Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723123

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 18 września 2019 r.
I SA/Ol 453/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Kantecka.

Sędziowie WSA: Ryszard Maliszewski (spr.), Asesor Katarzyna Górska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "(...)", nr "(...)" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym

1) Uchyla zaskarżone postanowienie,

2) Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z "(...)" nr "(...)" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z "(...)" nr "(...)" o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak wynika z przedstawionych akt sprawy i uzasadnienie zaskarżonego aktu, Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS, organ egzekucyjny), prowadzi egzekucję administracyjną do majątku dłużnika rzeczowego Spółki "B." "(...)" (dalej B., dłużnik rzeczowy), na podstawie dwudziestu siedmiu tytułów wykonawczych z 13 lipca 2017 r. wystawionych przez ten organ działający jako wierzyciel, obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące zawierające się pomiędzy kwietniem 2004 r. a grudniem 2006 r., wobec zobowiązanego: Spółki A. (dalej A., zobowiązany, skarżący), w kwocie należności głównej 1.549.889,60 zł.

Postanowieniem z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt "(...)", Sąd Rejonowy w "(...)" Wydział Gospodarczy, dokonał tego dnia z urzędu wykreślenia D. K. z funkcji Prezesa Zarządu A. (k. 44). Powyższa informacja została opublikowana w Monitorze Sądowym i Gospodarczym "(...)".

Zawiadomieniem z 20 lipca 2017 r. NUS dokonał zajęcia prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz własności budynków stanowiących odrębną nieruchomość, przysługujących Spółce B. (k. 30). Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało skierowane na adres zobowiązanej Spółki, w wyniku czego D. K. pokwitował 26 lipca 2017 r. odbiór przesyłki, co wynika z kopii dołączonej do zestawu akt organu przy k. 30.

Następnie przy piśmie z 1 sierpnia 2017 r. (data nadania) D. K. zwrócił organowi egzekucyjnemu ww. dokumentację kierowaną do zobowiązanego (k. 33). Jednocześnie z ostrożności procesowej podniósł szereg zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wniósł o umorzenie egzekucji.

NUS 13 września 2017 r. ponownie wysłał na adres siedziby Spółki odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z 20 lipca 2017 r. Przysyłka została zwrócona wobec niepodjęcia przez adresata, z adnotacją o pierwszym awizowaniu 15 września 2017 r. (k. 37).

Sąd Rejonowy w "(...)" Wydział Gospodarczy postanowieniem z 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt "(...)", na wniosek NUS ustanowił dla Spółki kuratora w osobie Z. M., celem podjęcia niezbędnych działań zmierzających do wyboru zarządu Spółki. Następnie uchwałą z 19 października 2018 r. Zgromadzenie Wspólników (zgodnie z informacją zawartą w Krajowym Rejestrze Sądowym, D. K. posiada "(...)" udziałów Spółki co stanowi 100% jej kapitału zakładowego), powołało Zarząd Spółki, w osobie G. C. K. Przewodniczącym Zgromadzenia Wspólników był wyznaczony przez Sąd kurator Spółki, Z. M. (k. 43).

Pismem z 26 października 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), zobowiązana, reprezentowana przez D. K. (pełnomocnictwo: k. 42), wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (k. 40), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia (k. 41). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w okresie, w którym organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie z 20 lipca 2017 r., wraz z odpisami tytułów wykonawczych, Spółka nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentowania, w tym do odbioru korespondencji, a organ nie podjął przewidzianych prawem prób skutecznego doręczenia pism. Powołanie zarządu Spółki umożliwia doręczanie jej korespondencji jak i podejmowanie czynności procesowych. Jednak Spółka nie ponosi winy z tytułu uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem do 19 października 2018 r. Spółka nie znalazła osoby, która podjęłaby się pełnienia funkcji w zarządzie Spółki.

Postanowieniem z "(...)" organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Powołał się w sentencji na art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.). W treści uzasadnienia postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów nastąpiło bez winy Spółki (k. 46).

Jednocześnie odrębnym postanowieniem NUS odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (k. 47).

