Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2741464

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 23 października 2019 r.
I SA/Ol 584/19
Egzekucja wobec dłużnika zajętej wierzytelności.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.).

Sędziowie WSA: Przemysław Krzykowski, Asesor Katarzyna Górska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "(...)", nr "(...)" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z "(...)" 2019 r. nr. "(...)" Dyrektor Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)", w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "(...)", z dnia "(...)" 2019 r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku sp. L, z siedzibą w K, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O skierował, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G, wniosek o przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności - B J. Pismem z "(...)" 2018 r., znak:"(...)", Naczelnik Urzędu Skarbowego w G przekazał organowi egzekucyjnemu protokół z przeprowadzonej w dniu "(...)" 2018 r. kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności.

W trakcie kontroli stwierdzono, że B J nie przekazała wierzytelności Spółki L, zajętej zawiadomieniami: z dnia "(...)" 2018 r., znak"(...)", z dnia "(...)" 2018 r., znak; "(...)" oraz z dnia "(...)" 2018 r., znak "(...)", w kwocie "(...) "zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O postanowieniem z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)", określił kwotę "(...) "zł tytułem nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności - B J, prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą B1.

Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej "(...)" 2019 r. W treści tego postanowienia zawarto pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do DIAS za pośrednictwem NUS. ("(...)" i "(...)" akt adm.). Skarżąca nie wniosła zażalenia na powyższe postanowienie i stało się ono ostateczne z dniem "(...)" 2019 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, z uwagi na brak dobrowolnej realizacji obowiązku, wszczął egzekucję z majątku Zobowiązanej - B J, na podstawie tytułu wykonawczego nr "(...)" z dnia "(...)" 2019 r., celem wyegzekwowania należności w kwocie "(...)" zł z tytułu nieprzekazanej kwoty wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Jak wynika z akt sprawy, wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu "(...)" 2019 r., poprzez doręczenie Bankowi S w S zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia "(...)" 2019 r., nr "(...)". Odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciem z dnia "(...)" 2019 r., doręczono B J w dniu "(...)" 2019 r.

W toku postępowania egzekucyjnego z majątku Zobowiązanej organ egzekucyjny dokonał również zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w: Banku P, Bank N oraz B (zawiadomienia o zajęciu z dnia "(...)" 2019 r.) oraz zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u dłużników zajętych wierzytelności: sp. J, A. D, S K, B R, A K, J J, Sklep P, M N, T K, Sklep S M. M., (zawiadomienia o zajęciu z dnia "(...)" 2019 r.).

Pismem złożonym w dniu "(...)" 2019 r., uzupełnionym pismami z dnia "(...)" 2019 r. oraz z dnia "(...)" 2019 r., Pełnomocnik Zobowiązanej - A J, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "(...)". Pełnomocnik podniósł, iż zobowiązania B J, wynikające z faktur wystawionych przez sp. L zostały uregulowane jeszcze przed otrzymaniem od organu zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Pełnomocnik przedłożył kserokopię oświadczenia przedsiębiorstwa L z dnia "(...)" 2019 r. Z treści tegoż oświadczenia wynikało, iż faktury o nr: "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., oraz "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., wystawione przez sp. L zostały w pełni rozliczone przez B J. Pełnomocnik skarżącej A J przedłożył jednocześnie: kserokopię przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z dnia "(...)" 2018 r. (nieruchomość położona w miejscowości M, gmina M, powiat O, oznaczona nr "(...)", o powierzchni "(...)" ha, objęta księgą wieczystą o nr "(...)", prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O, VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M), zawartej pomiędzy sp. L (sprzedającym), a B J oraz kserokopię porozumienia z dnia "(...)" 2018 r., zawartego pomiędzy sp. L., a B J. Ponadto A J przedłożył kserokopię oświadczenia sp. L z dnia "(...) "r., w sprawie rozliczenia przez przedsiębiorstwo B J, zobowiązań wynikających z faktur o nr "(...)" z dnia "(...)" 2018, "(...)" z dnia "(...)" 2018, "(...)" z "(...)" 2018 r. oraz "(...)" z dnia "(...)" 2018.

Pismem z dnia "(...)" 2019 r., w odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)", A J przedłożył, poświadczoną za zgodność z oryginałem, kopię pełnomocnictwa do reprezentowania B J.

