Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1973060

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 3 grudnia 2015 r.
I SA/Ol 525/15
Podstawy udzielenia ulgi podatkowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Wiesława Pierechod, Ryszard Maliszewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "(...)", nr "(...)" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia "(...)". Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia "(...)". odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od października do grudnia 2014 r. w kwocie 9 451 zł z odsetkami naliczonymi na dzień 27 stycznia 2015 w kwocie 148 zł.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego wynikało, że:

Przedsiębiorstwo W spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Z. Spółka komandytowa (zwana dalej jako strona, skarżąca, spółka) złożyła "(...)"r. wniosek o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości wraz z odsetkami i kosztami postępowania upominawczego za październik, listopada i grudzień 2014 r. w łącznej kwocie 9 451 zł. We wniosku strona wskazała, że działalność spółki od ponad roku przynosi stratę, a podatek gruntowy opiewający za całą nieruchomość jest dużym obciążaniem przy uwzględnieniu faktu, że połowa budynku nie jest użytkowana. Podkreślono, że spółka zatrudnia 21 osób z czego 11 to osoby ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności, a utrzymanie takiego zatrudnienia przy ponoszonych kosztach stałych przez spółkę jest niemożliwe.

Decyzją z dnia "(...)". Prezydent Miasta odmówił spółce umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres X-XII 2014 r. w kwocie 9 451 wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 27 stycznia 2015 r. w kwocie 148 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że wskazane przez stronę we wniosku o umorzenie racje i argumenty nie stanowią dostatecznej podstawy do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Strona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji okuć, zawiasów i zamków, wyrobów nożowniczych, produkcji i regeneracji narzędzi do drewna i materiałów drewnopodobnych, handlu artykułami przemysłowymi i spożywczymi oraz robót elektrycznych, hydraulicznych, gazowniczych i CO. W wyniku prowadzonej działalności spółka już w 2012 r. poniosła stratę w wysokości 16 408,56 zł.; w 2013 r. strata wyniosła 65 846,01 zł, a 2014 r. - 5 751,73 zł. Organ podkreślił, że samo istnienie straty nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległości podatkowych. Zaległości bowiem nie wynikają ze zdarzeń nadzwyczajnych lecz są konsekwencją prowadzonych przez spółkę działań i decyzji gospodarczych.

Strona nie zgodziła się z decyzją i argumentacją organu I instancji i w złożonym odwołaniu zarzuciła nieprawidłową ocenę okoliczności faktycznych. Zdaniem strony nieprawidłowo zinterpretowano pojęcie interesu publicznego oraz nie zweryfikowano jaki skutki po stronie spółki spowoduje egzekwowanie zaległości podatkowej.

Decyzją z dnia "(...)"Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu podkreślił, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publiczny organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wskazano, że decyzje wydawane na tej podstawie maja charakter uznaniowy, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi do swobodnego uznania decyzję w zakresie wnioskowanej ulgi. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że zastosowanie ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych, a dla podatnika przywilejem. Co więcej uznanie administracyjne nie oznacza dowolności, co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że sytuację finansową w której znalazła się spółka nie można traktować jako sytuacji nadzwyczajnej. Od 2012 r. działalność gospodarcza spółki przynosi straty, a zobowiązania i należności publicznoprawne cywilne spółki na dzień 31 grudnia 2014 r. wynoszą łącznie 529 604,75 zł. Jednym z celów instytucji umorzenia jest możliwość przezwyciężenia przez podatnika trudności finansowych. Organ podkreślił, że wnioskowana przez spółkę ulga jest w wysokości 9 599 zł, a zadłużenie na dzień 31 grudnia 2014 r. wynosiło 353 195,49 zł. Tak więc wnioskowana kwota stanowi około 2,72% długu spółki, co z kolei nie daje podstaw do uznania, że umorzenie tej kwoty pozwoli na przezwyciężenie trudności finansowych spółki.

Organ II instancji wyjaśnił również, że dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia organu I instancji, organ odwoławczy bada prawidłowość postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawność oceny dokonanej na podstawie ustalonego stanu faktycznego. Decyzja w sprawie ulgi w spłacie należności podatkowych przez ich umorzenie wydawana jest na wniosek podatnika i to podatnik winien ją przekonująco i rzeczowo uzasadnić. Powinnością spółki było wykazanie swojego ważnego interesu uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowych.

Powyższą decyzję zaskarżyła W spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Z Spółka komandytowa domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenia jej nieważności i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nienależycie ocenił sytuację finansową spółki. Nie wzięto pod uwagę, że wpływ na kondycję spółki mają przeterminowane należności z czego część jest niemożliwa do odzyskania z uwagi na złą sytuację dłużników. Jak również błędnie został oceniona sytuacja finansowa spółki z uwagi na ponoszoną od kilku lat stratę finansową oraz fakt, że naliczony podatek opiewa na całą nieruchomość podczas gdy wykorzystywana jest jedynie jej część, gdyż na wykorzystanie całości nie pozwala stan techniczny obiektu. Skarżąca podkreśliła, że połowa zatrudnianych przez nią pracowników to osoby niepełnosprawne, a utrzymanie ich stanowisk pracy wiąże się z dodatkowymi nakładami związanymi z przystosowaniem stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, a tym samym skarżąca przyczynia się do zmniejszenia bezrobocia i aktywizacji osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że w postępowaniu przed organami I jak i II instancji spółka nie podnosiła, iż w prowadzeniu działalności gospodarczej nie wykorzystuje całej powierzchni nieruchomości, dopiero w skardze do Sądu Administracyjnego spółka podniosła te argumenty. Przed organami okoliczności te nie były przez spółkę wskazywane, a co za tym idzie badane.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwaną dalej p.p.s.a.). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazane podstawy prawne w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu są prawidłowe i znalazły się w uzasadnieniach organów obu instancji.