W zażaleniu strona, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuciła naruszenie przepisów art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 46 § 1 i art. 44 k.p.a., oraz art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego. Zdaniem strony organ egzekucyjny nieprawidłowo przyjął, że odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Spółce 29 września 2017 r., bowiem w tym czasie Spółka nie posiadała organu do jej reprezentowania. Ponadto Spółka nie ponosi winy za fakt, iż do 19 października 2018 r. nie posiadała zarządu.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w ww. postanowieniu z "(...)" powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 58 § 1 i 2 k.p.a., oraz art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił treść art. 44, art. 45, art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Podał, że odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z 20 lipca 2017 r., zostały doręczone Spółce 29 września 2017 r. (w trybie przewidzianym w art. 44 § 1-4 k.p.a.), pod adresem siedziby Spółki. Odpisy tytułów wykonawczych zawierały pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Zatem ustawowy termin 7 dni do wniesienia omawianych zarzutów upłynął z dniem 6 października 2017 r. Z informacji zawartej na kopercie wynika, że przesyłka zawierająca zarzuty została nadana do organu egzekucyjnego 26 października 2018 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do ich zgłoszenia. Za nieuzasadniony organ uznał zatem zarzut naruszenia przepisów art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 46 § 1 i art. 44 k.p.a.

Zdaniem DIAS nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., tj. uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. O braku winy w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

DIAS za nieuzasadnioną uznał argumentację Spółki, że jedyną i wystarczającą przesłanką braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów jest fakt, iż do 19 października 2018 r. Spółka nie znalazła osoby, która podjęłaby się pełnienia funkcji w Zarządzie Spółki. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż dopiero działania organu egzekucyjnego spowodowały powołanie Prezesa Zarządu Spółki - G. C. K., po tym, jak z pełnienia tej funkcji został wykreślony przez Sąd Prezes Zarządu D. K. W ocenie DIAS to Spółka ponosi odpowiedzialność za fakt, iż do 19 października 2018 r. nie posiadała zarządu. Skarżący nie przedłożył również żadnego dowodu potwierdzającego podjęcie przez Spółkę próby powołania jej zarządu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie jego uchylenie w całości, oraz zasądzenie kosztów procesu wraz z ewentualnymi kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W treści skargi Spółka podała, że w chwili wysłania przez organ I instancji zawiadomień o wszczęciu egzekucji oraz o zajęciu, Spółka nie miała organów uprawnionych do jej reprezentowania ani uprawnionych do odbioru pism. Organ I instancji miał w tym zakresie pełną wiedzę i świadomość, gdyż takie dane wynikały z rejestru przedsiębiorców i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością danych wynikających z tego rejestru. W takiej sytuacji organ chcąc doręczyć pismo miał obowiązek wystąpić do Sądu o ustanowienie dla Spółki kuratora do doręczeń pism. W konsekwencji skierowane do Spółki pisma nie wywołały żadnych skutków prawnych. W tym stanie rzeczy pisma pozostały w aktach ale nie można w ich przypadku mówić, że organ był uprawniony do pozostawienia ich w aktach ze skutkiem doręczenia. Zatem z chwilą powołania organów Spółki organ był zobowiązany do doręczenia korespondencji Spółce. Organ tego nie uczynił więc pisma do chwili obecnej nie zostały doręczone. Nie wywołują też skutków prawnych, więc do wszczęcia egzekucji nie doszło i nie mogło dojść, a podjęte czynności i wydane w toku takiej egzekucji postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje ich nieważnością.

Ponadto D. K. nie był osobą uprawnioną do odbioru pism. Zwrócił zatem skierowaną do Spółki korespondencję. Wniósł dodatkowo zastrzeżenia i skargę nie będąc jednak osobą uprawnioną do reprezentowania skarżącej. Organ nawet nie wezwał zarządu Spółki do potwierdzenia tej czynności.

Organ całkowicie błędnie ustalił, że strona ponosi winę, iż do 19 października 2018 r. nie posiadała organu zarządzającego. Nie przeprowadził w tym przedmiocie postępowania dowodowego. Wbrew ustaleniom organu Spółka podejmowała próby powołania zarządu, jednak z uwagi na brak osób, które zgodziłyby się piastować funkcję członka zarządu Spółki nie mogła tego uczynić. Oczywistym przy tym jest, że członkiem organu Spółki nie mógł być wspólnik D. K.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., oznaczaną dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zarzuty przysługują zobowiązanemu i zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. - w skrócie: "u.p.e.a.") mogą być wnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Termin do wniesienia zarzutów ma charakter procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej.

