I SA/Ol 794/17 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2487513

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Ol 794/17

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A.H. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M.G., R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "(...)" Nr "(...)" w przedmiocie: odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. i 2016 r. postanawia odmówić przyznania radcy prawnemu A.H. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji WSA/post.1-sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniami z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 794/17, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie m.in. ustanowił dla skarżących M.G., R.G. radcę prawnego z urzędu, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "(...)" w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. i 2016 r. Na podstawie wydanych orzeczeń, Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z dnia 29 grudnia 2017 r., poinformowała, że na pełnomocnika dla skarżących został wyznaczony radca prawny A.H.

Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu 5 stycznia 2018 r., wykonał fotokopię z akt oraz pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. potrzymał skargę z dnia 25 września 2017 r. sporządzoną przez skarżących oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

Nadto na wezwanie tut. Sądu z dnia 25 stycznia 2018 r. pismem z dnia 5 lutego 2018 r. pełnomocnik cofnął wnioski skarżących zawarte w skardze w zakresie "odstąpienie żądania przedłożenia dowodów wraz z uzupełnieniem skargi i odstąpienie od żądania przedłożenia dodatkowo dowodów dla współwłaścicieli działki w celu nie ujawniania swoich danych tym osobom w sprawie ze skargi".

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby poza zapoznaniem się z aktami sprawy, sporządzeniem pism z dnia 23.01.2018 i 5 lutego 2018 r., pełnomocnik z urzędu podjął jakiekolwiek inne czynności w postępowaniu przed sądem I instancji.

Z protokołu rozprawy z dnia 29 marca 2018 r. wynika, że radca prawny A.H. nie stawił się.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 794/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji z dnia "(...)".

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie, zawodowy pełnomocnik ustanowiony został dla skarżących na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Mając na uwadze akta sprawy stwierdzić należy, iż czynności podjęte przez wyznaczonego radcę prawnego na tym etapie postępowania polegały na zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy i sporządzeniu fotokopii dokumentów, znajdujących się w tych aktach oraz sporządzeniu pisma z dnia 23 stycznia 2018 r.,

w którym podtrzymał zarzuty skarżących i wniósł o przyznanie kosztów nieopłacanej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz pisma z dnia 5 lutego 2018 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie cofnął wnioski skarżących.

Stosownie zaś do unormowania art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 z późn. zm.).

Zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, bierze się pod uwagę m.in. niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia (§ 4 ust. 1). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Przyjmuje się również, że wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi rekompensuje wszystkie inne koszty i wydatki związane z wykonywanymi na rzecz strony czynnościami, takie jak koszty dojazdu do sądu, znaczków pocztowych, kserokopii, itp. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s.316-317). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/0publ. CBOSA).

W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżących, po zapoznaniu się z aktami sprawy pełnomocnik złożył jedynie pismo, w którym ograniczył się do stwierdzenia że " (...) popiera wniesioną skargę i wnosi: 1. jak w skardze 2. zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (...)". Następnie złożył pismo z dnia 5 lutego 2018 r. w którym cofnął wnioski skarżących zawarte w skardze.

Analizując zakres czynności podjętych przez pełnomocnika trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie - na etapie postępowania w pierwszej instancji - rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają podjęte przez pełnomocnika w niniejszej sprawie ww. czynności.

Wskazane czynności mają bowiem charakter czynności faktycznej (wstępnej, przygotowawczej), której celem jest dopiero udzielenie właściwej pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji nie została udzielona. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika w sprawie, nie przedstawił dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie podniósł żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w niniejszej sprawie stanowiska, a jedynie podtrzymał stanowisko skarżących zaprezentowane w sporządzonej przez nich skardze. Także złożone w imieniu skarżących pismo z dnia 5 lutego 2018 r., w którym pełnomocnik cofnął wnioski skarżących złożone w skardze nie przyczyniło się z żaden sposób do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Z kolei zapoznanie się z aktami sprawy nie jest udzieleniem pomocy prawnej, a stanowi jedynie czynność techniczną poprzedzającą udzielenie takiej pomocy. Chociaż warunkuje ono skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczynia się do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nie wywiera wpływu na jej rozstrzygnięcie, jeżeli w jego następstwie pełnomocnik nie dokona żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest zgodne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15, z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 882/14 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Jest to pogląd utrwalony, wyrażony także w wielu innych orzeczeniach sądów administracyjnych (vide między innymi postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14, w Poznaniu, z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 103/16, w Łodzi, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 868/13 oraz w Gdańsku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

W tej sytuacji stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.

Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.