Postanowieniem z dnia "(...)" 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "(...)", z dnia "(...)" 2019 r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.

Organ egzekucyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiła, podnoszona przez Stronę, okoliczność nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny stwierdził, iż treść oświadczenia sp. L datowanego na dzień "(...)" 2019 r., jest sprzeczna z ustaleniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w G, dokonanymi w dniu "(...)" 2018 r., w toku kontroli przeprowadzonej w trybie art. 71a § 1 u.p.e.a., u dłużnika zajętej wierzytelności. Pełnomocnik Zobowiązanej - A J, do protokołu kontroli, potwierdził wówczas istnienie wierzytelności wynikających z faktur nr."(...)", "(...)","(...)". Postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało doręczone Stronie w dniu "(...)" 2019 r.

Pismem z dnia "(...)" 2019 r.) B J, reprezentowana przez radcę prawnego - J Ł, wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O z dnia "(...)" 2019 r.

Pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w związku z art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, gdy zobowiązanie sp. L wobec Zobowiązanej B J, wygasło i już nie istnieje. Dyrektor Administracji Skarbowej w O postanowieniem z "(...)" 2019 r. nr. "(...)" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia, organ II instancji wskazał, że w analizowanej sprawie przedmiot sporu dotyczy kwestii zaistnienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w szczególności, przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Jak wywodził organ II instancji przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O, wywiódł dalej, że po przeprowadzonej analizie treści zaskarżonego postanowienia oraz przedłożonych akt postępowania stwierdzić należy, iż organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny, argumentacji Zobowiązanej zawartej we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O, organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący przedstawił Stronie przebieg postępowania egzekucyjnego oraz przytoczył okoliczności potwierdzające, iż postępowanie prowadzone jest w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy i nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kwota wynikająca z tytułu wykonawczego nr "(...)", jest wymagalna i nie została uiszczona organowi egzekucyjnemu.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O zarzuty zawarte w treści zażalenia Pełnomocnika Zobowiązanej, były bezzasadne i nie znajdowały uzasadnienia w zebranym przez organ pierwszej instancji materiale dowodowym. Dodatkowo organ podkreślał, iż w treści zażalenia Pełnomocnik Zobowiązanej nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. W opinii organu odwoławczego treść zażalenia sprowadzić można do wyrażenia przez stronę niezadowolenia z działań organu egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że celem prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest wykonanie ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego O w sprawie określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.

Zarówno w treści tytułu wykonawczego oraz treści zajęć praw majątkowych, organ egzekucyjny prawidłowo i zgodnie z orzeczeniem organu, będącym podstawą prawną dochodzonego obowiązku (orzeczenie z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)"), wskazał dochodzone należności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O stwierdzał, iż żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Zobowiązanej - B J, z uwagi na rozliczenie należności wynikających z faktur nr "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., "(...)" 2018 z "(...)"2018 r. i "(...)" z dnia "(...)" 2018 r., jest niezasadne. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, iż Skarżąca, na etapie postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G oraz po wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O postanowienia z dnia "(...)" 2019 r., znak:"(...)", w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, nie wskazywała, iż zobowiązania wynikające z faktur "(...)", "(...)","(...) "oraz "(...)" zostały w całości rozliczone. Pełnomocnik Zobowiązanej, w treści oświadczenia z dnia "(...)" 2018 r., do protokołu kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z dnia "(...)" 2018 r. oświadczył, iż od momentu otrzymania zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym od Naczelnika Urzędu Skarbowego w O, Zobowiązana nie przekazywała żadnych środków firmie L. W tym miejscu należy zauważyć, iż zarówno dłużnik zajętej wierzytelności, jak i sp. L, nie kwestionowały ustaleń organu prowadzącego kontrolę.

