Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 864694

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 16 sierpnia 2011 r.
I SA/Ol 459/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Anna Ambroziak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "(...)" Nr "(...)" w przedmiocie: odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 11 lipca 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący S. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego.

Następnie wezwaniem z dnia 15 lipca 2011 r. S. S. został wezwany na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., do uzupełnienia jego braków formalnych poprzez złożenie oryginału formularza wniosku z dnia 11 lipca 2011 r., gdyż przedłożony formularz wniosku stanowił odpis, ewentualnie podpisanie złożonego odpisu. Nadto na podstawie art. 255 p.p.s.a., został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty odnoszące się do jego sytuacji materialnej i życiowej.

Przy piśmie z dnia 25 lipca 2011 r. złożył prawidłowo podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Nadto oświadczył, że dodatkowe wyjaśnienia odnośnie sytuacji finansowej i życiowej przedłoży "w następnej korespondencji", gdyż ma trudności w ich skompletowaniu w terminie 7 dni.

Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,32 ha zabudowaną budynkiem gospodarczym. Nie posiada innego majątku. Zamieszkuje w mieszkaniu rodziców o powierzchni 110 m2. Uzyskuje dochody z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 1.500 zł miesięcznie, rodzice wnioskodawcy uzyskują dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie 1.550,28 zł łącznie. Argumentując wniosek skarżący stwierdził, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie jakichkolwiek kosztów sądowych. Wskazał, że po powrocie z Rosji "zaczął stabilizować swoje życie finansowe i rodzinne oraz spłacać narosłe wszelkie zadłużenia (...)". Wyjaśnił, że ma zasadzone alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie, z tego tytułu posiada zadłużenie w kwocie 15.048,63 zł. Nadto komornik sądowy prowadzi egzekucję na kwotę 3.378.95 zł.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. wyjaśnił, że ponosi miesięczne koszty utrzymania w postaci: zakupu gazu butlowego - 52,00 zł, opłata za wodę i ścieki 23,88 zł (za 2 miesiące), opłata za energię elektryczną średnio miesięcznie 173,68 zł, za telefon stacjonarny 83,04 zł, za internet 60,39 zł, opłata za ogrzewanie domu około 2.500 zł, wydatki na żywność około 560 zł, koszty zakupu odzieży ok. 100 zł, wydatki na zakup środków czystości 30 zł, na koszty eksploatacji samochodu ok. 250 zł, opłaty za telefon komórkowy 41,70 zł, wydatki na leczenie około 60 zł, na wpłatę do Urzędu Skarbowego 200 zł, wydatki na alimenty 20 zł. Dodatkowo oświadczył, że posiada zadłużenie z tytułu zaległych alimentów w kwocie " 3.378,95 zł + 14.682,90 zł + 6.882,51 zł". Posiada kredyt zaciągnięty w Fundacji Śląska w wysokości 126.302,60 zł. Wskazał, iż nie posiada innych zobowiązań z tytułu pożyczek. Oświadczył, iż nie posiada rachunku bankowego, także prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe rodzice nie posiadają rachunków bankowych. Nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy. Ponadto oświadczył, iż posiadana działka rolna nie jest wykorzystywana rolniczo, obecnie jest zajęta przez organ egzekucyjny. Do pisma załączył odpisy dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, odpis wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 stycznia 2007 r., odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 27 maja 2004 r. oraz pismo z Fundacji Rozwoju Śląska z dnia 27 stycznia 2009 r.

Mając na uwadze powyższe zważono co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Oceniając sytuację materialną i życiową skarżącego w świetle przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe warunki do skorzystania z tego uprawnienia. Jak wynika ze złożonego oświadczenia, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Łącznie uzyskują dochody w kwocie 3.050,28 zł brutto miesięcznie. W miesiącu lipcu z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego ponieśli wydatki w kwocie łącznej 1.454,69 zł nie licząc wydatków na ogrzewanie domu, które skarżący określił na kwotę 2.500 zł rocznie tj. ok. 208,32 zł miesięcznie oraz wpłaty do Urzędu Skarbowego w wysokości 200 zł w dniu 18 lipca 2011 r. Należy przy tym zauważyć, że od ostatniej wpłaty na konto Urzędu Skarbowego w Szczytnie upłynął ponad rok czasu tj. od dnia 24 maja 2010 r., co wynika z przesłanych odpisów potwierdzeń wpłat. Zatem trudno uznać ten wydatek za obciążenie stałe. Z powyższego można wywnioskować, iż to skarżący decyduje w jakiej wysokości i kiedy wpłaca określoną kwotę na konto Urzędy Skarbowego.

Zatem z porównania wysokości ponoszonych wydatków stałych ok. 1.663,01 zł miesięcznie (licząc łącznie z opłatą za ogrzewanie domu określoną średnio za jeden miesiąc) z wysokością uzyskiwanych dochodów w kwocie 3.050 zł miesięcznie brutto wynika, iż skarżący dysponuje środkami pieniężnymi na opłacenie także kosztów sądowych w tym ewentualne opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie został określony w wysokości 100 zł. Zauważyć przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżący opłaca alimenty w wysokości wyłącznie 20 zł. Faktem jest, iż z przedstawionego odpisu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 stycznia 2007 r. wynika, że został zobowiązany do zapłaty alimentów w kwocie 500 zł na małoletnie dziecko, jednakże jak wynika ze złożonego oświadczenia i przedstawionych odpisów dokumentów z tego tytułu ponosi wydatki w kwocie 20 zł miesięcznie. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawca w piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r. oświadczył, iż "nie posiada pożyczek gdyż zostały spłacone". Natomiast odnośnie posiadanego kredytu zaciągniętego w Fundacji Rozwoju Śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych to z załączonego pisma z dnia 27 stycznia 2009 r. wynikało, że na dzień 26 stycznia 2009 r. wysokość zadłużenia obciążającego stronę wynosiła 126.302,60 zł. Nadto z treści tego pisma wynikało, że Zarząd Fundacji nie przychylił się do wniosku S.S. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do rodziców, w związku z czym egzekucja miała być realizowana. Przy czym skarżący składając wyjaśnienia na wezwanie referendarza nie przedłożył żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt spłaty zaciągniętego kredytu. Nie wyjaśnił także czy i ewentualnie w jakiej wysokości potrącane jest powyższe zobowiązanie z dochodów rodziców. Nadto czy wykazany w formularzu wniosku dochód uwzględnia ewentualnie ponoszony w związku z tym wydatek.

W tej sytuacji należy uznać, iż skarżący jest w stanie opłacić należne koszty sądowe jak i ewentualne koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać bowiem należy, że o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy decyduje rzeczywista sytuacja materialna i życiowa skarżącego tj. realnie ponoszone koszty utrzymania i uzyskiwane dochody. Tym samym powoływane okoliczności w postaci zasądzonych alimentów w kwocie 500 zł miesięcznie, których nie opłaca we wskazanej wysokości, czy też wpłata 200 zł tytułem posiadanych zaległość podatkowych po upływie ponad roku od ostatniej takiej wpłaty nie mogą decydować, iż strona spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.