Wbrew zarzutom skargi organ w sposób wyczerpujący i wszechstronny wyjaśnił stronie postępowania powody dla których odmówił przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odbyła się zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego uregulowanymi w art. 7 i 77 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi ustawowe określone wart. 107 § 3 k.p.a.

Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie związany był z wnioskiem strony o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej. Postępowanie to uwarunkowane było istnieniem przesłanek wynikających z przepisów prawa materialnego, w tym przypadku zawartych w treści ww. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, instytucja umorzenia ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje zaległość podatkowa, znana jest jej wysokość i nie jest sporna zasadność wymiaru należności. Kwota zobowiązania podatkowego powinna wynikać z deklaracji (art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej) lub z decyzji, jeżeli zachodzi potrzeba jej wydania w odrębnym postępowaniu (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej). Wysokość zaległości podatkowej może bowiem rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie jej umorzenia. W niniejszej sprawie istnienie jak i wysokość zaległości podatkowej jest między stronami bezsporne.

Organ administracji publicznej w części uzasadnienia dotyczącej uzasadnienia prawnego wskazał powody dla których uznał, że wskazywane we wniosku przez stronę okoliczności takie jak zła kondycja finansowa spółki, czy generowanie strat w działalności gospodarczej, nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności podatkowych w trybie przepisów art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Sąd tę ocenę podziela.

| |Użyty w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. zwrot "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach |

| |uznania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia przesłanki może zatem wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia, ma prawo |

| |wyboru rozstrzygnięcia. |

Podkreślić należy, że instytucja umorzenia, rozłożenia należności na raty czy też odroczenie spłaty leżą w gestii uprawnienia organu, a nie obowiązku automatycznego stosowania. Konieczna jest w tych sytuacjach ocena ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego i tę przesłankę ocenia organ na zasadzie uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ taka ocenę przeprowadził, zbadał sytuację skarżącej, nie stwierdził żadnej sytuacji nadzwyczajnej, losowej, niezależnej od postępowania strony. Zgodzić się należy z oceną organów, że niewystarczającą podstawą do umorzenia zaległości podatkowych jest trudna sytuacja finansowa podatnika. Przejściowe trudności związane z uzyskiwaniem niższych dochodów z prowadzonej działalności nie są podstawą do automatycznego udzielenia ulgi, są bowiem elementem ryzyka gospodarczego. Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zależności od jej rodzaju, musi liczyć się z takim ryzykiem i tak prowadzić działalność, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla przedsiębiorcy niekorzystnych. Wbrew zarzutom skargi organy badały sytuację finansową spółki w kontekście jej niewywiązujących się ze zobowiązań dłużników i w tym kontekście uznały, że powstanie zaległości podatkowej skarżącej powstało na skutek określonych, suwerennych działań gospodarczych. Analizując sytuację skarżącej organy uznały, że wobec braku okoliczności nadzwyczajnych nie można przyjąć by zaszły przesłanki warunkujące umorzenie zaległości tj, ważny interes podatnika co zaś do przesłanki interesu publicznego organy przyjęły, że zwolnienie spółki z obowiązku zapłaty zaległości podatkowych stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości podatkowej i doprowadziłoby do kredytowania spółki przez budżet miasta, a w konsekwencji przerzucenie ryzyka gospodarczego związanego z funkcjonowaniem spółki na społeczeństwo.

Podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądu jest jedynie ustalenie prawidłowości prowadzonego przez organ postępowania. Sądowa kontrola decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

Oceniając ogólnie, stwierdzić należy, że organy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i zebraniu materiału dowodowego, dokonały wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranych dowodów i wynikających z nich okoliczności.

Na podstawie bilansu finansowego za lata 2012, 2013, 2014, zestawienia otrzymywanej pomocy de minimis od lutego 2012 r. do lutego 2015 r. organy ustaliły sytuacją finansową skarżącej, a dodatkowo na podstawie złożonej przez skarżącą specyfikacji ustaliły, że zobowiązania i należności publicznoprawne cywilne spółki na dzień 31 grudnia 2014 r., wynoszą łącznie 529 604,75 zł.

Znalazło to pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji, w której dokonano szczegółowej analizy dowodów we wzajemnym ich powiązaniu. Dokonana przez organ ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny. Odpowiada bowiem regułom logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Organy wskazały przy tym w odniesieniu do poszczególnych spornych kwestii jakie dowody i wynikające z nich okoliczności przyjęły za podstawę ustaleń faktycznych i dlaczego nie uwzględniły stanowiska skarżącej i jej odmiennych twierdzeń.

Co do zarzutu skarżącej, że organy nie uwzględniły okoliczności, że "firma ponosi od kilku lat stratę, a naliczony podatek opiewa na całą nieruchomość pomimo, że od samego początku nie jest użytkowana połowa je powierzchni, gdyż nie pozwala na to jej stan techniczny", to stwierdzić należy, że nie może być on skuteczny. Podkreślić należy, że zarówno we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca nie wskazywała na te okoliczności. Nie korzystanie z całej nieruchomości z uwagi na jej stan techniczny należy uznać za nową okoliczność, na którą skarżącą powołała się dopiero w skardze do Sądu. Okoliczności te nie były przedmiotem badania przez organy podatkowe w postępowaniu administracyjnym.

Nic nie stoi na przeszkodzie by okoliczności te były rozpoznane przez organy po złożeniu nowego wniosku przez skarżącą z uwagi na te właśnie okoliczności. Z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych można występować bowiem wielokrotnie, zawsze gdy wystąpią nowe okoliczności.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, skoro zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa obowiązujących w chwili jej wydania.

Z przyczyn wyżej wywiedzionych, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.