Organ podkreślał, iż postępowanie organu egzekucyjnego, prowadzone w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności jest ostatecznie zakończone. Podnoszone na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego okoliczności dotyczące wygaśnięcia zobowiązań B J, przed wydaniem postanowienia w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, nie mogą zmierzać do weryfikacji orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy to odrębne postępowanie od postępowania określającego wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O, nie jest zasadny zarzut zawarty w treści zażalenia dotyczący błędnej oceny, przez organ I instancji, oświadczenia sp. L. z dnia "(...)" 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O stwierdzał, że oświadczenie z dnia "(...)" 2019 r., w którym Spółka potwierdziła rozliczenie faktur nr "(...)", "(...)","(...)" i "(...)" jest odmienne (sprzeczne) z oświadczeniem Pełnomocnika Zobowiązanej - A J z dnia "(...)" 2018 r., stanowiącym załącznik do protokołu kontroli z dnia "(...)" 2018 r. Na etapie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, Zobowiązana nie podnosiła kwestii zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z dnia "(...)" 2018 r. oraz zawarcia porozumienia z dnia "(...)" 2018 r., w sprawie niewykonania warunków przedwstępnej umowy sprzedaży. Pełnomocnik Zobowiązanej potwierdził fakt istnienia zobowiązań wynikających z faktur wystawionych przez sp. L. oraz okazał zgodę na spłatę należności B J w ratach, po "(...)" zł miesięcznie. Podkreślenia wymaga, iż w porozumieniu sporządzonym, jak twierdzi Strona, w dniu "(...)" 2018 r. pomiędzy sp. L. jako sprzedającą, a B J, jako kupującą, strony powołały się na wierzytelności wynikające z faktur wystawionych w okresie od "(...)" do lipca "(...)" r. (faktury nr "(...)" z "(...)" 2018 r., "(...)" z "(...)" 2018 r., "(...)" z "(...)" 2018 r.). Powyższe okoliczności pozwalają przypuszczać, iż porozumienie z dnia "(...)" 2018 r. zostało sporządzone w późniejszym czasie i wskazuje na zdarzenia gospodarcze, które mogły nie mieć miejsca. W ocenie organu odwoławczego celem sporządzenia tych dokumentów mogło być udaremnienie egzekucji z majątku Zobowiązanej B J. Organ odwoławczy zauważał także, odnosząc się do twierdzeń Pełnomocnika Zobowiązanej, dotyczących wzajemnego rozliczenia wierzytelności wobec sp. L, iż Strona, która z danych okoliczności i powoływanych faktów, wywodzi korzystne dla siebie wnioski, winna dołożyć wszelkich starań i za pomocą dostępnych jej narzędzi, uprawdopodobnić ich wiarygodność. Jak wywodził dalej organ zasadnym i zgodnym z zasadami logiki jest przyjęcie, iż skoro Strony na etapie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności nie przedstawiły dokumentów potwierdzających wzajemne rozliczenia (potrącenie wierzytelności), okoliczności te nie zasługują na uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O, Zobowiązana - B J powinna była przedłożyć informację o rozliczeniu wzajemnych wierzytelności organowi egzekucyjnemu niezwłocznie po otrzymaniu zajęć innych wierzytelności pieniężnych z dnia "(...)" 2018 r., "(...)" 2018 r. oraz z "(...)" 2018 r. Ponieważ Strona tego nie uczyniła, przeprowadzona została kontrola realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O w uzasadnieniu swojego postanowienia podkreślał, iż Strona nie podnosiła innych okoliczności wymienionych w przepisie art. 59 u.p.e.a. Zobowiązana nie składała również zastrzeżeń, co do prawidłowości czynności wykonawczych, faktycznych organu egzekucyjnego w prowadzonym postępowaniu. Organ zaznaczał także, że istnienie w obrocie prawnym orzeczenia podlegającego realizacji jest na tym etapie postępowania bezsprzeczne, postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sposób prawidłowy, a w sprawie nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania. Zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym nr "(...)" istnieje, jest wymagalne.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Zobowiązanej, pomimo podjęcia przez organ egzekucyjny szeregu czynności, nie uzyskano żadnych środków finansowych. Organ II instancji podnosił, iż obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, objętym zajęciem wierzytelności. W sytuacji zaistnienia podstaw do zakończenia lub umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do głównego zobowiązanego (np. obowiązek zostanie wykonany dobrowolnie, bądź przymusowo w trybie egzekucji), nie można kontynuować postępowania względem dłużnika zajętej wierzytelności.

Organ reasumując, wywiódł w niniejszej sprawie, że nie wystąpiła żadna z przesłanek, obligująca organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Zobowiązanej.

Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z dnia "(...)" r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiodła B J, wnosząc o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2018.1314), poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, podczas gdy zobowiązanie sp. L wobec skarżącej wygasło i już nie istnieje, wobec czego postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej powinno zostać umorzone.

Skarżąca w motywach skargi, po przedstawieniu stanowiska organu administracji, wskazała, że ten dokonał błędnej oceny oświadczenia sp. L. z dnia "(...)" 2019 r., jak również przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z dnia "(...)" 2018 r. zawartej pomiędzy skarżącą a sp. L oraz zawartego pomiędzy nimi porozumienia z dnia "(...)" 2018 r. Jak wskazywała skarżąca, jeżeli sp. L. oświadczyła, że nie posiada wierzytelności wobec skarżącej, to nie można przyjąć - jak zrobił to organ - iż działania skarżącej są nieprawdziwe i mają na celu udaremnienie prowadzonej z majątku dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji. Brak jest również jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na przyjęcie, jakoby przedwstępna umowa sprzedaży nieruchomości z dnia "(...)" 2018 r. oraz porozumienie z dnia "(...)" 2018 r. zostały zawarte z datami wstecznymi w celu udaremnienia egzekucji. Przed postawieniem takich zarzutów organ powinien był wystąpić do sp. L z zapytaniem czy twierdzenia skarżącej w zakresie spłaty zobowiązań wobec tej spółki polegają na prawdzie. Jednocześnie organ powinien był przesłuchać przedstawicieli sp. L. Ewentualnie organ powinien był też zażądać od skarżącej oryginału przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości oraz porozumienia i następnie przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu piśmiennictwa na okoliczność ustalenia daty złożenia podpisów na tych dokumentach. Tylko na tej podstawie można byłoby bowiem w pełni ustalić czy twierdzenia skarżącej w zakresie spłaty zobowiązań wobec sp. L mają pokrycie w rzeczywistości.

Jak wywodziła skarżąca potrzeba podjęcia takich czynności przez organ, w świetle twierdzeń skarżącej, wydaje się oczywista. Tymczasem organ w zupełności zaniechał jakichkolwiek działań w tym zakresie. W związku z powyższym, nie sposób przyjąć na jakiej podstawie organ twierdzi, jakoby oświadczenia skarżącej, zawarte we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, były nieprawdziwe i miały na celu udaremnienie egzekucji prowadzonej z jej majątku. W rzeczywistości wierzytelność sp. L wobec skarżącej wygasła i już nie istnieje. Tym samym zaskarżone postanowienie jest błędne i nie może się ostać.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, na niesporne elementy stanu faktycznego, determinujące tryb postępowania organów w niniejszej sprawie. Poza sporem jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O postanowieniem z dnia "(...)" 2019 r., określił skarżącej, na podstawie art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej, wysokość nieprzekazanej przez nią jako dłużnika zajętej wierzytelności kwoty "(...)" zł zł. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, z uwagi na brak dobrowolnej realizacji obowiązku, wszczął egzekucję z majątku Zobowiązanej - B J, na podstawie tytułu wykonawczego nr "(...)" z dnia "(...)" 2019 r., celem wyegzekwowania należności w kwocie "(...)" zł z tytułu nieprzekazanej kwoty wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Jako oś sporu w niniejszej sprawie wskazać należy zaś w pierwszej kolejności spór co do istnienia dochodzonej przez organ od skarżącej wierzytelności oraz w związku z powyższym możliwość badania w toku egzekucji administracyjnej prawidłowości wydanego w oparciu o art. 71a § 9 postanowienia - stanowiącego podstawę prawną dla prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji. Dopiero w dalszej kolejności, w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wskazanych wyżej wątpliwości możliwa była by analiza skuteczności transakcji dokonanych między sp. L z siedzibą w K (zobowiązanym), a B J, prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą B (Skarżącą, dłużnikiem zajętej wierzytelności). Działania te miały bowiem skutkować de facto uwolnieniem Skarżącej od zobowiązań dochodzonych od niej jako dłużnika zajętej wierzytelności, a zatem również umorzeniem skierowanego wobec Skarżącej postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy zatem, że zgodnie z treścią art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438) (dalej ustawa egzekucyjna; u.p.e.a.), jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Przez dłużnika zajętej wierzytelności rozumie się "dłużnika zobowiązanego (...) oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego" (art. 1a pkt 3 ustawy egzekucyjnej). "Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności" (art. 71b ustawy egzekucyjnej).

