz drugiej z umawiających się stron wskazać należy, że zarzuty te nie mogą zostać podzielone przez skład orzekający w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz poddały go wnikliwej i prawidłowej ocenie. Sąd nie dopatrzył się błędnego zastosowania przepisów w tym zakresie. Odnosząc się zaś wprost do kwestii podnoszonej przez skarżącą umowy ustalającej warunki wzajemnych rozliczeń z tytułu wykonania usług na rzecz drugiej z umawiających się stron, to słusznie sygnalizował organ II instancji, że wzmianka o "porozumieniu ze stycznia 2017 r.", mającym wprowadzać umowne zasady rozliczania wzajemnych wierzytelności, w tym należności wynikającej z opisanej faktury z dnia "(...)", pojawiła się dopiero w piśmie Dłużnika zajętej wierzytelności z dnia "(...)". Czyni to twierdzenia skarżącej w tym zakresie mało wiarygodnymi. Ponadto skarżąca nie przedłożyła na żadnym etapie postępowania pełnej treści wskazanego wyżej porozumienia. Kluczowym jest jednak fakt powstania samych zobowiązań między skarżącą (dłużnikiem zajętej wierzytelności) i zobowiązanym. Źródło zajętej przez organ egzekucyjny wierzytelności stanowiła faktura VAT z "(...)" ze 120 dniowym terminem płatności. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia tej wierzytelności w lutym 2017 r. Skoro bezpośrednio po dokonaniu zajęcia skarżąca nie kwestionowała jego skuteczności wskazując, że wierzytelność zobowiązanego kompensowana jest jej innymi roszczeniami, to podnoszenie tej okoliczności na obecnym etapie postępowania nie może być skuteczne.

Skoro zatem skarżąca nie przekazała zajętych przez organ egzekucyjny środków, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p. przez organ egzekucyjny Sąd uznaje za zasadne.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.