Stwierdzić zatem należy, że niewątpliwe doszło w niniejszej sprawie do uchybienia terminowi do dokonania czynności prawnej. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z 20 lipca 2017 r., zostały doręczone Spółce 29 września 2017 r. (w trybie przewidzianym w art. 44 § 1-4 k.p.a.), pod adresem siedziby Spółki. Odpisy tytułów wykonawczych zawierały pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Zatem ustawowy termin 7 dni do wniesienia omawianych zarzutów upłynął z dniem 6 października 2017 r.

Pismem z 26 października 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), zobowiązana, reprezentowana przez D. K. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (k. 40), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia (k. 41).

W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096). Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w art. 58 wyżej wymienionego kodeksu. Stwarza ona możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął termin do jej podjęcia. Jego zastosowanie jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia następujących przesłanek:

1) wniesienia podania o przywrócenie terminu,

2) uprawdopodobnienia przez wnoszącego podanie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

3) jednoczesnego - z wniesieniem podania - dokonania czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin,

4) wniesienie podania o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia.

O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, wyrok NSA z 2 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 64/14). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy okoliczności podane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wyczerpywały i uprawdopodabniały brak winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a.

Z przepisu tego wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, dopełniając jednocześnie czynności, dla której był określony. W przepisie tym zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: wniesienie prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia tej prośby, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz dopełnienie wraz z prośbą o przywrócenie terminu uchybionej czynności. Prośba zatem o przywrócenie terminu składa się z elementów, które można określić jako formalne - złożenie w terminie, dopełnienie czynności oraz merytoryczne - uprawdopodobnienie braku winy.

Wniosek o przywrócenie terminu co do jego meritum powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z 19 maja 2006 r. sygn. akt III CZ 28/06 (Lex nr 188379), według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Wskazać także należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, gdyż spółka nie posiadała zarządu. Postanowieniem z 17 stycznia 2017 r., Sąd Rejonowy w "(...)" Wydział Gospodarczy, dokonał z urzędu wykreślenia D. K. z funkcji Prezesa Zarządu A. (k. 44). Powyższa informacja została opublikowana w Monitorze Sądowym i Gospodarczym "(...)".

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Brak zarządu stanowi obligatoryjną przesłankę do zawieszenia postępowania. Zasady funkcjonowania spółki z o.o. określa Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2019.505 t.j. z 2019.03.15). Organami spółki z o.o. są Zgromadzenie Wspólników i Zarząd. Zgromadzenie wspólników ma z góry określony skład osobowy, zmieniający się wraz ze zmianą składu wspólników. Wspólników na zgromadzeniu mogą zastępować pełnomocnicy lub przedstawiciele ustawowi. Inną specyficzną cechą zgromadzenia wspólników jest to, że nie trzeba jego składu - choć skład wspólników trzeba uaktualniać - zgłaszać do rejestru. Zgromadzenie wspólników jest organem uchwałodawczym, realizującym część spraw z zakresu prowadzenia spraw spółki. Zgromadzenie wspólników może wpływać na procesy reprezentacyjne, wyrażając zgodę na dokonywanie niektórych czynności prawnych lub umocowując specjalnego pełnomocnika do reprezentacji spółki (art. 210 § 1, art. 253 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników jest organem odwoławczym od uchwał innych organów (na przykład zarządu w przypadku art. 212 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników odbywać się musi w określonym miejscu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w siedzibie spółki, chyba że umowa spółki wskazuje inne miejsce lub wspólnicy postanowią jednomyślnie o innym miejscu (art. 234 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników musi się odbywać w określonym czasie wynikającym z zaproszenia do odbycia zgromadzenia (art. 238 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników podejmuje uchwały większością głosów, chyba że zastrzeżono jednomyślność przy podejmowaniu uchwał (art. 245-246 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników podejmuje uchwały bez względu na liczbę uczestników zgromadzenia, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 241 k.s.h.). Zgromadzenie wspólników odbywa się w następstwie zawiadomienia wspólników listem poleconym lub przesyłek nadanych pocztą kurierską, ewentualnie drogą elektroniczną (art. 238 k.s.h.), chyba że zachodzą warunki z art. 240 k.s.h. Zgromadzenie wspólników musi się odbyć przynajmniej raz w roku (art. 231 k.s.h.). W stosunku do uchwał zgromadzenia wspólników (a także uchwał wspólników) mogą być wnoszone powództwa o uchylenie uchwały (art. 249 k.s.h.) albo o stwierdzenie nieważności uchwały (art. 252 k.s.h.) (Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, Opublikowano: LEX/el. 2019).