Zaznaczyć należy zatem, że "Zastosowanie dyspozycji art. 71b u.p.e.a. jest prostą konsekwencją zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wydanego na jego podstawie postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności" (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2221/10). W myśl art. 26 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej "organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela" (§ 1), zaś "jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego" (§ 4). Oznacza to, że egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela lub z urzędu, o ile wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej).

Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że przystępując do egzekucji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności lub wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności, gdyż naruszałoby to przepis art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. Egzekucja administracyjna (czynności egzekucyjne) toczy się w obrębie postępowania egzekucyjnego i nie może być prowadzona na rzecz innego podmiotu niż wierzyciel, którym może być również organ egzekucyjny. Jedną z postaci egzekucji administracyjnej jest egzekucja z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, która prowadzona jest w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, któremu zajęta wierzytelność przysługuje, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności. Zajęcie wierzytelności dłużnika zobowiązanego oznacza, że organ egzekucyjny dokonujący zajęcia staje się jednoczenie jej wierzycielem (w ustalonym ustawą egzekucyjną zakresie), a przez to, po wydaniu postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty takiej wierzytelności i na jego podstawie - wystawia tytuł wykonawczy celem ściągnięcia od dłużnika kwoty zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.

Zwrot "w trybie egzekucji administracyjnej" użyty w przepisie art. 71b ustawy egzekucyjnej oznacza, że do egzekucji tam opisanej kwoty wierzytelności znajdują wprost zastosowanie przepisy ogólne regulujące egzekucję administracyjną, zawarte w Dziale I tej ustawy, w tym określające zasady prowadzenia egzekucji ujęte w rozdziale 3 tego Działu. Tym samym stosuje się przepisy odnoszące się do przystąpienia z urzędu do egzekucji (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej) i momentu jej wszczęcia (art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej), wymogów tytułu wykonawczego (art. 27 ustawy egzekucyjnej), dopuszczalności egzekucji (art. 29 ustawy egzekucyjnej), a także granic kognicji organu egzekucyjnego i samego zakresu postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z 29 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej). Norma art. 71b ustawy egzekucyjnej nie wyłącza stosowania tych przepisów, zaś brak określenia organu egzekucyjnego jako wierzyciela nie oznacza eliminacji art. 26 § 4 tej ustawy.

Wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej i wystawienie tytułu wykonawczego opisanego w art. 71b tej ustawy nie wszczyna "nowego" postępowania egzekucyjnego lecz "nową" egzekucję. Egzekucja wszczęta na podstawie takiego tytułu egzekucyjnego poprowadzona jest w ramach "dotychczasowego" postępowania, w toku którego doszło do zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika, przy czym wierzycielem (podmiotem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku) jest organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia, zaś zobowiązanym (osobą, która nie wykonała obowiązku) dłużnik, u którego takiego zajęcia dokonano. Jest rzeczą oczywistą, że obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. Nie budzi również wątpliwości to, że tytuł taki może być wystawiony wyłącznie na podstawie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej.

Zaznaczenia wymaga jednak, że na etapie egzekucji administracyjnej prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie może być dopuszczalna weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Weryfikacji tego aktu, stanowiącego faktyczne źródło prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji - służy tryb przewidziany art. 71a § 9 zdanie drugie u.p.e.a tj. zażalenie. Dopuszczalna jest także kontrola tego rozstrzygnięcia w ramach postępowania przed sądem administracyjnym lub w ramach trybów nadzwyczajnych przewidzianych w k.p.a. Gdy postanowienie to ma charakter ostateczny i został w oparciu o nie wydany poprawny tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do jego weryfikacji na etapie egzekucji prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności.

