Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1805105

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 25 sierpnia 2015 r.
I SA/Ol 364/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Referendarz sądowy Anna Ambroziak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa "A" s.c. J. R., D.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa "A" s.c. J. R., D. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie zabezpieczenia kwoty przybliżonych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskami z dnia 17 czerwca 2015 r. złożonymi na urzędowych formularzach PPF wspólnicy Spółki cywilnej Przedsiębiorstwo "A" J. R., D. R. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonych oświadczeń wynika, że: D.R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie "(...)" brutto miesięcznie. Nie posiada majątku jak i oszczędności. Natomiast J. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie "(...)" brutto miesięcznie. Nie posiada majątku jak i oszczędności.

Na wezwanie z dnia 24 lipca 2015 r. Przedsiębiorstwo "A" S.C. J.R., D. R. s.c. złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wniosku PPPr., w którym zwróciło się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania Spółka wskazała, że firma funkcjonuje od 1994 r. Zapaść w budownictwie w latach 2003-2006 wpłynęła na obecną sytuację. Podkreśliła, że dodatkowym obciążeniem finansowym była spłata zaciągniętego kredytu bankowego na zakup linii technologicznej do {...]". Doszło do skumulowania zaległości z tytułu składek ZUS i podatków. Strona oświadczyła także, że nie posiada kapitału zakładowego, majątku jak i środków finansowych. Wysokość środków trwałych określiła na kwotę "(...)" zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu określiła na kwotę "(...)" zł. Dodatkowo wyjaśniła, że posiada jeden rachunek bankowym, na którym saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 1.500 zł.

Pomimo wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: p.p.s.a.), jak i przedłużenia na wniosek strony terminu do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej Spółki, strona w wyznaczonym terminie nie przedstawiła żądanych wyjaśnień jak nie przedstawiła dokumentów źródłowych, do których była wezwana.

W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarżąca wniosła skutecznie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wniosku PPPr., wskazując jako zakres żądania zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek podlegał merytorycznemu rozpoznaniu w oparciu o przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Na podstawie tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ocena jej możliwości płatniczych dokonywana jest pod kątem: sytuacji finansowej i majątkowej, co wynika z treści powołanego wyżej art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd (referendarz sądowy) rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze to, że na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do referendarza sądowego należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Brzmienie przywołanego art. 246 § 2 nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów. Dodać należy, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów, ale także, że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz" J.P.Tarno, Wyd. Prawn. LexisNexis; W-wa 2006 r. wyd. II, str. 504).

Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonego przez Spółkę oświadczenia należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj; przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na wstępie stwierdzić należy, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Skoro, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności. Dodatkowo należy stwierdzić, iż za rok ubiegły strona uzyskała zysk w kwocie "(...)" zł, posiada również środki trwałe, których wartość określiła na kwotę "(...)" zł. Nadto na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała środki w kwocie 1.500 zł, które to trzykrotnie przekraczają wartość należnego wpisu od skargi. Powyższe dane, w ocenie rozpoznającego wniosek nie potwierdzają, iż strona spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Jednakże wnikliwa ocena zasadności jej wniosku a tym samym ocena sytuacji materialnej finansowej nie była jednakże możliwa z uwagi na brak przedstawienia dodatkowych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, do których to strona była wezwana w trybie art. 255 p.p.s.a. W tej sytuacji brak odpowiedzi Spółki na skierowane do niej wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia i wskazanych dokumentów źródłowych skutkuje brakiem możliwości obiektywnej i rzetelnej oceny sytuacji materialnej strony.

Wyraźnego podkreślenia w związku z tym wymaga, że skarżąca mając pełną swobodę w dysponowaniu wnioskiem o przyznanie prawa pomocy decyduje także, czy i w jakim zakresie ustosunkować się do kierowanego do niej wezwania o udzielenie dodatkowych informacji. Rezygnując z ich udzielenia, niezależnie od stanowiących podstawę tego przyczyn, musi się liczyć z określonymi konsekwencjami procesowymi takiego działania (zaniechania). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie przytoczonego wyżej art. 255 p.p.s.a. Decydując się na niewykonanie skierowanego do niej wezwania powinna więc przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku, skutkujące uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niej obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).

Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09 "to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane".

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na sfinansowanie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.