Przepisy prawa handlowego nie zawierają żadnych unormowań, które zobowiązywałyby uprawnione organy do powołania zarządu. Wspólnicy i akcjonariusze spółek oraz członkowie rad nadzorczych nie ponoszą też żadnej odpowiedzialności za niepowołanie zarządu, choćby taki stan utrzymywał się latami. Bez istniejącego zarządu nie można zakończyć skutecznie żadnej sprawy sądowej czy też postępowania egzekucyjnego wobec spółki.

W rozpoznawanej sprawie NUS jako organ egzekucyjny wystąpił do sądu o ustanowienie kuratora. Sąd Rejonowy w "(...)" Wydział Gospodarczy postanowieniem z 8 sierpnia 2018 r., na wniosek NUS ustanowił dla Spółki kuratora w osobie Z. M., celem podjęcia niezbędnych działań zmierzających do wyboru zarządu Spółki. Następnie uchwałą z 19 października 2018 r. Zgromadzenie Wspólników powołało Zarząd Spółki, w osobie G. C. K. Przewodniczącym Zgromadzenia Wspólników był wyznaczony przez Sąd kurator Spółki, Z. M. (k. 43). Pismem z 26 października 2018 r. (data sporządzenia i nadania w urzędzie pocztowym), zobowiązana, reprezentowana przez D. K. (pełnomocnictwo: k. 42), wniosła skargę na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości (k. 38), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia (k. 39).

Zgodnie z art. 42 § 2 k.c. kurator może jedynie postarać się o powołanie organów osób prawnych a w razie potrzeby o jej likwidację. Sam nie jest uprawniony do powołania tych organów, nie może reprezentować spółki w postępowaniu sądowym czy egzekucyjnym (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2014 r. sygn. akt III CK 249/03). W konsekwencji w przedstawionym stanie faktycznym i stanie prawnym Spółka mogła złożyć zarzuty dopiero po powołaniu zarządcy spółki, tj. po 19 października 2018 r. Zarzuty zostały wniesione 26 października 2019 r., czyli z zachowaniem 7-dniowego terminu. Brak zarządu uniemożliwiał prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wspólnicy spółek nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za niepowołanie zarządu. Ustawodawca nie przewidział ich odpowiedzialności za zaniechanie w tym zakresie. W związku z tym brak podstaw prawnych do negatywnej oceny ich postępowania.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i dokonanej analizy prawnej organ nieprawidłowo uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy. Brak zarządu uniemożliwiał prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wspólnicy spółek nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za niepowołanie zarządu. Ustawodawca nie przewidział ich odpowiedzialności za zaniechanie w tym zakresie. W związku z tym brak podstaw prawnych do negatywnej oceny ich postępowania.

W ramach postępowania egzekucyjnego dłużnikowi przysługuje prawo do złożenia zarzutów. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym organ odmawiając przywrócenia terminu naruszył treść art. 58 § 1 k.p.a. Pojęcie winy nie zostało zdefiniowane, ale doktryna przyjmuje, że na pojęcie winy składają się dwa elementy: obiektywny i subiektywny. Obiektywny to bezprawność działania lub zaniechania osoby odpowiedzialnej za działanie. W rozpoznawanej sprawie, w światle powołanych przepisów prawnych nie można zarzucić właścicielowi skarżącej spółki bezprawności, gdyż przepisy k.s.h. nie nakładają na niego obowiązku powołania zarządu spółki. A zatem nie można zarzucić mu, że działał bezprawnie.

W tej sytuacji brak jest podstaw do analizowania subiektywnego elementu winy. W konsekwencji oceniając rzecz z prawnego punku widzenia zarząd spółki w ustawowym terminie nie mógł dokonać omawianej czynności procesowej. Nie był on bowiem powołany. Dopiero jego powołanie pozwoliło zarządowi spółki na podjęcie czynności procesowej. W rezultacie zarządowi spółki jako uprawnionemu organowi nie można zarzucić, że ponosi winę za uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przywróci termin do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Podmiotem, do którego kierowana jest korespondencja była spółka, a nie zarząd spółki. Adres spółki był znany. Brak było podstaw do ustanowienia dla spółki kuratora dla doręczeń. Brak zarządu spółki uniemożliwiał natomiast podejmowanie przez nią czynności prawnych.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.