Wyodrębnić można bowiem dwie fazy działań wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Pierwsza prowadzona w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. prowadzi do ustalenia faktycznego wymiaru wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu. kwoty z zajętej wierzytelności - a więc de facto ustalenia wymiaru dochodzonego zobowiązania. To na tym etapie postępowania dłużnik zajętej wierzytelności kwestionować może swoje zobowiązania: ich istnienie, wymagalność, wielkość. Drugi etap postępowania prowadzony na podstawie art. 71b u.p.e.a. ma charakter wykonawczy i ogranicza się do egzekucji już ustalonego zobowiązania. Nie ma zatem na tym etapie możliwości badania poprawności ustalenia dochodzonego zobowiązania. Organ egzekucyjny zobowiązany jest oczywiście badać takie zobowiązanie pod względem formalnym, a więc weryfikować czy zobowiązanie określone w tytule wykonawczym odpowiada temu wynikającemu z postanowienia wydanego w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a., czy nie zostało spełnione przez zobowiązanego. Nie ma jednak podstaw do ponownego merytorycznego badania poprawności jego ustalenia. Analogicznie organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kontroli decyzji administracyjnej stanowiącej źródło zobowiązania będącego przedmiotem egzekucji.

Intencją skarżącej nie jest w niniejszej sprawie badanie formalnej prawidłowości prowadzonej wobec niej egzekucji, w tym istnienia w obrocie prawnym postanowienia wydanego w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowiącego źródło dochodzonego obowiązku, lecz de facto dokonanie weryfikacji lub kontroli wskazanego wyżej aktu tj. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)" określającego wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności - B J, prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą B. Akceptacja intencji skarżącej doprowadziłaby do sytuacji, w której złożony przez nią wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr"(...)". stałby się swoistym substytutem środka zaskarżenia wobec wydanego na wcześniejszym etapie postępowania postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. Działanie takie nie może zostać zaakceptowane. Ustawodawca przewidział tryb kontroli instancyjnej postanowienia przewidzianego w art. 71a § 9 u.p.e.a. Brak zatem podstaw by w nieznanym ustawie trybie prowadzić powtórną kontrolę tego rozstrzygnięcia. Badanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może prowadzić do obejścia trybu instancyjnej kontroli postanowienia wydanego na wcześniejszym etapie postępowania i ustalającego wymiar obowiązku podlegającego egzekucji. Stanowiłoby to naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 6 k.p.a. i 7 Konstytucji. Podkreślić należy również, że przyjmując zasadę racjonalnego prawodawcy, a także stosując reguły systemowej wykładni prawa nie można przyjąć założenia, że jeżeli ustawodawca przewidział tryb zaskarżenia postanowienia wydanego w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. to zakres takiej kontroli może być niejako przenoszony na inne instytucje procesowe i inne etapy postępowania i ewentualnie ponawiany wobec rozstrzygnięć mających charakter ostateczny.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O z dnia "(...)" 2019 r., znak: "(...)" określające wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności - B J, prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą B może być weryfikowane w trybie przewidzianym art. 71a § 9 zdanie drugie u.p.e.a. Dokonywanie tego w innym trybie na kolejnym etapie postępowania nie jest możliwe. Wniosek skarżącej dotyczący umorzenia prowadzonego wobec niej na podstawie art. 71b u.p.e.a postępowania egzekucyjnego zmierzał zaś nie do formalnej oceny jego prawidłowości, ale zbadania zasadności nałożenia na nią dochodzonego w drodze egzekucji obowiązku. To zaś stanowiło by zarówno naruszenie art. 71a § 9 jak i 29 § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej wykraczał zatem poza granice hipotezy określonej w przepisie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W kontrolowanym postepowaniu egzekucyjnym skład orzekający w niniejszej sprawie do dostrzegł przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. uzasadniających jego umorzenie. Mając zaś na uwadze wcześniej wyrażone stanowisko składu orzekającego w niniejszej sprawie co do granic niniejszej sprawy administracyjnej, wskazać należy, że nieuprawnione byłoby na tym etapie postępowania odnoszenie się do oceny skuteczności oświadczenia sp. L. z dnia "(...)" 2019 r. w którym Spółka potwierdziła rozliczenie faktur nr "(...)", "(...)","(...)" i "(...)", oświadczenia sp. L. z dnia "(...)" 2019 r., jak również przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z dnia "(...)" 2018 r. zawartej pomiędzy skarżącą a sp. L oraz zawartego pomiędzy nimi porozumienia z dnia "(...)" r. i wpływu tych działań na ewentualne istnienie zobowiązań skarżącej wobec sp. L, z siedzibą w K, które zajęte zostały przez organ egzekucyjny.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.